Ciągnie gminę w objęcia parabanków

W pierwszych trzech kwartałach 2016 r. polityka finansowa Ewarysta Matczaka doprowadziła do wzrostu aż o 70% zobowiązań gminy, rosną należności gminy. Gmina ratuje się zaciąganiem w parabankach coraz wyższych krótkoterminowych zobowiązań - rosną koszty obsługi. RIO przestrzega, że utrzymywanie się takiej sytuacji jest zagrożeniem dla realizacji zadań publicznych. Gminie poważnie grozi wszczęcie procedury naprawczej.

     UWAGI OGÓLNE
     Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy wydała 7 grudnia opinię o projekcie budżetu gminy Strzelno na 2017 rok, przedstawionym 14 listopada przez burmistrza Ewarysta Matczaka. Po raz kolejny zaopiniowała budżet oraz Wieloletnią Prognozę Finansową pozytywnie, ale z zastrzeżeniami.
     Skład orzekający RIO: Andrzej Tatkowski (przewodniczący) i Lidia Dudek oraz Włodzimierz Górzyński (członkowie) wskazał, że w projekcie budżetu burmistrz zaplanował nadwyżkę budżetu w wysokości 1.283.356 zł, którą zamierza przeznaczyć na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych (rozchody budżetu). Projekt zakłada nadwyżkę operacyjną w wysokości 4.712.104,91 zł, a więc spełnia wymogi określone w ustawie. Nadwyżka operacyjna zostanie przeznaczona na wydatki majątkowe.
     W projekcie budżetu uwzględniono dochody związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi w kwocie 1.200.000 zł, natomiast wydatki w tym zakresie określono w kwocie 1.670.213,75 zł. Gmina jest jednak przed rozstrzygnięciem przetargowym w tej sprawie.
     Burmistrz zabezpieczył także 371.700,07 zł na fundusz sołecki. Skład orzekający przypomniał, że zgodnie z ustawą o funduszu sołeckim wskazane przez sołectwa przedsięwzięcia muszą być zadaniami własnymi gminy, służącymi poprawie warunków życia jej mieszkańców oraz muszą być zgodne ze strategią rozwoju gminy.
     W ocenie RIO w 2016 r. w gminie Strzelno występują dwa szczególnie negatywne zjawiska, które należy uwzględnić opiniując budżet na 2017 r.
     NIE PŁACI ZOBOWIĄZAŃ
     Pierwsze z negatywnych zjawisk to wysoki poziom zobowiązań wymagalnych gminy, który na koniec III kwartału 2016 r. wynosił 2.948.646,78 zł i wzrósł w stosunku do roku ubiegłego o 1.204.695,05 zł, podczas gdy za okres trzech kwartałów 2016 r. gmina Strzelno wypracowała nadwyżkę budżetu w wysokości 1.219.049,35 zł, przy planowanej nadwyżce budżetu w kwocie 1.169.092,84 zł oraz nadwyżkę operacyjną w wysokości 2.462.822,58 zł.
     Z tych danych wynika, że przy wykonywaniu budżetu 2016 r. gmina Strzelno miała bardzo duże trudności z utrzymaniem bieżącej płynności finansowej. Świadczy o tym wzrost o 70% kwoty zobowiązań wymagalnych gminy Strzelno w stosunku do roku ubiegłego.
     W tym miejscu należy również podkreślić, iż zobowiązania wymagalne gminy na koniec III kwartału 2016 r. w wysokości 2.948.646,78 zł stanowią 22% ogółu zobowiązań gminy zaliczanych do tytułów w tym okresie na kwotę 13.575.009,67 zł. Wskazane wyżej zjawisko występuje na przestrzeni kilku ostatnich lat budżetowych. Charakteryzuje się ono powstawaniem zobowiązań wymagalnych na poziomie 1,5-2,5 mln zł w okresie pierwszych trzech kwartałów danego roku budżetowego, a następnie jego znacznym spadkiem do poziomu 100.000 zł -200.000 zł na koniec 4 kwartału danego roku budżetowego - czytamy w opinii RIO.
     Taki stan rzeczy, zdaniem RIO, jest wynikiem zawartych ugód i porozumień z wierzycielami gminy, w celu zmniejszenia na koniec danego roku budżetowego kwoty zobowiązań wymagalnych gminy. W wyniku braku środków budżetowych w kolejnym roku budżetowym i nieuregulowania w terminie zobowiązań gminy wynikających z zawartych w roku poprzednim ugód i porozumień z wierzycielami, kwota zobowiązań, których termin płatności upłynął wzrasta ponownie w okresie pierwszych trzech kwartałów kolejnego roku budżetowego do poziomu w przedziale 1,5-2,5 mln zł.
     Podkreślenia wymaga fakt, iż stan zobowiązań wymagalnych za okres III kwartałów 2016 r. osiągnął poziom 3mln zł, a więc znacznie przewyższył poziom zobowiązań wymagalnych gminy realizowany za okres III kwartałów w poprzednich latach budżetowych - czytamy dalej w opinii RIO. Zmniejszył się również poziom zrealizowanej za okres III kwartałów 2016 r. nadwyżki operacyjnej budżetu w stosunku do roku ubiegłego z kwoty 3.671.781,96 zł do kwoty 2.462.822,58 zł.
     SŁABO ŚCIĄGA NALEŻNOŚCI
     Drugim negatywnym zjawiskiem według RIO, jest wysoki poziom należności wymagalnych, które na koniec III kwartału 2016 r. wyniosły 2.662.476,30 zł. Nagannym, jak podaje RIO, jest ich wzrost w stosunku do roku ubiegłego o kwotę 579.812,53 zł.
     RIO uważa, że burmistrz Matczak powinien prowadzić bardziej zdecydowane działania windykacyjne, tak by zmniejszyć poziom należności gminy, których termin płatności upłynął.
     KORZYSTA Z PARABANKÓW
     Skład orzekający zwrócił też uwagę na inne negatywne zjawisko, które występuje na przestrzeni kilku ostatnich lat, czyli zaciąganie przez gminę Strzelno krótkoterminowych zobowiązań w instytucjach finansowych w kwocie 1.941.332,29 zł. Zobowiązania te wzrosły w stosunku do roku ubiegłego o kwotę 778.855,89 zł.
     Na dzień 31 grudnia 2015 r. zobowiązania krótkoterminowe zaciągane w podmiotach niebędących bankami wyniosły 1.680.423,30 zł.
     Podkreślenia wymaga bardzo wysoki koszt obsługi tych zobowiązań, który na dzień 31 grudnia 2015 r. stanowił kwotę 97.927,65 zł. Zauważenia wymaga również fakt, iż zobowiązania krótkoterminowe zaciągane w podmiotach niebędących bankami wzrosły w relacji do stanu na dzień 31 grudnia 2015 r. o kwotę 260.908,99 zł. Tak znaczny wzrost kwoty zobowiązań krótkoterminowych zaciąganych w podmiotach niebędących bankami, lecz działających na rynku finansowym (instytucje parabankowe - MW Trade S.A., Magellan S.A.) świadczy o bardzo dużych trudnościach gminy Strzelno z utrzymaniem bieżącej płynności finansowej - czytamy w opinii RIO.
     GROZI POSTĘPOWANIE NAPRAWCZE
     RIO apeluje do organów gminy o podjęcie takich działań, by przy realizacji budżetu 2016 r., a także przy wykonywaniu budżetu 2017 r., przezwyciężyć spiralę zadłużenia gminy oraz odzyskać płynność finansową. Chodzi o to, by zmniejszyć poziom należności i zobowiązań wymagalnych, a także zaprzestać zaciągania zobowiązań krótkoterminowych w podmiotach nie będących bankami, lecz działających na rynku finansowym (instytucje parabankowe - MW Trade S.A., Magellan S.A.) z racji bardzo wysokich kosztów obsługi zaciąganych zobowiązań.
     Utrzymywanie się takiej sytuacji w dalszej perspektywie czasowej może stanowić zagrożenie realizacji zadań publicznych przez gminę Strzelno. Nie uwzględnienie powyższych wskazań przy realizacji budżetu 2016 r., jak również w dalszej perspektywie czasowej przy wykonywaniu budżetu 2017 r. przez organy gminy Strzelno, skutkować będzie podjęciem przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy działań określonych w ustawie o regionalnych izbach obrachunkowych oraz wdrożeniem procedury określonej w ustawie o finansach publicznych, związanej z opracowaniem i uchwaleniem programu postępowania naprawczego - czytamy w opinii RIO.
     Skład orzekający zwrócił burmistrzowi uwagę na bezwzględny obowiązek przestrzegania przy realizacji budżetu 2017 r. i lat kolejnych zasad zaciągania zobowiązań określonych przepisami ustawy o finansach publicznych, Kodeksu cywilnego oraz rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, a także prawidłowego ich ujmowania w ewidencji księgowej oraz obowiązującej sprawozdawczości budżetowej w tym zakresie.

Magdalena Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1296 (50/2016)