Pracują przy rotundzie św. Prokopa i ołtarzu Matki Boskiej Turskiej

Strzeleńska parafia od kilkunastu lat kontynuuje prace konserwatorskie i restauratorskie Wzgórza św. Wojciecha w Strzelnie. Dzieło byłego proboszcza parafii ks. kanonika Ottona Szymków kontynuują jego następcy. Co roku parafia składa wnioski o dofinansowanie prac zarówno do Urzędu Marszałkowskiego, jak i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Na realizację prac konserwatorskich w 2023 roku parafia pw. Św. Trójcy w Strzelnie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego otrzymała pozytywną ocenę dwóch wniosków: Strzelno, Zespół Dawnego Klasztoru Norbertanek, romański kościół p.w. Świętej Trójcy (XII/XIII w.): prace konserwatorskie ołtarzy. W ramach umowy z MKiDN, jak powiedział nam zajmujący się w parafii sprawami projektów Daniel Konowalik, będą zrealizowane prace konserwatorskie całego ołtarza św. Anny oraz wybranych fragmentów Ołtarza Matki Bożej Turskiej (ornamenty, anioły, putta, obraz bł. Adriana Bekan + bł. Jakub). Całkowita wartość zadania wynosi 359.308,73 zł., z czego dotacja MKiDN to kwota 300.000 zł. Natomiast 59.308,73 zł stanowi wkład własny parafii.

Drugie zadanie to Strzelno, Zespół Dawnego Klasztoru Norbertanek, kościół p.w. Świętej Trójcy (XII w.), kościół św. Trójcy, rotunda św. Prokopa: prace remontowo konserwatorskie elewacji – kontynuacja prac. W ramach umowy z MKiDN w roku 2023 będą zrealizowane prace konserwatorskie ceglano-kamiennej przypory wieży rotundy św. Prokopa oraz prace konserwatorskie wybranych fragmentów wątku kamiennego i ceglanego na elewacjach kościoła św. Trójcy (ściana północna, wschodnia i południowa zakrystii, przypora na wschodniej ścianie zakrystii oraz spływy na przyporach elewacji). Całkowita wartość tego zadania wynosi 264.726,88 zł, z czego dotacja MKiDN wynosi 225.000 zł. Natomiast kwota 39.726,88 zł stanowi wkład własny parafii.

W części górnej podpory powstało spore zawilgocenie. Pracownicy zespołu konserwatorskiego usuwają zwietrzałe warstwy zaprawy fot. Paweł Lachowicz

Rotunda św. Prokopa

Ze względu na jej zły stan obecnie trwają prace przy podporze zabytkowej rotundy św. Prokopa. Prace wykonują konserwatorzy Jarosław i Barbara Czechowscy z Torunia. Konieczne jest uszczelnienie górnej warstwy podpory, gdyż jest ona mocno zawilgocona. - Ja to zauważyłem przez okno, gdy robiliśmy wnętrze rotundy i zauważyłem, że są szczeliny między cegłami. Pomyślałem sobie, że tam się woda leje, ale zakładałem, że nie położono izolacji i niestety podpora była zalewana. Teraz mamy więcej pracy niż zakładano i te prace wykonujemy jako prace interwencyjne – powiedział nam Jarosław Czechowski. Usuwane są skutki zawilgocenia, czyli zaprawy, które nie spełniły swoich oczekiwań. Przypora, jak mówi Jarosław Czechowski, była nieustająco zawilgacana, była mokra, więc zaczynały się osypywać cegły. Konieczne zatem stało się usunięcie zwietrzałych cegieł. - Jak zaczęliśmy usuwać te niewłaściwe cegły okazało się, że zaprawa nie oddawała wody na zewnątrz. Mur to jest układ taki, że jak pada deszcz to to wysycha i odparowuje, a tutaj przez nieprawidłowe uszczelnienie, ta woda zostawała w murze. Woda sobie leciała i zawilgociła cały mur. Obecnie mur jest zagloniony i mamy więcej roboty niż zakładaliśmy. Mieliśmy usunąć tylko górną warstwę spływu. Mieliśmy położyć wyrównującą zaprawę na to izolację oraz położyć jeszcze jedną warstwę na spływy. Okazało się, że jest tam niesamowity bałagan pod tą warstwą i po prostu zostaliśmy zmuszeni do tego, żeby to zrobić prawidłowo. Musieliśmy zrobić całe przemurowanie. Robimy taką jakby ramę z cegieł na zewnętrzne ściany i teraz będziemy to wypełniać cegłami z dobrą zaprawą, żeby zrobić podłoże pod przykrycie. Całość wypełnimy, położymy izolację i na izolację będziemy kładli warstwę cegły klinkierowej – opowiada Jarosław Czechowski.

W górnych partiach podpory widoczne są prześwitujące otwory. Są to miejsca, gdzie wcześniej instalowano w ten sposób rusztowania. W tych otworach zainstalowane były belki, które stanowiły część rusztowania fot. Paweł Lachowicz

Ołtarz Matki Bożej Turskiej

W transepcie strzeleńskiej bazyliki przy tęczy i przy południowej ścianie znajdują się trzy barokowe, bliźniacze ołtarze boczne. Jednym z nich jest właśnie poddany renowacji ołtarz Matki Bożej Turskiej. Jest to ołtarz z kopią cudownego obrazu Marii z sanktuarium w Mariazell w Austrii i jest on również ołtarzem relikwiarzowym. Relikwie świętych umieszczone są w szkatułkach w ramie obrazu. Obraz ten zasłania zasuwa z wizerunkiem Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Jak powiedział Pałukom Daniel Konowalik, który od lat zajmuje się projektami w strzeleńskiej parafii, ołtarz Matki Bożej Turskiej wymagał renowacji. Opowiedział nam, że ołtarz posiada skrzyniową mensę w kolorze zielonym o konstrukcji ramowo-płycinowej. Nastawa ołtarzowa jest jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem w formie rozbudowanej ramy, która ujmuje niszę o wykroju prostokąta. We wnęce osadzony jest obraz Matki Boskiej Turskiej. Właściwą ramę zdobią figury klęczących aniołów. - Mając na uwadze wartość obiektów i ich stan zachowania celem zadania jest przeprowadzenie pełnej konserwacji ołtarza. Prace konserwatorskie powinny mieć na celu naprawę zniszczonych fragmentów, wzmocnienie konstrukcji, zabezpieczenie przed dalszym niszczeniem przez owady oraz przywrócenie walorów estetycznych, co jest bardzo istotne z uwagi na wartości historyczne obiektu, jak i przeznaczenie jako obiekt kultu – powiedział nam Daniel Konowalik. Dodał, że podczas prac konserwatorskich powinno się usunąć wtórne warstwy pozłotnicze i przywrócić pierwotny blask ołtarzy przez wykonanie złoceń i srebrzeń z użyciem szlachetnych folii pozłotniczych oraz zgodnie z oryginalną techniką. W ramach umowy z Urzędem Marszałkowskim w realizowanym etapie prac, wykonane zostaną prace konserwatorskie związane z architekturą i konstrukcją ołtarza. Renowacji poddana zostanie rama i tzw. uszaki, obraz Matki Bożej oraz srebrna sukienka Matki Bożej wraz z ramą.

Prace konserwatorskie prowadzone są pod kierunkiem Jarosława Czechowskiego fot. Paweł Lachowicz

Obecnie elementy ołtarza zabrane zostały z bazyliki do pracowni konserwatorskiej Czechowskich, którzy dokonują jego renowacji.

Paweł Lachowicz