Na żydowskim cmentarzu w Trzemesznie ma powstać pomnik i aleja macew

Projekt jest pozytywnie oceniany przez Komisję Rabiniczną ds. Cmentarzy w Warszawie. Członkowie zespołu ds. uporządkowania i upamiętnienia cmentarza żydowskiego w Trzemesznie będą starali się o kolejny grant oraz dofinansowanie projektu, m.in. ze Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.

NAJPIERW UPORZĄDKOWANO

Nadal trwają prace nad uporządkowaniem i upamiętnieniem cmentarza żydowskiego w Trzemesznie. Znajduje się on na dzisiejszych terenach Zielenia, tuż przy granicy z Trzemesznem, wzdłuż drogi powiatowej w kierunku Orchowa. W czasie niemieckiej okupacji macew z tego cmentarza użyto do utwardzania chodników i jezdni.

O upamiętnienia tego miejsca stara się specjalnie powołany zespół ds. uporządkowania i upamiętnienia cmentarza żydowskiego w Trzemesznie. Zakończony został już pierwszy etap tego przedsięwzięcia związany z inwentaryzowaniem odnalezionych na terenie miasta płyt nagrobnych z terenu cmentarza żydowskiego w Trzemesznie. Odnalezione macewy są obecnie przechowywane na terenie warsztatów Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Trzemesznie przy ul. Wyszyńskiego.

W ubiegłym roku z pomocą uczniów i dorosłych wolontariuszy teren cmentarza został uporządkowany. Po odnowieniu mają tam trafić zachowane macewy.

SKOMPLETOWANO MACEWY

Dotychczas członkowie zespołu ds. uporządkowania i upamiętnienia cmentarza żydowskiego w Trzemesznie inwentaryzowali zachowane płyty nagrobne. Udało się skompletować części macew stanowiących wcześniej całość płyt nagrobnych oraz przypisać je konkretnym osobom, które pochowane zostały na żydowskim cmentarzu. W sumie złożono 30 macew, kompletnych lub też częściowych. Dodatkowo ustalono także 13 pojedynczych części płyt nagrobnych. Do ich wszystkich utworzono tzw. karty ewidencyjne zabytku ruchomego. Zawarto na ich informacje dotyczące tego, co udało się ustalić o pogrzebanych osobach. Skompletowano także dokumentację fotograficzną.

OBELISK I ALEJA MACEW

Członkowie zespołu wraz z przedstawicielami samorządu spotkali się 25 sierpnia w trzemeszeńskim ratuszu. Na spotkanie po raz kolejny przyjechał Filip Szczepański, przedstawiciel Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy w Warszawie.

Jak przedstawiono podczas spotkania, planuje się złożenie kolejnego wniosku grantowego na projekt pomnika i prac związanych z przeniesieniem macew na cmentarz. Mają być także podjęte starania o dofinansowanie ze Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, na wykonanie pomnika z niepodpisanych fragmentów podstaw płyt nagrobnych oraz posadowić złożone z fragmentów macewy. Cmentarz miałby zostać odpowiednio oznakowany wraz wykonaniem tablicy informacyjnej.

Te prace to drugi etap uporządkowania cmentarza. Pomnik miałby stanowić obelisk z fragmentów odnalezionych macew o wymiarze 2,6 m na 2 m. Natomiast 20 macew, które udało się ocalić ma zostać umieszczonych po obu stronach na długości około 23 metrów w pasie o szerokości około 3 metrów. Mają być one wyeksponowane według ustalonego porządku od najmniejszych do największych.

Obecny na czwartkowym spotkaniu przedstawiciel Komisji Rabinicznej pozytywnie zaopiniował te plany. Taka opinia wymagana jest do tego, aby starać się o dofinansowanie.

Roman Wolek, 27 VIII 2022