13. Drużyna Harcerska ze Strzelna czterdzieści lat przeciera szlak. Historia i archiwalne zdjęcia

25 października odbędą się uroczyste obchody 40-lecia działalności 13. Drużyny Harcerskiej Nieprzetartego Szlaku im. Mikołaja Kopernika przy SOSW w Strzelnie. Od początku istnienia drużyna zapisała piękne karty w kronikach Hufca ZHP w Strzelnie, a od 1991 roku mogileńskiego Hufca ZHP im. Jana Kilińskiego. Prawdziwe przecieranie szlaku rozpoczęło się od pamiętnego Zlotu Korczakowskiego w Gołąbkach k. Trzemeszna w 1983 roku, gdzie zasmakowano harcerskiej przygody. 

Początki istnienia drużyny Nieprzetartego Szlaku w Strzelnie są związane z powstaniem 1 września 1982 roku na bazie internatu Liceum Ogólnokształcącego nowej placówki oświatowo-wychowawczej, czyli Szkoły Podstawowej Nr 3 Specjalnej z internatem. Z inicjatywy ówczesnej Komendy Hufca Związku Harcerstwa Polskiego im. Jakuba Cieślewicza w Strzelnie, z poparciem dyrekcji placówki, 12 października 1982 roku została utworzona drużyna harcerska. Założycielem i drużynowym został druh Andrzej Wszołek (wychowawca Internatu). Początkowo drużyna liczyła 18 członków, dzieląc się na 2 zastępy: Kosmonautki i Marsjanie.

Po okresie próbnym 22 lutego 1983 roku w obecności władz hufca i szkoły oraz społeczności internackiej uroczyste przyrzeczenie harcerskie na sztandar złożyło 17 osób, otrzymując krzyże harcerskie. Z rąk ówczesnego komendanta Hufca ZHP harcmistrza Mariana Trzeckiego drużynowy druh Andrzej Wszołek odebrał akt nadania drużynie numeru oraz imienia Mikołaja Kopernika. Od tej pory drużyna rozpoczęła oficjalną działalność w szeregach hufca strzeleńskiego.

Pierwszym ważniejszym wydarzeniem w drużynie było zorganizowanie 19 kwietnia 1983 roku wycieczki szlakiem miejsc pamięci narodowej na trasie: Strzelno – Ciencisko – Gębice – Głucha Puszcza (zbiory regionalne) – Mogilno – Kopce – Strzelno. Niezapomnianą przygodą był udział 10 harcerzy w I Korczakowskim Zlocie Drużyn Nieprzetartego Szlaku Chorągwi Bydgoskiej ZHP w Gołąbach koło Trzemeszna (9-12 czerwca1983 roku), który zapoczątkował prawdziwe przecieranie harcerskiego szlaku.

W związku ze wzrostem liczebności członków drużyny w roku szkolnym 1983/1984 został utworzony trzeci zastęp – Podróżnicy, a rok później czwarty – Astronauci. Do współpracy udało się pozyskać instruktora młodzieżowego druha Bogusława Bemke, a w późniejszych latach druhów Ireneusza Klimczaka i Romana Klimczaka. Wspólnymi siłami utworzono kącik harcerski drużyny.

Od początku istnienia drużyna zapisała piękne karty w kronikach Hufca ZHP w Strzelnie, a od 1991 roku mogileńskiego Hufca ZHP im. Jana Kilińskiego. Posiada wspaniały dorobek, piękne osiągnięcia i liczne sukcesy na szczeblu gminy, powiatu, województwa i arenie ogólnopolskiej. Przed laty drużyna była znana i ceniona w środowisku z rozmiarów i efektów prac wykopkowych, pielęgnacyjnych, użyteczno – porządkowych i zadrzewieniowych. Wypracowane fundusze były przeznaczone na zloty, biwaki, rajdy, zabawy, wycieczki i drobne wydatki harcerzy. Warto dodać, że po zlikwidowaniu Hufca ZHP w Strzelnie i przyłączeniu go do struktur Hufca ZHP w Mogilnie, była jedyną, która przeszła pod opiekę wyżej wymienionego hufca i przez długie lata samotnie z powodzeniem podtrzymywała piękne tradycje harcerstwa w romańskim grodzie.

Drużyna uczestniczyła w kilkunastu zlotach, biwakach, rajdach, złazach i obozach, na przykład Międzynarodowym Zlocie Przyjaźni w Szczecinie (1984), gdzie spotkało się 35 tysięcy osób z Polski i byłej NRD, w Myślęcinku (1984), Bydgoszczy (1985), Toruniu (2000), Mogilnie (2003), biwakach w Pniewach koło Żnina, Bydgoszczy i - od 2005 roku - w Chałupskach, w ramach Nieobozowej Akcji Letniej Hufca ZHP w Mogilnie. Należy podkreślić, ze w dniach 2-7.06.1986 roku drużyna była gospodarzem IV Zlotu Korczakowskiego Drużyn NS Bydgoskiej Chorągwi ZHP, w którym udział wzięło 240 osób, a w 1988 i 1989 roku biwaków andrzejkowych. Harcerzy najbardziej urzekły chorągwiane zloty NS w Funce koło Chojnic ze względu na malownicze położenie Ośrodka Harcerskiego nad Jeziorem Charzykowskim, specyficzny klimat, rodzinną atmosferę  i kaszubską gościnność. Od 2000 roku przez kilkanaście lat drużyna ze Strzelna nie uczestniczyła w zlotach w Funce z powodu problemów finansowych, kłopotów z dojazdem oraz innych okoliczności.

Zlot drużyn "Nieprzetartego Szlaku" - Gołąbki k. Trzemeszna 9-12 czerwca 1983 r. Apel poranny na polanie leśnej w Gołąbkach fot. Jan Głodek

W latach 1986/1987, z powodu urlopu zdrowotnego drużynowego druha Andrzeja Wszołka, opiekę nad drużyną sprawowała wychowawczyni internatu przewodniczka Iwona Roszak.

W 1988 roku podczas XI Hufcowych Manewrów Techniczno-Obronnych druhowie zajęli I miejsce w konkurencji pożarniczej. W Przeglądzie Dorobku Artystycznego Szkół Miasta i Gminy Strzelno (1996) drużyna, reprezentując SOSW, zajęła III miejsce (nagroda 500 zł). Zaprezentowała program Z życia drużyny na wesoło pod kierunkiem przewodniczki Aleksandry Łykowskiej i harcmistrza Andrzeja Wszołka. Z kolei w ogólnopolskim konkursie ekologicznym Głównej Kwatery ZHP pod nazwą Gra w zielone (1999) drużyna otrzymała wyróżnienie. Druhna Roksana Zimmermann zdobyła wyróżnienie w Konkursie Plastycznym Dyrekcji Okręgu Poczty w Gdańsku (2001) za pracę Moje wspomnienie z wakacji. W październiku 1989 roku drużynowy harcmistrz Andrzej Wszołek został laureatem ogólnopolskiego konkursu tygodnika Motywy i Głównej Kwatery ZHP w Warszawie pod nazwą 1 ze 100 000.

W latach 1998-2001 przy drużynie działał zespolik taneczno-wokalny Tike – Tap. W latach 1992-1999 owocną współpracę z drużyną prowadził harcmistrz Wacław Witkowski, emerytowany nauczyciel, doświadczony instruktor Związku Harcerstwa Polskiego, pierwszy komendant strzeleńskiego Hufca ZHP. Wiernym sympatykiem drużyny była jego żona Zdzisława. Od początku poczynania drużyny wspierał harcmistrz Janusz Szopa – długoletni kierownik Wydziału NS Chorągwi Bydgoskiej, a później Kujawsko-Pomorskiej. Służył radą i życzliwą pomocą. Bywał częstym gościem drużyny, uczestnicząc w różnych imprezach i uroczystościach. Przez lata dał się poznać jako świetny organizator zlotów, obozów i wycieczek. Nieodzownym przyjacielem drużyny (przez ponad 30 lat) był również harcmistrz Henryk Bohniak z Bydgoszczy, emerytowany nauczyciel muzyki, wielki pasjonat harcerskiej przygody, śpiewu i gry na akordeonie, jeden z najbardziej znanych, lubionych i cenionych instruktorów NS Kujawsko-Pomorskiej Chorągwi ZHP. Długoletnia przyjaźń łączy drużynę z druhami ze Żnina: harcmistrzynią Janiną Popielarz i podharcmistrzynią Marią Niedźwiedzką.

Przez lata z drużyną współpracowała podharcmistrzyni Aleksandra Łykowska (wychowawczyni w internacie). W latach 1990-2006 była przyboczną, następnie do 2009 roku pełniła funkcję drużynowej. Po trzyletniej przerwie ponownie objęła funkcję przybocznej, jednak po kilku latach wycofała się z harcerstwa. Na uwagę zasługują wspólnie spędzone chwile na szlaku harcerskiej przygody oraz osiągnięcia i sukcesy na rzecz drużyny. W 1999 roku otrzymała odznakę Przyjaciel Dziecka. Z dniem 1 września 2022 roku przeszła na zasłużoną emeryturę.

Od ponad dwudziestu lat z drużyną związana jest przewodniczka Katarzyna Storozum, (wcześniej wychowawczyni w internacie, obecnie nauczycielka w placówce). Jest między innymi autorką opraw plastycznych wielu imprez harcerskich. Bierze aktywny udział w życiu drużyny, pomagając przy organizacji różnych imprez i uroczystości. Od kilku lat uczestniczy z harcerzami w NAL w Chałupskach. Posiada odznakę Przyjaciel Dziecka.

W 2018 roku współpracę z drużyną rozpoczęła Magdalena Bociańska (nauczycielka w SOSW), obecnie przyboczna. Pod okiem drużynowego przeciera z powodzeniem harcerski szlak, nabywając nowych doświadczeń i umiejętności. W harcerskim dorobku ma między innymi opiekę nad harcerzami uczestniczącymi w warsztatach szkoleniowo-wypoczynkowych w Perkozie, zlotach NS w Funce oraz Nieobozowych Akcjach Letnich w Chałupskach.

Od chwili powstania drużyny do przejścia na emeryturę w 2006 roku przez 24 lata funkcję drużynowego pełnił harcmistrz Andrzej Wszołek, między innymi członek rady i komendy Hufca ZHP w Strzelnie oraz komendy Hufca ZHP w Mogilnie, za służbę harcerską na rzecz dzieci i młodzieży uhonorowany Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2004).

Nowy rozdział w dziejach drużyny od kilkunastu lat pisze drużynowy podharcmistrz Arkadiusz Przybyszewski - wychowawca w internacie. Pierwsze tajniki harcerstwa poznawał pod okiem ówczesnego drużynowego hm. Andrzeja Wszołka, przechodząc kolejne szczeble od sympatyka, poprzez współpracownika do przybocznego. Prawdziwy smak harcerskiej przygody poznał podczas biwaku w NAL  w Chałupskach (lipiec 2005r.) Pod opieką drużynowego Wszołka pomyślnie zaliczył próbę przewodnikowską (2007r.), a następnie próbę podharcmistrzowską (2010r.) Od 15 grudnia 2009 roku piastuje funkcję drużynowego. Od 2007 roku jest członkiem komendy Hufca ZHP w Mogilnie, pomysłodawcą między innymi harcerskiego placu zabaw i wypoczynku na terenie SOSW (2006), Powiatowych Harcerskich Biegów Patrolowych o puchar komendantki w Kurzebieli w latach 2011-2020, przy współudziale komendy Hufca ZHP w Mogilnie oraz Turystyczno-Harcerskiej Roweriady od 2021, przy współpracy oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w Strzelnie. W dowód uznania za dotychczasową działalność harcerską otrzymał między innymi odznakę Przyjaciel Dziecka, Brązowy Krzyż za Zasługi dla ZHP i Medal za Zasługi dla Harcerstwa Kujawsko-Pomorskiego.

Obecnie drużyna liczy 18 członków, w tym 8 dziewcząt i 10 chłopców. Dzieli się na 3 zastępy. Wszyscy harcerze posiadają pełne umundurowanie, a brakujące akcesoria zostały zakupione z pieniędzy uzyskanych z 1%. Przed laty drużyna głównie wypracowywała fundusze na aktywność harcerską poprzez prace wykopkowe, pielęgnacyjne, użyteczno-porządkowe i zadrzewieniowe. Współcześnie jednak zmalało zapotrzebowanie na prace polowe ze względu na powszechną mechanizację.

Harcerze uczestniczą w cyklicznych imprezach, z których należy wymienić przede wszystkim Harcerski Start, akcję Sprzątanie świata, zloty NS w Funce (ponownie od 2017), Święto pieczonego ziemniaka, kwesta cmentarna, Betlejemskie Światło Pokoju, spotkania opłatkowe, przegląd kolęd i pastorałek, Dzień Myśli Braterskiej, akcja dokarmiania zwierząt, rajdy rowerowe z PTTK w Strzelnie, Patronalny Dzień Skupienia w Skulsku, akcja zadrzewiania, dzień chorego, NAL w Chałupskach. Ponadto harcerze biorą udział w uroczystościach patriotyczno-religijnych na terenie miasta oraz w obchodach rocznic i świąt państwowych. Chlubą drużyny są liczne osiągnięcia harcerzy w konkursach plastycznych, ekologicznych, muzycznych i zawodach sportowych. 

Drużyna posiada proporzec, proporczyki zastępów, zawołanie, hymn, stempel. Najważniejsze wydarzenia harcerskie są uwieczniane w kronikach. W podręcznej biblioteczce znajdują się między innymi 4 śpiewniki autorskie z tekstami harcmistrza Andrzeja Wszołka z muzyką Renaty Waszak, Jacka Jackowskiego, Jacka Superczyńskiego i Danuty Skockiej oraz druha Artura Dolińskiego (chorągiew lubuska).

Na kartach kroniki z ostatnich lat z dobrymi uczynkami na rzecz drużyny z wyrazami wdzięczności zostały utrwalone od zapomnienia osoby życzliwego serca: Irena Rymaszewska, Eugeniusz Kabaciński (przekazali sporą ilość darów rzeczowych) i Lucyna Hełminiak (była radna, wspiera harcerzy artykułami spożywczymi). Poczynania drużyny w miarę możliwości wspierali Andrzej Kaczmarek oraz Wojciech Wojtasiński. Ponadto na podkreślenie zasługują: Zbigniew Domański, Urszula Słowińska, Maria Reinholz, Barbara Radomska, Katarzyna Przybyszewska, Anna Rychlewska, Magdalena Grobelna, Rafał Budny, Sławomir Sobczak, Marek Wziętek, Jacek Ignaczak, Ewaryst Matczak, Karol Nawrot i Radosław Nowak oraz Magdalena i Paweł Lachowicz.

Sprzymierzeńcami drużyny są: Nadleśnictwo Miradz, PTTK w Strzelnie, SPZOZ Mogilno, Straż Pożarna, Policja, Miejska Biblioteka Publiczna w Strzelnie, dyrekcja Ośrodka, tygodnik Pałuki i Ziemia Mogileńska (patronat medialny wielu imprez) komenda Hufca ZHP w Mogilnie, wydział NS Chorągwi Kujawsko-Pomorskiej ZHP, Urząd Miejski w Strzelnie, Parafia św. Trójcy oraz Stowarzyszenie Pomocna Dłoń. W tym miejscu należy wymienić także nieistniejące już czasopismo Wieści ze Strzelna oraz Straż Miejską w Strzelnie.

Pamiątkowe zdjęcie uczestników zlotu przed budynkiem SOSW w Mogilnie (obecnie ZPS Szerzawy) w czerwcu 1983 roku fot. Jan Głodek

- Serdeczne podziękowania należą się harcmistrzyni Barbarze Bultrowicz – długoletniej komendantce mogileńskiego Hufca ZHP za owocną współpracę, życzliwą pomoc i docenienie pracy drużyny. Na słowa uznania zasługują również honorowi sympatycy drużyny śp. harcmistrz Henryk Mazurkiewicz i harcmistrzyni Kazimiera Rosińska, członkini Kręgu Starszyzny Harcerskiej w Mogilnie, uczestniczka wielu imprez drużyny, chętna do pomocy i służenia swoją radą i doświadczeniem. Na szczególne słowa uznania i podziękowania zasługuje Barbara Narbut, oddana sercem sympatyk drużyny, przyjaciel dzieci i młodzieży specjalnej troski. Jest osobą nieocenioną w pozyskiwaniu funduszy, artykułów rzeczowych i gadżetów od sponsorów. Jest bardzo zaangażowana w życie drużyny, zawsze służy radą i pomocą. Potrafi zarazić innych do twórczych działań – powiedział nam obecny drużynowy strzeleńskiej drużyny phm Arkadiusz Przybyszewski.

W ciągu czterdziestu lat działalności Nieprzetartego Szlaku przez drużynę przewinęło się ponad 300 harcerzy. Z tego grona na szczególne wyróżnienie zasługuje Anna Lenczuk, wychowanka SOSW, absolwentka Zasadniczej Szkoły Zawodowej w zawodach kucharz i cukiernik, absolwentka Liceum dla Dorosłych w Strzelnie. Przez 2 lata pełniła funkcję przybocznej, a wcześniej przez kilka lat zastępowej. Była również opiekunką wspomnianego już zespołu wokalno-tanecznego Tike-Tap. Może się poszczycić najwyższym stopniem harcerskim w drużynie – wędrowniczki.

Jubileusz czterdziestolecia działalności drużyny skłania do wspomnień, podsumowań, refleksji i marzeń. W minionym czasie harcerze przeżyli wiele cudownych chwil, niezapomnianych przygód, wrażeń i emocji oraz poznali wspaniałych ludzi i nabyli nowe umiejętności - Praca z drużyną NS daje olbrzymią satysfakcję, radość i zadowolenie, a sukcesy pobudzają do nowych działań, wyzwań i przedsięwzięć – mówi phm. Arkadiusz Przybyszewski.

Skromnym marzeniem opiekunów jest dalsze przecieranie szlaku, przeżycie fantastycznych przygód, udział w ogólnopolskim Zlocie NS, powstanie wymarzonej harcówki i gromady zuchowej NS oraz doczekania jubileuszu pięćdziesięciolecia drużyny. Co uda się zrealizować pokaże życie.

Uroczyste obchody 40-lecia działalności drużyny odbędą się we wtorek, 25 października na terenie SOSW w Strzelnie.                                                    

Historię drużyny opracowałam na podstawie relacji i wspomnień hm. Andrzeja Wszołka i phm. Arkadiusza Przybyszewskiego.

Magdalena Lachowicz, 23 X 2022