W sprawie wysychających jezior

Parlamentarzyści KO apelują do marszałka województwa kujawsko-pomorskiego o podjęcie współpracy z województwem wielkopolskim w zakresie opracowania wspólnego projektu i pozyskania środków z Funduszu Odbudowy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, czy z Europejskiego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji.

Ciągle ubywa wody w Jeziorze Ostrowskim. Plaża w Przyjezierzu robi się coraz większa, a kąpieliska ubywa. Staje się ono tym samym coraz bardziej niebezpieczne, linia brzegowa znajduje się już przy znaku ostrzegającym o istniejącej w jeziorze przepaści głębinowej. Drastycznym ubytkiem wody dotknięte zostały też inne jeziora Pojezierza Gnieźnieńskiego znajdujące się na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, w tym Jezioro Wójcińskie i Gopło oraz Jezioro Kownackie leżące na pograniczu województwa kujawsko-pomorskiego z województwem wielkopolskim.
O środki finansowe na rzecz unormowania zagrożonych stosunków wodnych w jeziorach na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, na których wpływ ma działalność odkrywek węgla brunatnego i elektrowni, do marszałka województwa kujawsko-pomorskiego Piotra Całbeckiego wystąpili posłanka KO Magdalena Łośko i senator KO Krzysztof Brejza. Wieloletnie naruszanie równowagi hydrologicznej jezior powoduje zjawisko zanikania jezior i zamierania ośrodków turystycznych.

Parlamentarzyści proponują podjęcie współpracy przez województwo kujawsko-pomorskie z województwem wielkopolskim w celu opracowania wspólnego projektu i pozyskania środków z Funduszu Odbudowy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Parlamentarzyści podkreślają, że istnieje również możliwość pozyskania dodatkowych środków z Europejskiego Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, który jest dedykowany tylko wybranym regionom Europy - w tym Wielkopolsce Wschodniej, ale w porozumieniu z Województwem Wielkopolskim 5% kwoty ogólnej danego przedsięwzięcia realizowanego w ramach Funduszu może być przeznaczone na działania poza konkretnym regionem, jeśli istnieją ścisłe powiązania - w tym przypadku pomiędzy działalnością kopalni odkrywkowej i jej skutkami na terenie województwa kujawsko-pomorskiego.
Znajdujemy się jako społeczeństwo w wyjątkowym dla nas czasie, w którym zmiany klimatyczne i degradacja środowiska stanowią bardzo poważne zagrożenie. Aby sprostać zagrożeniom państwa członkowskie UE przygotowały nową strategię na rzecz zrównoważonej gospodarki UE - Europejski Zielony Ład. Strategia ta obejmuje m.in. renowację budynków i infrastruktury oraz wdrażanie projektów w zakresie energii odnawialnej. Aby wyrównać szanse poszczególnych regionów państw członkowskich UE, powstał specjalny Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji. W ramach Funduszu możliwe będzie pozyskanie środków finansowych m.in. na rekultywację terenów pokopalnianych. W Unii Europejskiej aż 108 regionów zakwalifikowało się do programu, wśród nich jest również Wielkopolska Wschodnia - subregion koniński, w którym znajduje się Kopalnia Węgla Brunatnego Konin S.A. w Kleczewie i Zespół Elektrowni Pątnów Adamów Konin S.A. Zapewne znane są panu marszałkowi negatywne skutki działalności tych dwóch podmiotów również dla naszego województwa. Badania naukowców potwierdzają naruszenie równowagi hydrologicznej jezior również po stronie województwa kujawsko-pomorskiego. W konsekwencji czego mamy do czynienia ze zjawiskiem zanikania jezior i zamierania ośrodków turystycznych. Problem niezwykle poważny podnoszony jest również w pracach Sejmu RP przy zespole parlamentarnym ds. ratowania Pojezierza Gnieźnieńskiego, którego oboje jesteśmy członkami - twierdzą parlamentarzyści Łośko i Brejza.

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji dedykowany jest określonemu terenowi - w tym przypadku Wschodniej Wielkopolsce. Projekty polegające na rekultywacji terenów pokopalnianych i przywracaniu wody do jezior będą realizowane jedynie w subregionie konińskim, ale możliwe jest pozyskanie środków na realizację przedsięwzięć również na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. W każdym z programów 5% kwoty ogólnej danego przedsięwzięcia może być przeznaczone na działania poza konkretnym regionem, jeśli istnieją powiązania pomiędzy działalnością kopalni odkrywkowej i jej skutkami - degradacja jezior Pojezierza Gnieźnieńskiego znajdujących się na terenie naszego województwa i jest spowodowana również tym zjawiskiem.
Innym źródłem finansowania przedsięwzięć na rzecz jezior Pojezierza Gnieźnieńskiego znajdujących się na terenie naszego województwa, zdaniem Łośko i Brejzy, mógłby być również Fundusz Odbudowy, którym dysponuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Fundusz przewiduje realizację przedsięwzięć do końca 2023 r. z ich rozliczeniem do końca 2026 r., dlatego prace projektowe wraz z odpowiednim wnioskiem należałoby złożyć już w najbliższych miesiącach.

Paweł Lachowicz, 3 XII 2020