Patrzy na Kupca Poznańskiego

Pomnik Hipolita Cegielskiego odsłonięty w centrum Poznania
    Patrzy na Kupca Poznańskiego
    Jeden z symboli pracy organicznej. Człowiek, bez którego nie byłoby silnego polskiego przemysłu metalowego. Po 141 latach od śmierci doczekał się pierwszego pomnika.

Pod pomnikiem jednego z twórców pracy organicznej delegacja ZSP im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie wraz z prawnuczką Cegielskiego Zofią Cegielską-Doerffer (III z lewej) i Edmundem Dudzińskim (I z lewej) dyrektorem biura Towarzystwa Hipolita Cegielskiego fot. Roman Wolek   Hipolit Cegielski
Urodził się 6 stycznia 1813 roku w Ławkach. W latach 1827-1830 kształcił się w Trzemesznie, a później w gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. Lata spędzone w Trzemesznie wspominał z sentymentem i podkreślał, że nauczyły go myśleć o sobie, pracować i pilnować obowiązku. Szczególnie dobrze wspominał rektora szkoły Meissnera oraz nauczycieli: Beslera, Lutomskiego i Pampucha. Dzięki bardzo dobrym wynikom w nauce otrzymał stypendium rządowe i podjął studia z filozofii klasycznej na uniwersytecie berlińskim. Na uczelni tej uzyskał tytuł doktora filozofii.
Po ukończeniu studiów pracował jako nauczyciel: łaciny, greki, języka polskiego, historii i geografii w Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. Zajmował się także pracą naukową z zakresu językoznawstwa.
W 1841 r. ożenił się z Walentyną Motty. W 1846 r. został zwolniony w pracy w szkole za to, iż odmówił wykonania polecenia przeszukania mieszkań uczniów podejrzanych o konspirację patriotyczną.
Wtedy to rozpoczął swoją działalność kupiecką. Pierwszym jej etapem było założenie sklepu z wyrobami żelaznymi, który został później przekształcony w warsztaty naprawcze, a następnie w fabrykę narzędzi i maszyn rolniczych. W kolejnych latach fabryka była znacznie rozbudowywana. Dość szybko fabryka Hipolita Cegielskiego stała się najważniejszym polskim zakładem przemysłowym w Poznaniu, dobrze radzącym sobie z konkurencją przedsiębiorstw niemieckich i żydowskich.
Mimo wielu obowiązków Hipolit Cegielski prowadził nadal działalność naukową i społeczną. M.in. aktywnie działał w Towarzystwie Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk oraz w Towarzystwie Przemysłowym. Należał także do grona twórców prasy polskiej w Wielkim Księstwie Poznańskim.
Zmarł na skutek zapalenia płuc 30 listopada 1868 roku.

  19 września o 13.00 w Poznaniu odbyła się uroczyste odsłonięcie pomnika Hipolita Cegielskiego. Pomnik  tego urodzonego w Ławkach (gm. Trzemeszno) wybitnego Wielkopolanina powstał dzięki zabiegom Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego. Ponad dwumetrowy pomnik z brązu stanął w centrum Poznania na pl. Wiosny Ludów. Hipolit Cegielski stoi na cokole obok koła zamachowego lokomobili - parowej maszyny używanej m.in. w rolnictwie. Projektantem i wykonawcą pomnika jest artysta rzeźbiarz Krzysztof Jakubik. Jest on m.in. autorem pomnika ks. Piotra Wawrzyniaka w mogileńskim parku i tablicy pamiątkowej Kurta Levina na kamienicy przy Rynku w Mogilnie. Fundamenty i cokół pomnika wykonała firma Ataner. Na cokole umieszczona została sentencja Labor omnia vincit czyli - praca ponad wszystko. Budowa pomnika odbyła się ze środków zbieranych przez 3 lata przez Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego. Środki na ten cel wpłaciło 171 firm oraz 1.110 osób prywatnych. W sumie udało się uzbierać ponad pół miliona złotych. Wśród darczyńców znaleźli się także mieszkańcy gminy Trzemeszno m.in. nauczyciele i uczniowie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Hipolita Cegielskiego w Trzemesznie.
   Wszystkich zgromadzonych powitał członek zarządu Towarzystwa im. Hipolita Cegielskiego, poseł do Parlamentu Europejskiego Tadeusz Zwiefka. Prezydent Towarzystwa dr Marian Król przypomniał najważniejsze informacje z życia Hipolita Cegielskiego oraz jego zasługi dla Wielkopolski. Zacytował fragment wypowiedzi Hipolita Cegielskiego zanotowanej w kronikach: Przeznaczeń świata nie zmienimy, potęgi myśli i rozumu nie złamiemy, zapędu i kierunku narodów i ludzkości nie wstrzymamy, prac ducha i rąk nie zmienimy; ale jeśli zamiast oburącz wziąć się do wspólnej wielkiej pracy, z założonymi rękoma przypatrywać się jej będziemy, jeśli zamiast ubiegać się myślą i pracą z śpieszącymi do mety, w złym humorze z ukosa na nich i roboty ich patrzeć będziemy, zostaniemy na uboczu maluczcy i ubodzy wobec wielkich i bogatych, bezsilni wobec potężnych, nieświadomi wobec umiejętnych, słudzy wobec panów, zapędzeni może i użyci do obsługi tych wynalazków robót i systematów, których myśl, przyczynę i cel kto inny rozumieć, którymi kto inny kierować będzie. A przyjdzie czas rachunku sumienia wobec siebie i kraju.
Aktu odsłonięcia pomnika dokonała prawnuczka Hipolita Cegielskiego Zofia Cegielska-Doerffer. Na cześć tego wydarzenia salwę armatnią oddali członkowie Poznańskiego Bractwa Kurkowego. W imieniu Metropolity Poznańskiego, arcybiskupa Stanisława Gądeckiego pomnik poświęcił ks. prałat Jan Stanisławski. W imieniu wszystkich fundatorów dr Marian Król uroczystym aktem na ręce wiceprezydenta Poznania Tomasza Kaisera przekazał pomnik na własność miastu Poznań.  Uroczystość zakończyło odegranie Roty przez orkiestrę Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu.
   W uroczystości udział brała delegacja Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im.Hipolita Cegielskiego wraz ze sztandarem szkoły. Delegację tworzyli uczniowie: Renata Antkowiak, Natalia Jędrzejczak i Michał Kasprowicz wraz z opiekunem Ewą Waszak. Na uroczystość odsłonięcia pomnika nie został zaproszony nikt z przedstawicieli władz samorządowych gminy Trzemeszno.

Roman Wolek
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 919 (38/2009)