Tort i monografia na jubileusz strzeleńskiego oddziału PTTK (zdjęcia)

W ciągu 65 lat działalności strzeleński PTTK stale przejawia żywe zainteresowanie swoim kujawskim regionem, jego historią i kulturą. Jednocześnie stwarzając swoim członkom warunki do poznawania także terenów bardziej odległych, - To właśnie aktywność członków jest naszą siłą - powiedział prezes Zbigniew Domański na jubileuszowym spotkaniu w aulo LO.

W tym roku mija 65 lat działalności strzeleńskiego oddziału PTTK oraz 100. rocznica urodzin jego patrona i założyciela Antoniego Słowińskiego. 30 czerwca w Liceum Ogólnokształcącym w Strzelnie odbyło się uroczyste spotkanie jubileuszowe. W auli liceum odbyła się prezentacja działalności tej turystycznej organizacji.

Przypomniano też sylwetkę Antoniego Słowińskiego, działacza społecznego, ekonomisty, twórcy miejscowego oddziału PTTK i jego dożywotniego prezesa, czyli nieprzerwanie do 2003 roku. To właśnie nie nikt inny, jak Antoni Słowiński wciągnął do współpracy szereg wybitnych osobistości spoza Strzelna, które wsparły strzeleński oddział swoją wiedzą i stały się przyjaciółmi strzeleńskich miłośników krajoznawstwa. Był inicjatorem badań nad dziejami Strzelna i publikowania ich wyników, wydawcą znakomitej serii biograficznej, autorem przewodników po ziemi strzeleńskiej, niezmordowanym organizatorem życia turystycznego i kulturalnego oraz współtwórcą ośrodka rekreacyjnego w Przyjezierzu.
INSPIRACJĄ WYCIECZKA DO KRAKOWA I WIELICZKI
Strzeleński oddział od 65 lat jest wyjątkowo aktywnym stowarzyszeniem społecznym działającym na terenie miasta. Od początku swojego istnienia odgrywa bardzo znaczącą i ważną rolę naukową i kulturalną w regionie. Poprzez organizowane wycieczki krajoznawcze, odczyty, prelekcje i dyskusje rozbudza w społeczeństwie miłość do ziemi ojczystej i jej przyrody i wywołuje zainteresowanie historią swojego regionu.
Inspiracją do założenia w Strzelnie oddziału PTTK była wycieczka pracownicza strzeleńskiej Powszechnej Spółdzielni Spożywców do Krakowa i Wieliczki. To właśnie tam uczestnicy przeżywając niezapomniane chwile w królewskich komnatach na Wawelu i podziemnych korytarzach kopalni soli uświadomili sobie wielkie wartości turystyki i krajoznawstwa i zapragnęli kontynuować krajoznawcze wycieczki po Polsce, by jak najbliżej móc obcować z jej kulturą i pięknem przyrody. Wśród uczestników słynnej wycieczki strzelnian znalazły się osoby, które potrafiły nadać swoim marzeniom o podróżach odpowiednie ramy organizacyjne.

Wycieczka do Wieliczki w 1956 roku będąca inspiracją do utworzenia w Strzelnie Oddziału PTTK fot. arch. PTTK w Strzelnie

ANTONI SŁOWIŃSKI PIERWSZYM SZEFEM
Owocem stało się powołanie do życia 9 kwietnia 1957 roku terenowego koła PTTK w Strzelnie, które organizacyjnie podległe było Okręgowi PTTK w Bydgoszczy. Podczas zebrania konstytucyjnego, w którym uczestniczyło wówczas zaledwie 15 osób wybrano pierwszy zarząd koła. W jego skład oprócz głównego inicjatora Antoniego Słowińskiego, który wybrany został prezesem koła, weszli ponadto Ryszard Pietrzak jako wiceprezes, Jadwiga Śmiejkowska, której powierzono funkcję sekretarza i Janina Konkiewicz, jako skarbnik koła. W bardzo krótkim czasie stan liczebny koła znacznie się powiększył i w listopadzie 1958 roku uchwałą Zarządu Okręgu PTTK w Bydgoszczy strzeleńskie koło przekształcone zostało w Oddział PTTK.
W 1959 roku odbył się I Walny Zjazd Oddziału PTTK w Strzelnie, na którym uchwalony został program działalności i wybrano nowy Zarząd w poszerzonym składzie: prezes Antoni Słowiński, wiceprezes Władysław Chudziński, przewodniczący komisji opieki nad zabytkami Bogdan Boesche oraz członkowie zarządu Amalia Kozłowska, Bolesław Dopierała, Leonard Stube i Rozalia Kesler.
OKOŁO 200 CZŁONKÓW
W 1987 roku strzeleński oddział PTTK liczył około 200 członków. W ciągu 65 letniej działalności odbyło się kilkadziesiąt walnych zjazdów, spotkań, zebrań i turystycznych imprez. Przez cały czas, aż do dnia dzisiejszego strzeleński oddział PTTK nie poprzestawał na organizowaniu wycieczek w odległe rejony Polski, ale wciąż poszukiwał i poszukuje nadal nowych dróg i szlaków krajoznawczych mając zawsze na myśli ideę krajoznawstwa i coraz częściej zaznacza swoje istnienie w życiu kulturalno-naukowym Strzelna.
Do dziś strzeleński oddział PTTK prowadzi ożywioną akcję oświatową organizując m.in. popularnonaukowe odczyty, włącza się w organizację różnych uroczystości rocznicowych oraz wystaw na terenie miasta i okolic.
INWENTARYZACJA ZABYTKOWYCH OBIEKTÓW
Wyłoniona w roku 1959 z grona strzeleńskich krajoznawców Komisja Opieki nad Zabytkami przeprowadziła szczegółową inwentaryzację zabytkowych obiektów na terenie Strzelna i okolic i dwukrotnie występowała z interwencją u ówczesnych władz w ich obronie.
STRAŻ OCHRONY PRZYRODY
W 1963 roku powołana została do życia Straż Ochrony Przyrody przy PTTK, która dokonała fotograficznej dokumentacji chronionych okazów przyrodniczych i wiele z nich poprzez skuteczne interwencje zdołała uratować od całkowitej zagłady. Jednym ze skutków działalności PTTK- owskiej Straży Ochrony Przyrody było niedopuszczenie do zaplanowanego wyrębu starych lip przy ulicy Powstania Wielkopolskiego.
KIOSK TURYSTYCZNY
W 1960 roku, z myślą o przybywając licznie do Strzelna turystach miejscowy PTKK otworzył Kiosk Turystyczny oraz zapoczątkował budowę istniejącego do dziś i znanego w całym województwie ośrodka wypoczynkowego w Przyjezierzu. Kiosk Turystyczny, w którym prowadzona była sprzedaż różnych pamiątek związanych z romańskim Strzelnem, własnych wydawnictw o tematyce regionalnej oraz różnych artykułów potrzebnych turystom usytuowany był w najbardziej ruchliwym miejscu Strzelna, czyli w pobliżu Wzgórza Św. Wojciecha.

Otwarcie ośrodka w Przyjezierzu 7 lipca 1959 roku fot. arch. PTTK w Strzelnie

Ponadto członkowie strzeleńskiego oddziału PTTK strzegli nieustannie pamiątek narodowych opiekując się grobami i pomnikami zasłużonych i pomordowanych. Co roku składają kwiaty w miejscach zbrodni hitlerowskich w okolicznych lasach. Działalność strzeleńskiego Oddziału PTTK spotkała się z uznaniem społeczeństwa i jego władz.
SAMOCHODY DLA ODDZIAŁU
Zarząd Główny przekazał na potrzeby Oddziału w Strzelnie samochód marki gaz, natomiast Zarząd Okręgu oddal mu do dyspozycji samochód marki skoda. Otrzymane pojazdy znacznie ułatwiły członkom PTTK pracę w terenie.
W 1982 roku oddział PTTK w Strzelnie został wyróżniony przez władze wojewódzkie, które przyznały mu odznakę honorową za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego. Do wszystkich sukcesów osiąganych przez strzeleński PTTK przyczynił się jego pierwszy i wieloletni prezes Antoni Słowiński.
Stanisław Gzella w publikacji wydanej z racji 30 lecia strzeleńskiego PTTK mówił o Antonim Słowińskim: Był to syn ziemi nadgoplańskiej i miłośnik regionu kujawskiego, autor ciekawych artykułów na tematy regionalne, który zdołał skupić wokół idei krajoznawstwa grono ofiarnych obywateli i zarazić ich swoim entuzjazmem. To właśnie nie nikt inny, jak Antoni Słowiński wciągnął do współpracy szereg wybitnych osobistości spoza Strzelna, które wsparły strzeleński oddział swoja wiedzą i stały się przyjaciółmi strzeleńskich miłośników krajoznawstwa. Głównym celem działalności PTTK było i jest poznawanie ojczystej ziemi.

Prezes zarządu strzeleńskiego PTTK Zbigniew Domański z członkiniami zarządu od lewej: Urszulą Słowińską, Grażyną Mrowiec i Marią Reinholz fot. Magdalena Lachowicz

CIĄGLE W DRODZE
Już od pierwszych miesięcy istnienia strzeleńskiego oddziału PTTK, aż po dziś dzień krajoznawcy nie siedzą w domach, lecz wciąż podróżują. W 65-letniej działalności oddziału nie sposób zliczyć organizowanych wycieczek krajoznawczych, turystycznych, wyjazdów do opery, operetki, teatru, wycieczek rowerowych, rajdów. Wszystkie organizowane wyprawy mają zawsze charakter poznawczy. Oprócz wycieczek rowerowych organizowane są także jedno, lub kilkudniowe wycieczki autokarowe. Dziś śmiało można stwierdzić, że nie ma dużo miejsc i regionów, do których strzeleńscy krajoznawcy by nie dotarli. Na uwagę zasługują także wycieczki organizowane w celu zwiedzania zakładów przemysłowych np. Inowrocławskich Kopalni Soli, Bydgoskiego Zachemu, Huty Kościuszko w Chorzowie, Kopalni węgla Brunatnego w Koninie, Kujawskich Zakładów Przemysłu Wapiennego w Piechcinie, czy Zakładów Petrochemii w Płocku.
RAJDY PIESZE, ROWEROWE, ZLOTY
Warto w tym momencie wspomnieć także o rowerowych eskapadach na Mazury w 1976 roku oraz dwa lata później na Węgry i Czechosłowację. Nie mogło zabraknąć strzelnian na rajdach pieszych i zlotach. Uczestniczyli m.in. w Nadgoplańskim Rajdzie Młodych Miłośników Przyrody, Rajdzie Szlakiem Powstańców Wielkopolskich, Zlocie Młodych Opiekunów nad Zabytkami. Nie można również pominąć udziału w Międzynarodowych Spływach Kajakowych na Brdzie i spływie do Powidza.
Od samego początku członkowie strzeleńskiego PTTK rozbudzali w miejscowym społeczeństwie potrzebę życia kulturalnego poprzez organizację wyjazdów w celu obejrzenia wystaw, zwiedzenia muzeów. Dzięki Oddziałowi PTTK, Strzelno choć dalekie od centrów kultury, uczestniczyło w życiu kulturalnym kraju, przeżywało wszystkie jego ważniejsze wydarzenia. Swoją wiedze o własnym regionie i innych krainach geograficznych, o innych krajach i innej kulturze członkowie strzeleńskiego PTTK pogłębiali organizując odczyty oraz spotkania z podróżnikami, historykami i naukowcami, którzy przestawiali reportaże ze swoich podróży oraz swoich zainteresowań. Dzisiaj nie sposób wymienić wszystkich prelegentów, którzy współpracowali ze strzeleńskim PTTK na przełomie minionych 65 lat.

Aktualny zarząd i komisja rewizyjna strzeleńskiego PTTK. Od lewej: Urszula Słowińska, Maria Reinholz, Zbigniew Domański, Bogumiła Falgowska, Kamila Stawicka, Mścisława Piotrowicz i Grażyna Mrowiec. fot. Magdalena Lachowicz

UPRAWNIENIA PRZEWODNIKÓW TURYSTYCZNYCH
W 1968 roku na zorganizowanym kursie przewodników turystycznych, który kończył się egzaminem kwalifikacyjnym dziewięć osób ze Strzelna uzyskało uprawnienia przewodników turystycznych na województwo bydgoskie. Wśród tych osób był legendarny strażnik strzeleńskich zabytków, długoletni przewodnik po muzeum na Wzgórzu Św. Wojciecha Szczepan Kowalski. W 1974 roku uroczystą akademią uczczono 100-lecie polskiej turystyki górskiej oraz 15-lecie strzeleńskiego Oddziału PTTK. W 1978 roku ufundowano tablicę na grobie zasłużonego dla Strzelna lekarza dra Jakuba Cieślewicza oraz na grobie zamordowanego przez Prusaków w Stodołach Piotra Brackiego. W latach 1976-1982 z inicjatywy PTTK twórczyni ludowa ze Sławka Wielkiego Maria Patyk prowadziła kursy haftu kujawskiego, zakończone udziałem strzeleńskich hafciarek w konkursie haftu ludowego Kujaw i Ziemi Dobrzyńskiej we Włocławku.
DZIAŁALNOŚĆ PUBLICYSTYCZNA
Równocześnie z działalnością prelekcyjną, podróżniczą i wystawową członkowie strzeleńskiego oddziału gromadzili materiały dotyczące Strzelna i okolic ,w tym książek, broszur, niepublikowanych zdjęć i dokumentów. Na szczególna uwagę zasługuje także działalność publicystyczna strzeleńskiego oddziału PTTK. Niejeden większy ośrodek mógłby jej Strzelnu pozazdrościć. Zapoczątkował ją Antoni Słowiński, autor szeregu artykułów dotyczących historii Strzelna. Stanisław Gzella w swojej publikacji wspomina: Kto wie, czy Oddział PTTK w Strzelnie podołałby wielorakim zadaniom programowym i oryginalnym przedsięwzięciom, gdyby nie posiadał własnej bazy materialnej w postaci ośrodka turystyczno-wypoczynkowego w Przyjezierzu. Ten właśnie ośrodek w ówczesnych czasach stanowił stałe źródło finansowe oddziału.
ODKRYLI WALORY PRZYJEZIERZA
To właśnie strzeleński Oddział PTTK odkrył turystyczno-wypoczynkowe walory Przyjezierza i w wyniku wielu różnych poczynań doprowadziło do powstania znanej dziś w całym województwie śródleśnej osady nad jeziorem. Niezliczona ilość turystów korzystała z gościny strzeleńskich PTTK-owców w ośrodku w Przyjezierzu. Ośrodek położony jest na dwuhektarowym placu, który oddał mu do dyspozycji Okręgowy Zarząd lasów państwowych w Toruniu.
Byliśmy inicjatorami wykorzystania Przyjezierza jako niezrównanej bazy wypoczynkowo-turystycznej. Wybudowaliśmy tam pierwsze ogólnodostępne obiekty noclegowe. A działo się to, gdy nowo wytyczony „Szlak Piastowski” otwierał szerokie perspektywy dla krajoznawstwa m.in. na Kujawach. W pracy naszej były to lata romantycznego zapału i wytężonej działalności krajoznawczej – czytamy w kronice wydanej z racji 15-lecia powstania strzeleńskiego PTTK.
Dzisiaj ośrodek jest przysłowiowa kulą u nogi strzeleńskiego oddziału i czynione są rozmowy w celu pozbycia się ośrodka. 6 lutego 1988 roku odbyła się uroczystość będąca uwieńczeniem 30 letniej działalności oddziału. Uroczystość w obecności licznie zgromadzonych gości odbyła się w auli Liceum Ogólnokształcącego w Strzelnie. Podczas uroczystości z rąk prezesa Wojewódzkiego PTTK Janusza Umińskiego członkowie strzeleńskiego oddziału PTTK otrzymali honorowe odznaki. Złota odznakę otrzymali Ludwik Kamiński i Genowefa Januszak, srebrną Eugeniusz Wrzesiński, Alfons Ruciński, Irena Nadolska i Stefan Płócienniczak. Ponadto 14 osób wyróżnionych zostało odznaką 25 lat w PTTK, a sam strzeleński oddział otrzymał puchar ufundowany przez Wydział Kultury Fizycznej Sportu i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Bydgoszczy.
CZTERECH PREZESÓW
Antoni Słowiński był prezesem strzeleńskiego oddziału do swojej śmierci, czyli nieprzerwanie do 2003 roku.
- To właśnie on włożył najwięcej wkładu w działalność naszego oddziału. Był on głównym animatorem większości naszych przedsięwzięć. Jego głębokie umiłowanie kraju ojczystego i rozległa wiedza krajoznawcza wywarły wpływ na ukształtowanie działalności oddziału - powiedział obecny prezes strzeleńskiego PTTK Zbigniew Domański.
Za powyższe zasługi oddział został nazwany jego imieniem. Po jego śmierci funkcję prezesa piastowali kolejno: Eugeniusz Wrzesiński (od czerwca 2003 do 2007), Jerzy Półrolnik (od kwietnia 2007 do 2009). Od kwietnia 2009 roku do dnia dzisiejszego prezesem strzeleńskiego oddziału jest Zbigniew Domański.
Obecnie Oddział PTTK Kujaw Zagoplańskich im. Antoniego Słowińskiego w Strzelnie liczy 210 członków. Zarząd oddziału stanowią prezes Zbigniew Domański, wiceprezes Maria Reinholz, skarbnik Urszula Słowińska, sekretarz Bogumiła Falgowska. Komisję rewizyjną stanowią Mścisława Piotrowicz, Damian Rybak, Grażyna Mrowiec i Kamila Stawicka. Siedziba PTTK mieści się w budynku PTTK przy Placu św. Wojciecha 2a.
MONOGRAFIA I TORT
Podczas jubileuszowego spotkania 30 czerwca w LO, odbyła się też prezentacja wydanej na obchody rocznicowe monografii strzeleńskiego PTTK pt. Rys historyczny Oddziału PTTK Strzelno (1957-2022). Nie zabrakło licznych życzeń i gratulacji, które spłynęły na ręce prezesa Zbigniewa Domańskiego. Po części oficjalnej wszyscy zgromadzeni zaproszeni zostali na słodki poczęstunek oraz okolicznościowy tort, po czym rozpoczęła się zabawa przy muzyce Jacka Kubiaka.

Podczas spotkania jubileuszowego zebrani oglądali kroniki PTTK oraz wydaną okolicznościową monografię fot. Maria Reinholz

Historię opracowałam na podstawie kroniki strzeleńskiego Oddziału PTTK udostępnionej przez prezesa Zbigniewa Domańskiego oraz publikacji Ze Strzela w Polskę Stanisława Gzelli wydaną przez PTTK w Strzelnie z racji 30-lecia oddziału w 1987 roku.

Magdalena Lachowicz, 7 VII 2022