Rolnicy z ekspertami rozmawiali o biologizacji rolnictwa i ekoschematach

Klub Dobrego Rolnika w Strzelnie przy współpracy z Kujawsko-Pomorskim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Minikowie i Centrum PrioBiotics Polska, w sobotę 15 lutego zorganizowali doroczną konferencję dla rolników. Tematem przewodnim była biologizacja rolnictwa.

Sobotnia konferencja, która odbyła się w strzeleńskim Domu Kultury,  przebiegała pod hasłem Naturalne sposoby poprawy jakości i urodzajności gleb. Rolnicy wraz z zaproszonymi ekspertami w dziedzinie rolnictwa rozmawiali między innymi o realizacji tzw. ekoschematów, w szczególności ekoschematu biologiczna uprawa, o składzie i działaniu bionawozów z listy Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Odbyła się też prezentacja preparatów mikrobiologicznych poprawiających jakość gleb. Ponadto przybyli na konferencję rolnicy z Kujaw, Pałuk  i Wielkopolski zdobyli informacje o tym, jak realizować ekoschemat biologiczna uprawa, jakie ekoschematy rolnicy mogą stosować w 2025 roku. Uczestnicy dowiedzieli się także o biologicznych metodach ochrony roślin. 

Konferencję prowadził koordynator Klubu Dobrego Rolnika w Strzelnie dr Ryszard Stanek fot. Magdalena Lachowicz

KLUCZ DO ZDROWYCH UPRAW

Wszystkich przybyłych powitał koordynator Klubu Dobrego Rolnika w Strzelnie dr Ryszard Stanek. Po czym pierwszy wykład Rolnictwo precyzyjne - badania gleby gwarancją właściwego zarządzania nawożeniem przedstawił  Sławomir Gacka, prezes ProBiotics Polska. Przekonywał rolników, że precyzyjne zarządzanie nawożeniem i irygacja zwiększa plony, co przekłada się na wyższe dochody gospodarstwa. Jego zdaniem dzięki zmiennemu dawkowaniu nawozów i pestycydów możliwe jest zmniejszenie ich zużycia, obniża to nie tylko koszty, ale również chroni środowisko. Podkreślał również, że kluczem do zdrowych upraw jest profesjonalne badanie i analiza gleby. Mówił też o pożytecznych mikroorganizmach, które są alternatywą dla syntetycznych nawozów i środków ochrony roślin, a co bardzo ważne - mają wpływ także na jakość żywności i zdrowie konsumentów. Przekonywał rolników, że probiotechnologia (dobre bakterie) powinna być stosowana w gospodarstwach zamiast pługa. Dodał, że preparaty z mikroorganizmami pozwalają radykalnie zmniejszyć nawożenie chemiczne, czyli poważnie ograniczyć koszty upraw oraz wyeliminować z nich całkowicie stosowanie wapnowania, gdyż zmieniają pH gleby.

Sławomir Gacka mówił o badaniach gleby, jako gwarancji właściwego zarządzania nawożeniem. Pierwszy z lewej Jacek Lasmanowicz, który mówił o tym, jak użyźniać glebę, zwiększać plony i chronić je przed skutkami zmian klimatycznych. fot. Magdalena Lachowicz

JAK UŻYŹNIAĆ GLEBĘ

O tym jak użyźniać glebę, zwiększać plony i chronić je przed skutkami zmian klimatycznych mówił Jacek Lasmanowicz, ekspert ds. probiotechnologii.  Przedstawił program przywracania urodzajności i regeneracji gleb chorych i zdegradowanych. Mówił między innymi o tym, że wszystkie  postępowania w gospodarstwie wpływające na zwiększenie ilości materii organicznej, próchnicy, poprawę życia biologicznego są najefektywniejszą formą gwarantującą dorodne, zdrowe, wysokiej jakości plony przy coraz niższych nakładach na nawożenie i ochronę substancjami syntetycznymi. Jako pierwszy element wdrożenia probiotechnologii w gospodarstwach rolnych proponował zastosowanie doglebowo Alginitu, EmFarmy Plus oraz kwasów humusowych. - Tak dobrany zestaw wyrobów ma największe działanie synergiczne w glebie i stanowi podstawę do odbudowy rawiodłowo funkcjonującej gleby - mówił Jacek Lasmanowicz.

Podkreślał, że efekty skuteczności probiotechnologii doglebowej przy zastosowaniu tego trio są widoczne od pierwszego sezonu po zastosowaniu, poprawia przy tym przyrost masy roślin nawet do 30% oraz średnio wzrostu plonu o 8-10 %

Dodał, że Alginit jest unikalną organiczno-mineralną kopaliną, która z natury poprawia żyzność i zasobność gleby. W ekosystemie glebowym odgrywa znaczącą rolę w zakresie  gromadzenia wody, poprawy struktury, dostępności składników mineralnych, stymulowania aktywności mikrobiologicznej, regeneracji gleby, eliminacji toksyn, w tym pozostałych po środkach chemicznych. Alginit, jak podkreślał zwiększa tez pojemność magazynowania dla długoterminowego zaopatrzenia w składniki odżywcze gleby.

W konferencji zorganizowanej w strzeleńskim Domu Kultury uczestniczyli rolnicy z Kujaw, Pałuk i Wielkopolski fot. Magdalena Lachowicz 

EKOSCHEMAT BIOLOGICZNA UPRAWA

Podczas  konferencji była też mowa o tym, jak realizować ekoschemat biologiczna uprawa. Tę problematykę omówiła dr Karolina Furtak z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa Puławy. Omówiła skład i funkcje najważniejszych gatunków mikroorganizmów występujących w preparatach wpisanych na listę tzw. bionawozów. Rolnicy usłyszeli między innymi, że wpływ na wilgotność gleby mają zarówno czynniki naturalne, jak zjawiska hydrologiczne oraz będące efektem działalności człowieka, czyli w dużej mierze uprawa roli i zabiegi z nią związane. Niekorzystne zmiany związane z klimatem wiążą się z nasileniem suszy, gwałtownych opadów i pozostałych intensywnych zjawisk, które wpływają bezpośrednio na mikrobiom i żyzność gleby. Omówiła przy tym możliwość wykorzystania mikroorganizmów i ich zdolności do produkcji różnych związków, które mogą pomóc w żyzności gleby. - Na ten moment nie ma takiego preparatu, który możemy zastosować w momencie już zaobserwowanych zmian i utraty w plonach. Natomiast możemy wcześniej w trakcie planowania procesu produkcyjnego stymulować rośliny, możemy pośrednio wpływać na rośliny poprzez wspomaganie jakości środowiska glebowego, czy stymulować procesy ochronne i obronne u roślin - mówiła dr Karolina Furtak.

Dr Karolina Furtak z Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa Puławy w kuluarach wymienia doświadczenia z Eugeniuszem Taraską, rolnikiem i prezesem firmy Lech-Pol Szubin fot. Magdalena Lachowicz

BIOLOGICZNE METODY OCHRONY ROŚLIN

O biologicznych metodach ochrony roślin mówił prof. Dariusz Pańka z Politechniki Bydgoskiej. Podkreślał, że wszyscy chcemy, by w produktach, które spożywamy było jak najmniej chemii i żądamy ograniczenia stosowania środków ochrony roślin. - Ale praktycznie niemożliwym jest wyprodukowanie takiej ilości żywności bez stosowania środków ochrony roślin. Kompromis jest trudny do osiągnięcia. Dobrym rozwiązaniem może być stosowanie integrowanej ochrony roślin - mówił Dariusz Pańka.

Namawiał rolników do stosowania biologicznych metod ochrony roślin poprzez ograniczenie stosowania pestycydów. W tym celu proponował wykorzystywanie mikroorganizmów do hamowania rozwoju patogenów, między innymi przez stosowanie biopreparatów oraz biologiczne chemikalia produkowane przez żywe organizmy. Zachęcał do odpowiedniej dbałości o środowisko glebowe i bioróżnorodność dla odtworzenia stanu równowagi oraz stworzenia warunków sprzyjających rozwojowi pożytecznych mikroorganizmów glebowych i roślinnych w celu ograniczenia aktywności (biologizacja). Jego zdaniem alternatywą dla pestycydów ma być biologiczne modyfikowanie roślin.

W trakcie wykładu opowiedział o stworzonym projekcie dofinansowanym przez Unię Europejską Nova Trawa, który polegał na wprowadzeniu na rynek innowacyjnej odmiany życicy trwałej zasiedlonej przez symbiotyczne grzyby endofityczne. Mówił o tym, jakie znaczenie mają grzyby endofityczne i czym cechują się rośliny zasiedlone przez endofita. Takie rośliny jego zdaniem cechują się mniejszą podatnością na stres suszy, intensywniejszym wzrostem, lepszym krzewieniem, podwyższoną trwałością, mniejszą podatnością na choroby oraz wyższą odpornością na żerowanie szkodników.

EKOSCHEMATY

Sobotnią konferencję zakończył wykład o tym jakie zmiany następują w ekoschematach w 2025 roku. Ten temat szeroko omówił Paweł Górecki, specjalista ds. produkcji roślinnej rolnictwa z KPODR w Minikowie. Ekosystemy, jak mówił są prośrodowiskowym elementem systemu płatności bezpośrednich. Są one obowiązkowe dla państwa członkowskiego Unii Europejskiej, ale dobrowolne dla rolnika. Budżet przeznaczony na ekoschematy stanowi minimum 25% kwoty płatności bezpośrednich na rok. Ekoschematy są to roczne, płatne praktyki, dostosowane do warunków i potrzeb krajowych, ale poddane ocenie przez Komisję Europejską pod kątem realizacji celów środowiskowych i klimatycznych nowej WPR – ochrony zasobów gleby, wód, klimatu, dobrostanu zwierząt, różnorodności biologicznej w produkcji rolnej.

W Polsce ekoschematy zostały tak zaprojektowane, żeby promować praktyki, które przekładają się na dochody rolnicze poprzez zwiększenie żyzności gleby, racjonalne nawożenie, poprawę jakości plonów. Służy temu przede wszystkim ekoschemat Rolnictwo węglowe, w ramach którego rolnicy z ośmiu dostępnych praktyk mogą wybierać te, które najlepiej odpowiadają na ich potrzeby.

Profesor Dariusz Pańka z Politechniki Bydgoskiej mówił o biologicznych metodach ochrony roślin fot. Magdalena Lachowicz

W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 wprowadzono łącznie 5 ekoschematów obszarowych oraz ekoschemat dobrostan zwierząt. Dodatkowo od 2024 roku możliwe jest wnioskowanie o płatność w ramach nowego ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji. Od tego roku mają być one rozszerzone o możliwość ubiegania się przez rolników o wsparcie nie tylko do gruntów ugorowanych, ale także do gruntów ugorowanych, na których położone są nowo utworzone elementy krajobrazu, w tym żywopłoty, pasy gruntów zadrzewionych, zadrzewienia liniowe, pojedyncze drzewa, zagajniki śródpolne, rowy, oczka wodne, miedze śródpolne, czy strefy buforowe.

W 2025 roku w ekoschemacie Integrowana Produkcja Roślin stawki zostaną zróżnicowane w zależności od upraw: sadowniczych,  jagodowych, rolniczych i warzyw. Nastąpi również obniżenie punktacji za najpopularniejsze ekoschematy. W ekosystemie Uproszczone systemy uprawy liczba punktów zostanie zmniejszona z 4 do 3. Natomiast w praktyce Wymieszanie słomy z glebą liczba punktów z spadnie z 2 do 1. W zakresie ekoschematu Biologiczna ochrona upraw zostaną wprowadzone dopłaty do stosowania nawozowych produktów mikrobiologicznych.

Ministerstwo Rolnictwa wprowadziło też nowy ekoschemat Dopłaty do materiału siewnego. Środki będą przyznawane do powierzchni gruntów ornych obsianych lub obsadzonych materiałem siewnym elitarnym lub kwalifikowanym. Stawki są różne, w zależności od uprawy dla zbóż i ich mieszanek, roślin strączkowych i ziemniaków. Wprowadzony zostaje także limit powierzchniowy na poziomie gospodarstwa. Środki będą przyznawane do łącznej powierzchni zgłaszanej do płatności w ramach wszystkich ekoschematów obszarowych lub praktyk bądź wariantów, ale nie większej niż 300 ha użytków rolnych, z wyjątkiem ekoschematu retencjonowanie wody na trwałych użytkach zielonych.

W ekoschemacie Dobrostan zwierząt zmieniają się warunki dopłat do dobrostanu tuczników. Zwiększona zostanie z 50 km do 100 km odległość siedziby stada loch, od których mogą pochodzić tuczniki kwalifikujące się do płatności dobrostanowej. Następuje  też zmiana przelicznika DJP dla tuczników z 0,3 na 0,1. W ekosystemie Tworzenie zadrzewień śródpolnych oraz Zakładanie systemów rolno-leśnych rozszerzona została lista drzew, którymi mogą być prowadzone nasadzenia, o drzewa wspierane w ramach interwencji Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych. Następuje także zmiana definicji Trwałych Użytków Zielonych (TUZ). Należą do nich grunty, które są wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych). Zmiana zakłada, że obowiązek przekształcania gruntów ornych w trwały użytek zielony po 5 latach deklaracji traw lub innych zielnych roślin pastewnych nie dotyczył traw w siewie czystym.

W konferencji zorganizowanej w strzeleńskim Domu Kultury uczestniczyli rolnicy z Kujaw, Pałuk i Wielkopolski fot. Magdalena Lachowicz 

Przebieg i poszczególne wystąpienia są do odsłuchania na stronie KPODR Minikowo.

Organizatorami konferencji byli Klub Dobrego Rolnika w Strzelnie oraz Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie przy współpracy Centrum PrioBiotics Polska.

Magdalena Lachowicz