625. rocznica nadania Mogilnu praw miejskich

Dokładnie w dzisiejszym dniu, 17 maja przypada 625. rocznica nadania praw miejskich Mogilnu. Zawdzięczamy to zakonnikom benedyktyńskim, którzy z taką prośbą zwrócili się w maju 1398 r. do króla Władysława Jagiełły, przebywającego wtedy w Inowrocławiu.

W tym roku nadanie praw miejskich przypada na środę. 625 lat temu, gdy następowała lokacja miasta, był to piątek, dzień po uroczystości Wniebowstąpienia Pańskiego.

Dopóki Mogilno było wsią, osada rozłożyła się po obu stronach Jeziora Mogileńskiego. Z jednej strony jeziora znajdował się na wzgórzu kościół św. Klemensa, spalony w pierwszych miesiącach II wojny światowej przez młodzieżówkę Hitlerjugend (dzisiaj w tym miejscu jest mauzoleum). Natomiast z drugiej strony jeziora znajdowała się dzisiejsza fara. Wtedy obydwa kościoły były drewniane.

Miasto założono na podstawie niemieckiego prawa magdeburskiego z wszystkimi tego konsekwencjami. Czyli na miejscu dzisiejszego rynku pojawił się drewniany ratusz, pojawiły się kramy handlarzy. Miasto rozwijało się w kierunku północnym (dzisiejszy pl. Wolności), w stosunku do położonej przed 1398 r. wsi (dzisiejsze tereny ul. Benedyktyńskiej). Od chwili powstania miasta rządził nim burmistrz z czterema rajcami. Za władzą sądowniczą odpowiadał zaś wójt z czterema ławnikami.

Były również konsekwencje ekonomiczne decyzji króla Władysława Jagiełły. Jako że większość mieszkańców Mogilna stanowili rolnicy, miasto otrzymało dużo ziemi. Rzemieślnikom i kupcom dano przywileje i pogrupowano w cechy. W każdą sobotę w mieście miał odbywać się targ i był to kolejny przywilej dla miasta.

Badacz Wielkopolski dr Adolf Warschauer tak pisał w 1898 r. w książeczce: Historya miasta Mogilna. Wydana staraniem władzy miejskiej na pamiątkę 500-letniego istnienia, wydanej w poznańskiej drukarni E. Schmaedickego: Samodzielność nowej gminy była bardzo ograniczona ze względu na to, iż nie podlegała bezpośrednio koronie, tylko przeorowi i zgromadzeniu zakonnemu jako panom ziemi, na której powstała.

Zakonnicy benedyktyńscy zdawali sobie sprawę, że ich i tak potężna pozycja w państwie polskim będzie jeszcze większa, gdy klasztor panował będzie nad miastem i będzie czerpał z tego konkretne korzyści, a nie nad przyklasztorną wsią.

Rok 2011. Konrad Szary i jego wyobrażenie 17 maja 1398 roku, czyli dnia w którym król Władysław Jagiełło nadał Mogilnu prawa miejskie fot. arch. Pałuk

Marek Holak