Siedemdziesiąte urodziny biblioteki w Mogilnie

Od pierwszych lat powojennych książki upodobały sobie m.in. pl. Wolności: krążyły od wypożyczalni w kamienicy Weberów przez wypożyczalnię w kamienicy Zofii Szybowicz do obecnego lokalu na plantach należącego do GS Samopomoc Chłopska.

W latach 1939-1945 przerwana została przez hitlerowskiego okupanta działalność Towarzystwa Czytelni Ludowych w Mogilnie, a cały księgozbiór uległ zniszczeniu. Tuż po wojnie, w marcu 1945 r., podjęto próbę odbudowania zbiorów, przeprowadzono akcję zbiórki książek pochodzących z przedwojennych bibliotek szkolnych i społecznych. Towarzystwo Czytelni Ludowych nie zostało jednak już nigdy reaktywowane.

Organizatorem i pierwszym kierownikiem biblioteki została Ludmiła Strojanowska. Książnica mieściła się w budynku Inspektoratu Szkolnego przy ul. Kościuszki 5 w Mogilnie, skąd została przeniesiona do budynku Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie na ówczesną ul. gen. Świerczewskiego i znajduje się w nim do dnia dzisiejszego (obecnie budynek Urzędu Miejskiego w Mogilnie, ul. Narutowicza).

 Ludmiła Strojanowska, pierwsza dyrektor mogileńskiej biblioteki   fot. arch. Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie

Początkowo biblioteka działała pod nazwą Powiatowa Centrala Biblioteczna. Po dwóch latach, w 1947 r. stała się Powiatową Biblioteką Publiczną. W 1948 r. powstała Biblioteka Miejska, która w 1955 r. połączona została z Powiatową Biblioteką Publiczną, lecz ze względu na brak odpowiedniego lokalu, mogącego pomieścić księgozbiory obydwu bibliotek, Miejska Biblioteka Publiczna stała się oddzielnie zlokalizowaną wypożyczalnią. Początkowo wypożyczalnia miała swoją siedzibę przy pl. Wolności w kamienicy państwa Weber (obok Księgarni Regionalnej), a w 1980 r. przeniesiona została do kamienicy Zofii Szybowicz, również na pl. Wolności 21 (obok zegarmistrza). Funkcję kierownika w Wypożyczalni dla Dorosłych pełniły: Zofia Piotrowicz, Maria Mądra, Apolonia Rubach, Ewa Harenda, a obecnie Katarzyna Olejnik.

W tym samym roku powstał Oddział dla Dzieci Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie, której kierownikiem od początku do chwili obecnej jest Maria Czerwińska. Po dwudziestu siedmiu latach, w 2007 r. biblioteka przeprowadziła się do nowego lokalu mieszczącego się przy pl. Wolności 22, od strony Alei Niepodległości (planty), w budynku Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska, gdzie placówka znajduje się do chwili obecnej.

Rok 1959 - akcja rozwożenia wozem konnym książek na terenie byłego powiatu mogileńskiego   fot. arch. Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie

Na przestrzeni lat 1948-1950 powstały również miejskie biblioteki publiczne w Trzemesznie, Strzelnie i Pakości. Następnie gminne biblioteki publiczne w Kołodziejewie, Padniewie, Wójcinie, Markowicach i Gębicach. Po zmianach w sieciach bibliotek, w latach 1955-1965 nastąpiła likwidacja gmin i utworzono większą liczbę gromad, a biblioteki gminne przemianowano na gromadzkie oraz rozbudowano ich sieć. Powstały wówczas gromadzkie biblioteki publiczne w Wylatowie, Trzemżalu, Bronisławiu, Józefowie, Procyniu, Szczepanowie, Orchowie, Wymysłowie Górnym, Dąbrowie i we Wronowych.

Następne przeobrażenia odnotowano w 1972 r., nastąpiły przekształcenia w strukturze administracyjnej powiatu, zlikwidowano gromady, powrócono do gmin, a część istniejących bibliotek gromadzkich otrzymała status gminnych, pozostałe zaś działały jako filie. Oprócz filii działały również punkty biblioteczne, najmniejsze jednostki organizacyjne w sieci bibliotecznej, które często zlokalizowane były w mieszkaniach prywatnych. Na terenie Mogilna utworzono punkty biblioteczne w Bibliotece Pedagogicznej, szpitalu i w zakładzie pracy Dzianotex, a na terenie gminy Mogilno funkcjonowało ich około stu. Wszystkie punkty biblioteczne uległy likwidacji w 1991 r., a główną przyczyną był nowy etap w rozwoju i działalności bibliotek.

Plac Wolności w Mogilnie - pierwsza z prawej częściowo widoczna kamienica państwa Weber, gdzie swoją pierwszą siedzibę miała wypożyczalnia książek   fot. arch. Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie

Miejska Biblioteka Publiczna w Mogilnie sprawowała nadzór merytoryczny nad bibliotekami miejskimi, gminnymi, gromadzkimi i punktami bibliotecznymi. Istotne zmiany nastąpiły w 1975 r., wówczas Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna przyjęła nazwę Rejonowa Biblioteka Publiczna, co spowodowane było zmianami administracyjnymi kraju i likwidacją powiatów. W 1990 roku zaszły nowe zmiany w strukturze bibliotek, a placówki finansowane były odtąd z budżetu gminy. Kolejne zmiany przyniósł rok 1994. Rejonowa Biblioteka Publiczna zmieniła nazwę na Miejska Biblioteka Publiczna, została wpisana do Rejestru Instytucji Kultury i otrzymała osobowość prawną.

Natomiast od 21 lutego 2003 r. biblioteka przejęła zadania powiatowej biblioteki publicznej dla powiatu mogileńskiego na mocy porozumienia pomiędzy powiatem mogileńskim a gminą Mogilno. Miejska Biblioteka Publiczna oprócz Wypożyczalni dla Dorosłych i Oddziału dla Dzieci posiada również dwie filie biblioteczne z wieloletnimi tradycjami - w Gębicach i Wylatowie.

Wnętrze Gromadzkiej Biblioteki Publicznej w Gębicach   fot. arch. Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie

Początki istnienia filii bibliotecznej w Gębicach datuje się na 1948 r. (dane wynikające z pierwszego wpisu do księgi inwentarzowej). Na podstawie oświadczenia pierwszej dyrektor Powiatowej Biblioteki Publicznej w Mogilnie Ludmiły Strojanowskiej za datę powołania fili bibliotecznej przyjęto 1949 r. Biblioteka mieściła się przy gębickim rynku, w domu państwa Jankowskich, do 1981 r. W 1982 r. przeniesiona została do Klubu Rolnika (budynek w podwórzu po dawnej Szkole Podstawowej), gdzie służyła mieszkańcom przez 26 lat. We wrześniu 2008 r. placówkę zlokalizowano w Szkole Podstawowej w Gębicach i znajduje się tam do dnia dzisiejszego. Pierwszym kierownikiem filii była Czesława Floeter, od 1974 roku funkcję tę do chwili obecnej sprawuje Maria Nadolna.

Filia w Wylatowie powstała w 1955 r. (są to dane według pierwszego wpisu w księdze inwentarzowej), natomiast na podstawie wyjaśnień Ludmiły Strojanowskiej przyjęto datę powołania placówki bibliotecznej na rok 1956. Na przestrzeni lat wielokrotnie zmieniała swoją lokalizację, najpierw mieściła się w budynku Szkoły Podstawowej w Wylatowie, później przez wiele lat w budynku Ośrodka Zdrowia, skąd przeniesiona została z powrotem do szkoły i tam znajduje się po dzień dzisiejszy. Funkcję pierwszego kierownika Gromadzkiej Biblioteki Publicznej w Wylatowie pełniła Władysława Szczygielska, w latach 1956-1973. Drugim kierownikiem Gminnej Biblioteki Publicznej w Wylatowie był Roman Owczarzak, który pełnił funkcję od 1973 r. do 1980 r. Potem do 2004 roku stanowisko kierownika filii bibliotecznej w Wylatowie sprawowała Janina Pawlak. Obecnie placówka bezpośrednio podlega dyrektorowi Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie.

DYREKTORKI BIBLIOTEKI

Ludmiła Strojanowska

Pierwszy dyrektor biblioteki w Mogilnie. Urodziła się 12 czerwca 1914 r. w Wiedniu. W 1918 r. zamieszkała w Mogilnie. Była absolwentką Gimnazjum w Inowrocławiu, po maturze pracownikiem społecznym Towarzystwa Czytelni Ludowych. W 1940 r. wysiedlona została do Chodakówki i włączyła się w akcję tajnego nauczania. W 1945 r. wróciła do Mogilna i podjęła pracę w Inspektoracie Szkolnym w Mogilnie, organizując zaczątki Biblioteki Powiatowej. Od 1949 r. do 1979 r. była kierownikiem Powiatowej, później Rejonowej Biblioteki Publicznej w Mogilnie. W 1969 r. ukończyła studia wyższe w zakresie bibliotekoznawstwa na wydziale filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 1975 r. była prezesem Mogileńskiego Towarzystwa Kultury. Zmarła 11 kwietnia 1989 r.

Jolanta Czerwińska

Urodziła się 20 czerwca 1940 r. w Kamieńcu, jest absolwentką LO w Trzemesznie i WSP w Bydgoszczy na kierunku bibliotekoznawstwo i informacja naukowa. Od 1 sierpnia 1979 r. była dyrektorem Rejonowej, później Miejskiej Biblioteki Publicznej w Mogilnie. Była aktywną działaczką Mogileńskiego Towarzystwa Kultury, gdzie od 1989 r. pełniła funkcję prezesa. Zmarła 10 lutego 2000 r.

Maria Ornatek

Pracowała w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mogilnie od 1973 r., w latach 2000-2005 była dyrektorem placówki. Obecnie jest na emeryturze.

Maria Chmielewska

Od 1973 r. pracowała w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mogilnie, od 1 kwietnia 2005 r. do października 2015 r. (do czasu przejścia na emeryturę) pełniła funkcję dyrektora książnicy.

Maria Kotlińska

Pracuje w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Mogilnie od 1986 r., a od 1 listopada 2015 r. mianowana została dyrektorem biblioteki.

Joanna Świetnicka
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1235 (41/2015)