Licencjacka praca Wiktorii Szalaty o zabytkowych strzeleńskich organach Wilhelma Sauera z 1866 roku

Mogilnianka Wiktoria Szalaty - pasjonatka budowy i brzmienia organów kościelnych, tegoroczna absolwentka studiów licencjackich na Wydziale Dyrygentury, Jazzu, Muzyki Kościelnej i Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy obroniła prace licencjacką, której tematem były 19-głosowe zabytkowe organy Wilhelma Sauera z 1866 roku, znajdujące się w strzeleńskiej bazylice.

23-letnia mieszkanka Mogilna Wiktoria Szalaty jest pasjonatką muzyki organowej i chóralnej, a także pasjonatką budowy i brzmienia organów kościelnych. W sierpniu 2023 roku nagrała pierwsze swoje demo. Obecnie ukończyła studia licencjackie na Wydziale Dyrygentury, Jazzu, Muzyki Kościelnej  i Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy.

Wiktoria jest osobą ze spektrum autyzmu. Od urodzenia jest pasjonatką pięknych dźwięków. Muzyka od początku jest dla niej ścieżką terapeutyczną. A tak naprawdę stała się sensem i częścią jej życia. - To w niej Wiktoria odkrywa Boga, świat. To ona pomaga jej komunikować się z innymi i samą sobą. Wiara w córkę, dmuchanie z całych sił w skrzydła, współpraca z terapeutami, a co najważniejsze jej ciężka praca i są efekty. Najważniejsze,  to być i dać dziecku możliwości w rozwijaniu jego pasji w miarę jego możliwości. W przypadku Wiktorii, to miłość do muzyki organowej. Dla mnie zawsze najważniejsze będzie jej bezpieczeństwo i spełnienie. Tak, by poradziła sobie w życiu, kiedy mnie zabraknie. Każdy rodzic tak ma. Tym bardziej cieszy mnie fakt, że Wiktoria dziś jest odważnym człowiekiem, pełnym pasji, dzięki której ma szansę w przyszłości realizować się w pracy zawodowej zgodnej z zainteresowaniami, a do tego jest inspiracją dla wielu osób z autyzmem. Bywają trudne momenty, ale trzymamy się razem. To jest siła naszej rodziny - powiedziała nam mama Wiktorii - Grażyna Rosłaniec-Stoińska.

W 2021 roku Wiktoria ukończyła Liceum Ogólnokształcące w Mogilnie. Jest też  absolwentką Studium Muzyki Kościelnej Archidiecezji Gnieźnieńskiej z ukończonym dodatkowo kursem improwizacji organowej u prof. Wolfganga Seifena i dr. hab. Tomasza Orlowa oraz absolwentką muzyki kościelnej w Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, a także chórzystką Chóru Kameralnego Akademii Muzycznej w Bydgoszczy. Jest także ambasadorką kampanii Szkoła przyjazna dla autyzmu oraz Stop przemocy.

Zagrała już kilka koncertów organowych między innymi w kościele św. Floriana w podpoznańskich Wirach, w katedrze w Gnieźnie, w kościele św. Bartłomieja w Szczepanowie, w kościele pw. Józefa w Kołodziejewie, w kościele pw. św. Mikołaja w Witkowie (powiat gnieźnieński), w strzeleńskiej bazylice oraz mogileńskiej farze i mogileńskiej parafii pw. MBNP. Uczestniczyła również w koncertach chóralnych podczas przeglądu Chórów i Orkiestr Filharmonii Pomorskiej, koncercie wigilijnym w Akademii Muzycznej, 90-leciu Muzeum w Chojnicach, Akademickim kolędowaniu we Włókach, w Cielu i w bazylice w Bydgoszczy oraz koncercie Poległym w obronie Ukrainy, zorganizowanym w Filharmonii Pomorskiej. W swoim artystycznym dorobku ma również koncerty dyplomowe na Akademii Muzycznej, a także podczas obchodów 900-lecia Diecezji Włocławskiej. 

12 sierpnia 2023 roku w kościele pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Mogilnie, dzięki uprzejmości proboszcza parafii ks.  Pawła Lewandowskiego i pomocy technicznej organisty Łukasza Jasińskiego nagrała swoją pierwszą płytę demo. Nagranie zostało dokonane przez Wiktora Mazurkiewicza z firmy MRS Audio, który jest także realizatorem dźwięku w poznańskim Hook Studio. Na demówce Wiki znalazły się trzy utwory: Liebster Jesu, wind sind heir, op 135a nr 14 i Aus tiefer Not schrei ich zu dir, op 135a nr 4 Maxa Regera oraz Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ BWV 639 Johanna Sebastiana Bacha.

Strona tytułowa licencjackiej pracy Wiktorii Szalaty fot. z arch. Wiktorii Szalaty

Obecnie ukończyła studia licencjackie na Wydziale Dyrygentury, Jazzu, Muzyki Kościelnej i Edukacji Muzycznej Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, na kierunku i specjalności Muzyka kościelna. Właśnie obroniła swoją licencjacką pracę, której tematem były 19-głosowe zabytkowe organy Wilhelma Sauera z 1866 roku znajdujące się w strzeleńskiej bazylice. Promotorem jej licencjackiej pracy Historia organów Wilhelma Sauera w kościele pw. św. Trójcy w Strzelnie - rys historyczny, opis prac rekonstrukcyjnych i charakterystyka był dr hab. Tomasz Orlow, prof. AMFN.

Praca składa się z czterech rozdziałów poświęconych zabytkowym organom.

Pierwszy rozdział, to krótka charakterystyka renomowanej niemieckiej firmy Sauer, która zaprojektowała i wybudowała opisywane w pracy organy piszczałkowe. W drugim rozdziale Wiktoria opisała historię strzeleńskich organów, wykorzystując archiwalne dokumenty historyczne polsko i niemieckojęzyczne, pozyskane z parafii św. Trójcy w Strzelnie. Zawierają one informacje dotyczące różnorodnych prac organmistrzowskich wykonywanych na przestrzeni dziesięcioleci przez organmistrzów: Paula Voelknera, Józefa Stanisławskiego, Władysława Rupickiego, Jarosława Kałużyńskiego i Macieja Flanca. Rozdział trzeci, to opis prac remontowo-rekonstrukcyjnych przeprowadzanych dzięki staraniom ówczesnego proboszcza strzeleńskiej parafii ks. Ottona Szymków przez firmę organmistrzowską Michała Klepackiego z Pępowa koło Gostynia w latach 2016-2019, które doprowadziły do przywrócenia pierwotnego kształtu instrumentu z zachowaniem założeń konstrukcyjnych i brzmieniowych budowniczego organów. W rozdziale czwartym opisana została charakterystyka brzmieniowa oraz cechy konstrukcyjne strzeleńskiego instrumentu. Aneks dołączony do pracy Wiktorii zawiera kopie wybranych dokumentów archiwalnych dotyczących organów, na podstawie których sporządzona została treść rozdziałów poświęconych historii oraz przebiegu wykonywanych kolejno prac organmistrzowskich.

Wiktoria podkreśla, że cenne organy Wilhelma Sauera o wysokich walorach artystycznych oprócz strzeleńskiej bazyliki znajdują się także w kościele ewangelicko-augsburskim  w Bydgoszczy, kościele św. Mikołaja w Bydgoszczy, kościele św. Bartłomieja w Szczepanowie i kaplicy Łubieńskich w archikatedrze w Gnieźnie. Jeden z najbardziej interesujących instrumentów tej firmy, jak dodaje Wiktoria, zainstalowany został również w kościele pw. Piotra i Pawła w Bydgoszczy. Są to 42-głosowe, trzymanuałowe organy romantyczne wyposażone w mechaniczną trakturę gry. Jest to unikat w skali naszego kraju.

Pismo z odbioru remontu strzeleńskich organów wykonanego przez Macieja Flanca, które Wiktoria wykorzystała w swojej licencjackiej pracy fot. z arch. Wiktorii Szalaty

Materiały do napisania pracy licencjackiej na temat strzeleńskich organów Wiktorii udostępnili kustosz Muzeum Ottona i Bolesława na Wzgórzu św. Wojciecha w Strzelnie Damian Rybak, który pomógł jej w dostępie do materiałów źródłowych, organmistrz Michał Klepacki, który udostępnił Wiktorii dokumentację powykonawczą i zdjęcia przed remontem organów. Natomiast promotor jej pracy prof. Tomasz Orlow, jak mówi Wiktoria cały czas służył jej pomocą merytoryczną i wsparciem.

-  Organy w Strzelnie są perełką wśród innych organów w naszym regionie. To ogromny zaszczyt móc zgłębić historię tego wyjątkowego instrumentu. Dziękuję całej mojej "Serduchowej Rodzince" za wspieranie, za wasze kciuki i serce. Studia były ciężkie. Trudno jest udowadniać na każdym kroku, że jest się na właściwym miejscu zgodnie z pasją i wiedzą. Trudno osobie z neuroróżnorodnością. Ale były też osoby, które bardzo mnie wspierały i im bardzo dziękuję. Osobom, które podcinały mi skrzydła nie dziękuję. To było złe i więcej tak nie róbcie - powiedziała reporterowi Wiktoria Szalaty.

Praca licencjacka Wiktorii zostanie przesłana do Archiwum Diecezji Gnieźnieńskiej i archiwum parafii pw. św. Trójcy w Strzelnie.

Paweł Lachowicz