Symbol polskości w stylu weneckim

Zbudowany został przez firmę budowlaną Franciszka Nowakowskiego. Dokumentację gmachu przywiózł z Wenecji ks. Piotr Wawrzyniak. Obecnie budynek zatracił swój pierwotny wygląd. Podczas jednego z remontów dachu usunięto narożnikowe wieżyczki oraz zastąpiono wysokie, witrażowe okna zwykłymi. 

     W 1872 r. w powiatach gnieźnieńskim, mogileńskim i wągrowieckim rozpoczęło się organizowanie banków spółdzielczych. W ten sposób w ówczesnym zaborze pruskim w 1873 r. powstał Mogileński Bank Spółdzielczy. Pierwsze organizacyjne zebrania w Mogilnie odbyły się na początku 1873 r. Założona wówczas spółka została zarejestrowana 16 lipca 1873 r. i przyjęła nazwę Banku Ludowego. Od samego początku bank systematycznie się rozwijał. Niewątpliwy wpływ na to miało powstanie w 1872 r. linii kolejowej Poznań-Bydgoszcz, a rok później do Torunia. Na wiosnę 1898 r. probostwo w parafii św. Jakuba Mogilnie objął ks. Piotr Wawrzyniak ówczesny patron Związku Spółek Zarobkowych i Gospodarczych. Jeszcze tego samego roku Walne Zgromadzenie Członków mogileńskiego banku powierzyło mu funkcję przewodniczącego Rady Nadzorczej, którą pełnił do 1910 r.
     Lata przełomu XIX i XX wieku oraz okres do wybuchu I wojny światowej to dalszy rozwój pod względem organizacyjnym i finansowym banku. Osiągnięte efekty z pewnością bank zawdzięczał nadzorowi ks. Wawrzyniaka, ale przede wszystkim świadczy to z jednej strony o rozwoju gospodarczym ziemi mogileńskiej, a z drugiej strony o umacnianiu się ekonomicznym narodowości polskiej. Równocześnie dowodzi to celowości utworzenia w latach 70. XIX w. w Mogilnie Polskiej Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowej.
     W latach 1904-1905 wybudowany został nowy budynek, który mieści się przy obecnej ulicy ks. Piotra Wawrzyniaka nad Jeziorem Mogileńskim. Był on symbolem polskości na terenie miasta. Zbudowany został przez firmę budowlaną Franciszka Nowakowskiego. Pierwsza nazwą, jaka przyjął, był Polski Dom Ludowy, zwany oficjalnie Domem im. ks. Piotra Wawrzyniaka.  Postawiony budynek stał się też siedzibą Banku. Dokumentację gmachu przywiózł z Wenecji ks. Piotr Wawrzyniak. Obecnie budynek zatracił swój pierwotny wygląd. Podczas jednego z remontów dachu usunięto narożnikowe wieżyczki oraz zastąpiono wysokie, witrażowe okna zwykłymi. Wewnątrz budynku wielokrotnie dokonywano zmian. Zmieniali się również jego użytkownicy.
     10 kwietnia 1981 r. na zebraniu przedstawicieli banku na wniosek mieszkanki Gębic Heleny Chwalisz i Mariana Mrugowskiego z Mogilna zapadła uchwała o budowie nowej siedziby banku. Rada nadzorcza zaczęła czynić starania u władz administracyjno-politycznych o poparcie dla budowania nowej siedziby banku. Propozycja budowy banku w parku Urzędu Miasta od strony ul. Kościuszki, otrzymała negatywną opinię Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego. W związku z tym trwały dalsze przygotowania, po których zatwierdzono budowę nowej siedziby banku przy ul. Jagieły 14. Z demontażu byłej siedziby Banku Spółdzielczego w Bydgoszczy udało się pozyskać dla przyszłego skarbca drzwi pancerne. Główny budowniczy nowej siedziby Banku Spółdzielczego Przedsiębiorstwo Budownictwa Rolniczego w Mogilnie, poprzez swego dyrektora Wojciecha Estkowskiego złożyło deklarację o zakończeniu budowy w stanie surowym na koniec 1984 r. Natomiast rok później trwała jeszcze kontynuacja budowy. Ostatecznie koszt budowy nowej siedziby banku zamknął się w kwocie 55 milionów złotych. Natomiast 9 listopada 1985 r. nastąpiło uroczyste otwarcie nowej siedziby banku. Dyrektor Przedsiębiorstwa Budownictwa Rolniczego Wojciech Estkowski wręczył klucze do nowego banku prezesowi Zarządu Banku Spółdzielczego Bernardowi Janowskiemu.
     1 lutego 1986 r. nastąpiło przeniesienie obsługi klientów ze starego budynku nad jeziorem do nowego obiektu bankowego. W czerwcu 1986 r. została zawarta umowa z Cechem Rzemiosł Różnych w Mogilnie na wynajem budynku po Banku Ludowym. W czasie najmu budynek przeszedł gruntowny remont. Został przełożony dach, uzupełniono tynki. Stawiane także były ściany działowe dzielące większe pomieszczenia na mniejsze biura. W trakcie przeprowadzanych remontów zostały obniżone sufity i wymienione podłogi, a także przeprowadzony został gruntowy remont centralnego ogrzewania wraz z wymianą pieca centralnego ogrzewania.
     Odnowiona została także elewacja budynku. Cech zajmował obiekt do 1998 r. Niestety, Cech nie posiadał takich zasobów pieniężnych, aby wykupić na własność budynek. W tym czasie trafił on w prywatne ręce. Już w ostatnim roku mogileński Cech Rzemiosł Różnych wynajmował pomieszczenia od prywatnego właściciela.
     W budynku do 2007 r. mieściły się biura różnych firm prowadzących na terenie Mogilna działalność gospodarczą. 

 Magdalena Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 873 (45/2008)

* Historię budynku Banku Ludowego między innymi opracowano na podstawie kroniki udostępnionej przez Bank Spółdzielczy w Mogilnie.