Na Kujawach prezenty przynosi gwiazdor

Przedświąteczna impreza stała się także okazją do złożenia podziękowań osobom, które na co dzień wspierają działalność szkoły w Markowicach. Każdy, z rąk dyrektora szkoły Joanny Parady, otrzymał udekorowane piernikowe ludziki.

5 grudnia w świetlicy wiejskiej w Markowicach (gm. Strzelno) odbyła się XI Gminna Bożonarodzeniowa Wystawa Ozdób Świątecznych pod hasłem Mikołaj dawniej i dziś. W klimat zbliżających się świąt wprowadziła wszystkich zebranych uczennica szkoły Elżbieta Porowska śpiewając utwór Święta to czas niespodzianek.

Stoły uginały się od przeróżnych ozdób świątecznych fot. Magdalena Lachowicz

Następnie uroczystego powitania przybyłych gości dokonała prowadząca spotkanie Hanna Konewka, po czym dyrektorka szkoły Joanna Parada podziękowała osobom, które na co dzień wspierają działalność szkoły w Markowicach oraz tegorocznym wystawcom. Każdy, z rąk dyrektora szkoły Joanny Parady, otrzymał udekorowane piernikowe serce.

Warsztaty haftu kujawskiego prowadziła twórczyni ludowa Krystyna Barczykowska fot. Magdalena Lachowicz

Świąteczne ozdoby zaprezentowały szkoły podstawowe ze Strzelna, SOSW ze Strzelna, ŚDS ze Strzelna oraz Rada Rodziców przy SP w Markowicach: Lena Drogowska, Jagoda Nowak, Maja Truszyńska, Milena Hajdysz (ZSP1 w Strzelnie), Piotr Cieślik, Lena Cichoń, Nadia Cichoń, Sara Pyrz (ZSP2 w Strzelnie), Alicja Wojtylak, Monika Seidler, Hubert Kijak (SOSW w Strzelnie), Ewa Jaroszewska, Barbara Reinholz (ŚDS w Strzelnie) oraz Romana Świtalska, Mirella Bąk, Monika Jeske, Donata Żarkiewicz, Joanna Krysztofiak (Rada Rodziców SP w Markowicach).

Każdy miał możliwość nabyć piękne ozdoby bożonarodzeniowe fot. Magdalena Lachowicz 

Zanim doszło do zwiedzania i świątecznych zakupów, w przedstawieniu świątecznym Gdzie jest święty Mikołaj? wystąpili uczniowie miejscowej podstawówki: Maciej Strzelec, Mikołaj Szymański, Jarosław Dernoga, Aleksandra Dopierała, Antonina Jeske, Elżbieta Porowska, Aleksandra Janeczko, Laura Nowak (śpiew), Kornelia Kamelska, Victoria Giszczyńska, Amelia Ligocka, Magdalena Bąk, Eliza Grabowska, Patrycja Pamfil, Małgorzata Pamfil, Paulina Dopierała, Marta Sobieraj, Wiktoria Grzywna i Anastazja Apripoba (taniec) przygotowani przez Ewę Politowską. Z kolei twórczyni ludowa z Kobylnik (gm. Kruszwica) Henryka Derezińska przybliżała postać Mikołaja w tradycji kujawskiej.

Przedstawienie świąteczne w wykonaniu uczniów markowickiej podstawówki fot. Magdalena Lachowicz

Przedstawiła trzy postacie, które według tradycji różnych regionów Polski, a także tradycji rodzinnych przynoszą prezenty. Wszyscy dowiedzieli się, że mikołajki, czyli dzień świętego Mikołaja został ustanowiony na cześć biskupa Miry. Mikołajki obchodzimy w rocznicę jego śmierci. Biskup nie miał czerwonego stroju i czapki. Nie latał saniami zaprzęgniętymi w renifery. W ikonografii przedstawiany jest w infule na głowie i z pastorałem w ręku.

Henryka Derezińska przedstawia jak wyglądał św. Mikołaj fot. Magdalena Lachowicz

W naszym regionie, jak mówiła Henryka Derezińska, prezenty przynosi gwiazdor. Postać ta z roku na rok jest wypierana przez coraz bardziej popularnego mikołaja. Nazwa gwiazdor pochodzi od gwiazdy noszonej przez kolędników. Była to postać ubrana w baranicę i futrzaną czapę, z twarzą ukrytą pod maską lub zamazaną sadzą. Gwiazdor nosił z sobą wór z prezentami i rózgę. Odpytywał dzieci z pacierza czy kolęd. Grzeczne dzieci nagradzał prezentami, natomiast łobuzów bił rózgą. Obecnie postać gwiazdora upodobniła się do św. Mikołaja, zaś z dawnych atrybutów pozostały mu jedynie rózga i wór z prezentami.

Henryka Derezińska przedstawia gwiazdora, który dawniej w takim stroju odwiedzał domostwa z prezentami fot. Magdalena Lachowicz

Trzecią, równie znaną postacią jest mikołaj ubrany w czerwony płaszcz z białą, długą brodą i czerwoną czapką na głowie. W ukształtowaniu jego współczesnego wizerunku, stworzonego dopiero w 1931 r., pomogły, jak mówiła Henryka Derezińska, reklamy napoju Coca-Cola. Postać Mikołaja, jako rubasznego staruszka z siwą brodą w czerwonym stroju, którą dzięki reklamom Coca-Coli zna prawie cały świat, stworzył dla Coca-Coli amerykański ilustrator, Huddon Sundblom, w 1931 r.

W rolę św. Mikołaja wcielił się Jakub Szymański, w rolę gwiazdora Romana Świtalska, a w rolę nowoczesnego mikołaja z Coca-Coli Tadeusz Dopierała. Dopełnieniem wystawy były warsztaty haftu kujawskiego, które poprowadziła twórczyni ludowa Krystyna Barczykowska.

Organizatorem wystawy była Szkoła Podstawowa w Markowicach, a koordynatorką nauczycielka Maja Jeske.

Magdalena Lachowicz