Stanisław Woźniewicz - powstaniec, działacz ludowy

Ludzie ziemi mogileńskiej
     Stanisław Woźniewicz - powstaniec, działacz ludowy
     W 1941 r. został aresztowany przez hitlerowców za to, że odmówił wpisania na listę volksdeutschów oraz za udział ponad 20 lat wcześniej w powstaniu wielkopolskim.

     Stanisław Woźniewicz urodził się 3 grudnia 1900 r. w Jeziorach Wielkich jako syn Franciszka i Pauliny z domu Neumann. Gdy osiągnął wiek szkolny, rozpoczął naukę w Katolickiej Szkole Powszechnej w Jeziorach Wielkich. W wieku 18 lat wstąpił w szeregi powstańców wielkopolskich. Po zwycięstwie powstania wyemigrował wraz ze swoim bratem Bronisławem do Francji, gdzie pracował w Nancy (zaś Bronisław w kopalni miedzi Freyming-Merlebach). Po powrocie z Francji w rodzinne strony podjął pracę w Kopydłowie. Pomimo wykonywanej pracy miał również czas na dalsze kształcenie. W okresie międzywojennym ukończył szkołę rolniczą. Od 1930 roku dla mieszkańców Jezior Wielkich prowadził przysposobienie wojskowe. W czasie takich zajęć przygotowywano m.in. pochody na koniach w strojach kościuszkowskich w związku z obchodami święta 3 Maja.

     W okresie okupacji hitlerowskiej Stanisław Woźniewicz został wysiedlony wraz z całą rodziną do Gaju (gm. Jeziora Wielkie), a potem do Linówca (gm. Orchowo), gdzie pracował w majątku jako urzędnik rolny. W 1941 r. został aresztowany przez gestapo za odmowę wpisania na listę volksdeutschów oraz za udział w powstaniu. Najpierw uwięziony został w Inowrocławiu, a potem wywieziony do obozu koncentracyjnego w Neuengamme koło Hamburga. Po wyzwoleniu obozu w 1945 r. powrócił do domu. Od tego czasu pełnił wiele funkcji społecznych. Był działaczem ludowym, prezesem koła SL, sołtysem oraz długoletnim prezesem koła ZSL w Jeziorach Wielkich.
   W jego mieszkaniu odbyło się zebranie założycielskie filii Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w Jeziorach Wielkich. Tam też podjął dalszą pracę zawodową. To w jego prywatnych zabudowaniach mieściły się pierwsze magazyny zbożowe. Stanisław Woźniewicz prowadził także magazyn skupu zbóż. Od 3 listopada 1947 r. do 23 marca 1948 r. w Szkole Podstawowej w Jeziorach Wielkich  prowadzone były kursy wieczorowe dla dorosłych, natomiast w miesiącach zimowych zorganizowane było dla młodzieży Przysposobienie Rolniczo-Wojskowe,  na których Stanisław Woźniewicz wykładał przedmioty rolnicze. W szkole był także przewodniczącym Komitetu Rolniczego.
     25 maja 1957 r. został przewodniczącym w istniejącym od 1954 r. w Jeziorach Wielkich Zespole Łąkarskim. W latach 60. był prezesem Koła Powstańców Wielkopolskich w Wójcinie, a następnie Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W 1975 r. siedzibę koła przeniesiono do Jezior Wielkich, gdzie dalej prezesował stowarzyszeniu. Za całokształt pracy społecznej Stanisław Woźniewicz został uhonorowany wieloma odznaczeniami. Uchwałą Rady Państwa z 5 stycznia 1958 r. odznaczony został Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym i awansowany do stopnia podporucznika Wojska Polskiego. Uchwałą z 8 stycznia 1969 r. odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
     Zmarł mając 83 lata, 12 maja 1983 r. i pochowany został na cmentarzu w Siedlimowie.

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 891 (10/2009)