Wernisaż czasowej wystawy Między legendą a koroną – dziedzictwo Trzemeszna

26 września na placu Michała Kosmowskiego w Trzemesznie w obecności licznie zgromadzonych mieszkańców miasta i okolic odbył się wernisaż czasowej wystawy Między legendą a koroną – dziedzictwo Trzemeszna.

Przygotowywana wystawa jest pokłosiem udziału trzemeszeńskiego Domu Kultury w pilotażowym programie Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice realizowanym przez Muzeum Historii Polski ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Celem programu jest  upamiętnienie 1000-lecia koronacji Bolesława Chrobrego oraz 500-lecia Hołdu Pruskiego poprzez realizację zadań edukacyjnych, kulturalnych, popularyzatorskich i wystawienniczych.  Nabór wniosków do programu zakończył się 11 kwietnia. W ramach programu można było ubiegać się o dotacje w wysokości od 30.000 do 100.000 zł, przy wkładzie własnym minimum 15 procent. Do udziału w programie wpłynęło 439 wniosków, w tym 215 od samorządowych instytucji kultury. Wnioski pochodziły z całej Polski, a najwięcej z nich napłynęło z  województw mazowieckiego, małopolskiego i wielkopolskiego. Dofinansowanie otrzymały wnioski, które uzyskały minimum 83 punkty. W sumie do realizacji programu wybranych zostało tylko 37 wniosków. Wśród nich projekt trzemeszeńskiego Domu Kultury Między legendą a koroną – dziedzictwo Trzemeszna, na realizacje którego przyznano dotacje w kwocie 30.000 zł.

Zebrani na wernisażu mieli okazję usłyszeć historię Trzemeszna w pigułce, która przedstawiła Renata Pałucka fot. Paweł Lachowicz

Dzięki pozyskanej dotacji, 26 września na placu Michała Kosmowskiego w Trzemesznie w obecności licznie zgromadzonych mieszkańców miasta i okolic otwarta została czasowa, plenerowa wystawa przypominająca o szczególnej roli Trzemeszna w początkach państwowości polskiej. W klimat wystawy wprowadzała  specjalnie na ten czas przygotowana muzyka. Na potrzeby wystawy Przemysław Woźny stworzył piosenkę, będącą zaproszeniem do zwiedzania wystawy. Skomponowany przy wykorzystaniu AI utwór doskonale wprowadzał w klimat legend, historii i bogatego dziedzictwa miasta i był formą zachęty, by odbyć tę niezwykłą podróż w czasie. Wszystkich przybyłych na wernisaż powitali dyrektor trzemeszeńskiego Domu Kultury Sławomir Paluch i inspektorka ds. turystyki, dziedzictwa kulturowego i promocji gminy, a zarazem miejski przewodnik turystyczny Renata Pałucka.

Wystawę obejrzeli licznie zgromadzeni mieszkańcy Trzemeszna i okolic fot. Paweł Lachowicz

Zanim zebrani przystąpili do zwiedzania wystawy mieli okazję usłyszeć historię Trzemeszna w pigułce. Jak mówiła Renata Pałucka, Trzemeszno to miejsce, w którym historia i legenda splatają się od ponad tysiąca lat. Z tutejszym klasztorem kanoników regularnych związana była postać św. Wojciecha – misjonarza i męczennika, którego ciało po śmierci. 23 kwietnia 997 roku miało spocząć właśnie w Trzemesznie, co zapoczątkowało jego kult i miało ogromne znaczenie dla dziejów Polski. -  Pamięć o nim stała się fundamentem rozwoju miasta i duchowego znaczenia bazyliki. Symbolem bogactwa kultury i wiary Trzemeszna są kielichy liturgiczne – arcydzieła średniowiecznego złotnictwa. Wśród nich wyróżnia się tzw. kielich królewski z XII wieku, ozdobiony scenami biblijnymi, m.in. koronacją króla Salomona. Obok niego zachowały się także: kielich św. Wojciecha, kielich Dąbrówki i kielich Kazimierza Wielkiego. Wszystkie one są dziś bezcennymi świadkami historii i „ambasadorami” Trzemeszna – mówiłam Renata Pałucka. Wystawa Między legendą a koroną przybliża te niezwykłe dzieje.  Od średniowiecznych skarbów bazyliki, przez rolę Trzemeszna na Szlaku Piastowskim, aż po pamięć o św. Wojciechu, który do dziś patronuje temu miejscu.

fot. Paweł Lachowicz

Na tablicach wystawy ukazane zostały dzieje opactwa kanoników regularnych w Trzemesznie, jego rola w rozwoju miasta i regionu, a także dramatyczne losy bazyliki w czasie II wojny światowej. Zwiedzający mieli okazję poznać historię utraconych skarbów, w tym relikwiarzy, kielichów i paramentów liturgicznych, które przez wieki budowały duchowe i kulturowe dziedzictwo tej ziemi. Każda tablica została opracowana w atrakcyjnej, narracyjnej formie, aby przybliżyć historię zarówno mieszkańcom, jak i turystom odwiedzającym Szlak Piastowski. Stojaki, które posłużyły do prezentacji wystawy wykonali na warsztatach szkolnych uczniowie Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych o kierunku mechanik pojazdów samochodowych.

fot. Paweł Lachowicz

Integralną częścią projektu jest także 48 stronicowy katalog wystawy Między legendą, a koroną – Dziedzictwo Trzemeszna, który stanowi trwałą pamiątkę i źródło wiedzy o historii Trzemeszna. Bogato ilustrowany katalog wzbogacony jest w teksty związane z historią Grodu Kilińskiego. Rozpoczynają go teksty Renaty Pałuckiej pt. Początki klasztoru Kanoników Regularnych w Trzemesznie mówiący o historii klasztoru w Trzemesznie, która owiana jest tajemnicą i legendą oraz Skarbiec trzemeszeński i jego kielichy. Następnie Przemysław Woźny opisał życie opata trzemeszeńskiego i biskupa inflanckiego Aleksandra Mielińskiego. Sylwetkę opata Michała Kosmowskiego oraz historię Akademii Trzemeszeńskiej na łamach publikacji przybliżył Maciej Adamski.  

fot. Paweł Lachowicz

O tragicznych skutkach II wojny światowej na terenie Trzemeszna w tekście Dramat wojny i odbudowa bazyliki opowiedział Zygmunt Nowaczyk. Całość kończy tekst Renaty Pałuckiej Dziedzictwo Trzemeszna dziś. Katalog opracował zespół redakcyjny w składzie: Maciej Adamski, Renata Gezella – Figaj, Marceli Konieczny, Zygmunt Nowaczyk, Renata Pałucka i Przemysław Woźny. Fotografie opublikowane w katalogu udostępnili ze swoich prywatnych archiwów Jarosław Majewski i Rafał Nawrocki. Katalog wydany został przy współpracy z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Poznaniu, PAN Biblioteką Kórnicką, Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej oraz Parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Trzemesznie. Co ważne, przygotowano także limitowaną serię pocztówek, które w wyjątkowy sposób przypominają o dawnych skarbach i legendach miasta. Każdy obecny na wernisażu otrzymał katalog wraz z serią pocztówek. Była to  unikatowa okazja, by zabrać ze sobą fragment historii w formie pięknej, kolekcjonerskiej pamiątki.

fot. Paweł Lachowicz

Projekt Między legendą a koroną – dziedzictwo Trzemeszna powstaje dzięki współpracy Domu Kultury z dyrektorem Sławomirem Paluchem z Urzędem Miejskim w Trzemesznie z burmistrzem Kacprem Lipińskim. Zadanie zostało dofinansowane w ramach programu Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice, realizowanego przez Muzeum Historii Polski w Warszawie ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Magdalena Lachowicz