Powstała książka o trzemesznianach, którzy walczyli z bolszewikami

Zdaniem autora dr Andrzeja Leśniewskiego, losy niektórych z nich mogłyby posłużyć jako scenariusze filmowe.

ABY ZAUWAŻYĆ BOHATERÓW

W tym miesiącu zakończone zostały prace nad książką w wersji elektronicznej Złota Księga Pamięci Gminy Trzemeszno. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1921. Jej autorem jest trzemesznianin dr. Andrzeje Leśniewski. Techniczną stroną zajął się Marceli Konieczny z Domu Kultury w Trzemesznie. Książkę można pobrać nieodpłatnie w dwóch dostępnych formatach: PDF oraz EPUB z oficjalnej strony internetowej gminy Trzemeszno i profilu gminy na facebooku. Odczytywać ją można na urządzeniach mobilnych takich jak: laptopy, komputery, tablety, e-czytniki, smartfony, ipady itp. Książka zawiera zbiór biogramów i informacji o uczestnikach wojny polsko-bolszewickiej urodzonych w Trzemesznie i okolicach lub też zamieszkujących ten teren.

W publikacji znajdują się biogramy 91 osób. Z tego 68 osób walczyło bezpośrednio w wojnie polsko-bolszewickiej a pozostałe wspierały w różny sposób walczących lub też bronili w tym czasie naszych granic zachodnich. Spośród nich aż 28 zginęło w czasie działań wojennych lub też na skutek odniesionych ran a także chorób związanych z działaniami wojennymi.

- Celem tej publikacji jest zauważenie, że takich bohaterów mieliśmy - mówi o swojej książce Andrzej Leśniewski.

Książka wydana została przez Urząd Miejskie Trzemeszna. Cały projekt stanowi autorską inicjatywę oddolną organizacji i instytucji: Fundacji Kierunek Kultura w Trzemesznie, Stowarzyszenia Miłośników Zabytków Historycznych w Trzemesznie oraz Domu Kultury.

WYPEŁNIA BIAŁĄ PLAMĘ

Zestawienia biogramów dokonano na podstawie ksiąg metrykalnych USC Trzemeszno,zasobów tworzonego Muzeum Regionalnego w Trzemesznie oraz kwerend prowadzonych w zbiorach archiwalnych, rozproszonych źródłowych materiałów dokumentacyjnych oraz wspomnień i pamiątek rodzinnych.

Jak relacjonuje Andrzej Leśniewski, gromadzenie materiałów trwało około 10 lat, a prace nad samą książką rozpoczął od maja 2020 roku. Jego zdaniem, takie opracowanie jest nowością i unikatem w skali kraju. Zdaje jednak sobie sprawę, że mimo podjętych starań lista osób z okolic Trzemeszna, które brały udział w wojnie polsko-bolszewickiej jest niekompletna i są osoby który mogły zostać pominięte, gdyż nie udało się dotrzeć do informacji na ich temat. Może świadczyć o tym m.in. fakt, że ostatnie nazwiska niektórych osób udało się ustalić tydzień przed zakończeniem opracowania.

Autor książki przyznaje, że część biogramów jest obszerna a część dużo skromniejsza ze względu na mniejszą ilość ustalonych informacji. Zwraca też uwagę, że w czasach PRL wielu uczestników wojny polsko-bolszewickiej wolało nie chwalić się tym faktem.

- Uważam, że ta pozycja wypełnia białą plamę wiedzy o wojnie polsko-bolszewickiej - mówi Andrzej Leśniewski. Jak dodaje, największe problemy podczas tworzenia opracowania związane były z uzyskaniem zgód na udostępnienie zdjęć.

GOTOWE SCENARIUSZE

Zdaniem autora książki, historie życia niektórych osób prezentowane w książce mogłyby posłużyć za prawie gotowe scenariusze filmowe. Jednym z takich bohaterów był Władysław Fornowski, który najpierw walczył w powstaniu wielkopolskim dowodząc ochotniczą kompanią trzemeszeńską. Później bohatersko brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Zmarł na skutek rany odniesionej podczas szturmu na przedpolach Warszawy. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. 

Kolejną bardzo ciekawą postacią opracowania jest m.in. Witold Gronkowski. Swoją karierę wojskową rozpoczął będąc powołany do pruskiego wojska. Gdy wybuchło powstanie wielkopolskie wstąpił w szeregi ochotniczej kompanii trzemeszeńskiej. W wojnie polsko-bolszewickiej brał udział w walkach na froncie litewsko-białoruskim. 5 lipca 1920 roku dostał się do bolszewickiej niewoli. Weteran walk po powrocie do kraju został księdzem i uzyskał tytuł profesorski.

Inny bohaterski trzemesznianin, którego biogram znalazł się w książce to np. Alfons Milisiewicz. Podczas powstania wielkopolskiego był jednym ze współorganizatorów 7 dywizjonu artylerii konnej. Podczas wojny polsko-bolszewickiej brał udział w wielu walkach. Podczas jednej z nich został otoczony przez kozaków. Nie zgodził się poddać, walczył do końca, mimo przeważającej siły wroga.

 Roman Wolek, 29 VIII 2022