Gotowe zejście do krypty zachodniej

Schody prowadzące z kościoła do romańskiej krypty zachodniej w części środkowej wykonano w formie wachlarza

    fot. Paweł Lachowicz

Mogilno, prace konserwatorskie, klasztor, krypta, wirydarz, sklepienie, ściana, ubytki, podłoga
     Gotowe zejście do krypty zachodniej
     Nadzór konserwatorski odebrał w klasztorze wykonane prace, m.in.: wyjście z kościoła na wirydarz, odrestaurowane sklepienia w kościele, uzupełnienie ubytków w gotyckich ścianach, rekonstrukcję średniowiecznej podłogi w romańskiej krypcie wschodniej na wzór oryginalnej terakoty z XII-XIII wieku oraz odkryte i odtworzone romańskie zejście do romańskiej krypty zachodniej.

 W mogileńskim klasztorze zakończono już tegoroczne prace konserwatorskie. Na zdjęciu prezentujemy odtworzone zejście z kościoła do romańskiej, prawie tysiącletniej krypty zachodniej - uważanej za jedną z najstarszych i najpiękniejszych w Europie. Będzie to duża atrakcja turystyczna.

      fot. Paweł Lachowicz

 W odnowionej posadzce krypty wschodniej umieszczone zostały 2 płyty nagrobne, epitafia z imionami Mengoz - pierwszy opat benedyktyński i Emilian (Emilian Kosiński) - ostatni opat przed kasacją klasztoru przez Prusaków. Mają symbolizować początek i koniec obecności benedyktynów na ziemi mogileńskiej.

        fot. Paweł Lachowicz

 Przedstawiciele konserwatorów, inspektor nadzoru budowlanego oraz konserwator z Urzędu Ochrony Zabytków w Bydgoszczy z proboszczem mogileńskiego klasztoru o. Krzysztofem Lewandowskim podczas odbioru prac konserwatorskich przy posadzce w romańskiej krypcie wschodniej klasztoru

        fot. Paweł Lachowicz

     ODRESTAUROWANE SKLEPIENIA
     W tym roku toruńska firma Pro Antic Konserwacja Zabytków Szymona Juźków przeprowadziła drugi etap prac konserwatorskich polegających na odrestaurowaniu sklepień kościoła. Rekonstrukcji poddane zostały oryginalne malowidła łączące użebrowanie na sklepieniach. Zadanie odrestaurowania sklepień było i jest obecnie realizowane przez parafię św. Jana Apostoła w ramach zadania Konserwacja i restauracja sklepienia w nawie głównej trzecie i czwarte przęsło. Koszt to 140.066,72 zł. Zadanie dotowane jest przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości 100.000 zł, przez gminę Mogilno w wysokości 30.000 zł oraz Starostwo Powiatowe w Mogilnie w wysokości 10.000 zł.
     ODTWORZONO DWA PRZEJŚCIA
     Firma ta również pracowała przy odtworzeniu dwóch starych przejść: przejścia z nawy południowej kościoła do wirydarza i przejścia z kościoła do romańskiej krypty zachodniej - jednej z najstarszych krypt w Europie, a w Polsce porównywanej do słynnej krypty św. Leonarda na Wawelu.
     Przejścia te funkcjonowały bardzo długo, ale prawdopodobnie na początku XX wieku, w okresie rządów ks. proboszcza Piotra Wawrzyniaka, z jakiś przyczyn zostały zamurowane. Jak mówią archeolodzy, wejścia te prawdopodobnie były zamurowywane ze względu na ich zły stan techniczny.
     Wyjście z kościoła na wirydarz klasztorny zostało wybite, odtworzone zostały i wstawione metalowe drzwi analogiczne do zrekonstruowanych drzwi między krużgankiem a kościołem. Prace te miały większy charakter, ponieważ podczas odkrywki w obrębie przejścia na wirydarz odkryto stare polichromie. Dotychczasowe badania nie pozwoliły na ocenę, z jakiego okresu pochodzą.
     Równolegle trwały prace przy drugim przejściu, z krypty zachodniej do nawy południowej kościoła. Na ślady przejścia natrafiono podczas zamurowywania systemu grzewczego pod kratami zabezpieczającymi grzejniki w posadzce kościoła. Przejście, a w zasadzie zejście do krypty, umiejscowione jest przy kaplicy bocznej południowej pod kratą w posadzce. Wykonano kamienne schody, które nawiązują do romańskich. Niestety, po rozkuciu sklepień okazało się, że ich wysokość została pozmieniana, więc zejście nie jest idealnie odtworzone. Odtworzony został jednak trakt. Od przejścia z krypty do schodów romańskich zbudowane zostały schody w kształcie wachlarza. Do tych prac wykorzystane zostały oryginalne materiały dla zachowania klimatu przejścia.
     Odbyły się również prace w głównej nawie kościoła, gdzie przeprowadzono korektę gotyckich ścian w głównej nawie kościoła. Wykonywane zostały przemurowania i uzupełnienia cegieł w ścianach.
     Prace przy przejściach realizowane były przez Stowarzyszenie Europejskie Centrum Spotkań Wojciech Adalbert w Mogilnie w ramach projektu Odbudowa zamurowanych przejść w kościele Parafii pw. św. Jana Apostoła w Mogilnie. Koszt zadania wynosi 58.672,87 zł i dotowane jest przez Urząd Marszałkowski, Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich w wysokości 46.938,29 zł.

Na jednej z płytek odnowionej posadzki znalazł się wizerunek czaszki symbolizujący miejsce pochówku

     fot. Paweł Lachowicz

Podczas prac przygotowawczych przeprowadzonych 7 października
w romańskiej krypcie wschodniej, pod posadzkę złożone zostały znalezione kości i szczątki ludzkie, w tym zapewne także pochowanych tam benedyktynów  

       fot. Paweł Lachowicz

     REKONSTRUKCJA PODŁOGI W KRYPCIE
     Jednocześnie trwały prace przy rekonstrukcji średniowiecznej podłogi w krypcie wschodniej kościoła leżącej pod dzisiejszym prezbiterium. Prace te wykonywał artysta plastyk, rzeźbiarz Dawid Wawrzyniak.
     Na podłodze pojawiły się płytki z terakoty na wzór płytek ze średniowiecznej podłogi (XII-XIII w.) odkrytej w prezbiterium kościoła. Dotychczasowa podłoga z płytek lastriko zrobiła dużo złego w krypcie, gdyż kumulowała wilgoć niszcząc bezcenne romańskie ściany. Na domiar złego do krypt było jedno zejście i brakowało w nich wentylacji. Cała wilgoć, która wychodziła z gruntu, zatrzymywała się pod posadzką. Ze względu na budowę, płytki nie przepuszczały wilgoci i wchodziła ona w ściany, czyli w tynki wapienne.      Było to przyczyną powstania sporych zniszczeń łącznie ze spoiną wapienną, która łączy kamień. Nowe płytki przepuszczają w naturalny sposób wilgoć, co zabezpiecza krypty przed zniszczeniem.
     Płytki do wyłożenia podłogi wyprodukowane zostały w warsztacie Dawida Wawrzyniaka w Inowrocławiu. Jest to płytka kwadratowa o wymiarach 20,5 cm na 20,5 cm.
     - Płytki odkrywano przez szereg lat na terenie całego kościoła. Zarówno w części poza prezbiterium, jak i w kryptach. Wykonałem tę okładzinę w swojej pracowni taką technologią, jak wykonywano ją w XII-XIII w. Prace wykonywałem ręcznie, płytki były formowane, suszone i wypalane w podobnych warunkach, żeby nadać ten rys charakterystyczny dla Polski średniowiecznej - mówi Dawid Wawrzyniak.
     Zdaniem Dawida Wawrzyniaka, ołtarz znajdujący się w krypcie pod prezbiterium wskazuje na zasadę kościoła pielgrzymkowego z czasów średniowiecza. - Ołtarz w kryptach był powieleniem ołtarza na górze i wówczas pielgrzymi schodzili z jednej strony i wychodzili za ołtarzem z drugiej strony. Bynajmniej tak jest w kościołach francuskich - opowiada Dawid Wawrzyniak.
     Ponadto w posadzce umieszczone zostały dwie płyty nagrobne, epitafia z imionami Emilian i Mengoz. Są to imiona pierwszego i ostatniego opata mające na celu symbolizować początek i koniec obecności benedyktynów na ziemi mogileńskiej. Na jednej z płytek wykonany został znak czaszki ze skrzyżowanymi kośćmi. - Całość ma oznaczać miejsce złożonych szczątków benedyktów. Choć nie wiadomo, czy pośród tych szczątków znajdują się szczątki właśnie pierwszego i ostatniego opata - dodaje Dawid Wawrzyniak.
     ODBIÓR PRAC
     16 grudnia odbył się odbiór konserwatorski wykonanych prac. Na miejscu znalazły się osoby wykonujące prace oraz konserwatorzy i inspektorzy nadzoru budowlanego oraz konserwator z Urzędu Ochrony Zabytków w Bydgoszczy. Przy okazji omówiono plany wykonywania dalszych prac w kryptach kościoła. Między innymi zaplanowano wykonanie posadzki w krypcie zachodniej. Wstępnie wskazano na wykonanie posadzki z kamienia łupanego.
     - Obecnie dokonujemy rozliczeń i wypełniamy kolejne wnioski na dotacje dla dalszych prac remontowo-konserwatorskich. Został złożony wniosek do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na fronton kościoła, do Urzędu Marszałkowskiego na ołtarz św. Scholastyki. W najbliższym tygodniu złożymy wniosek do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska na zagospodarowanie skarpy od strony południowej klasztoru. Za wyrozumiałość, hojność, wsparcie duchowe i materialne dziękujemy wszystkim ofiarodawcom i zapewniamy o codziennej modlitwie i mszach świętych sprawowanych w intencji dobrodziejów - powiedział proboszcz parafii o. Krzysztof Lewandowski.

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1194 (53/2014)

Przejdź do forum.