Wycieczka śladami Emilii Sczanieckiej - trwają zapisy

Towarzystwo Miłośników Miasta Strzelna we współpracy z PTTK im. Antoniego Słowińskiego oraz Parafią pw św. Trójcy w Strzelnie organizują historyczną wycieczkę "Szlakiem Pamięci – Śladami Emilii Sczanieckiej".

Wycieczka historyczna Szlakiem Pamięci - Śladami Emilii Sczanieckiej jest jednym z elementów realizowanego przez Towarzystwo Miłośników Miasta Strzelna projektu Pamięć bohaterów – pielęgnowanie dziedzictwa walk o wolność i niepodległość Ojczyzny - Strzelno 2025 dofinansowanego kwotą 25.560 zł przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

Dlaczego organizatorzy na zwiedzanie historycznej trasy, jako bohaterkę wybrali właśnie Emilię Sczaniecką? Otóż, to ona patriotka, silnie zaangażowana w działalność niepodległościową, społeczniczka powstańcza, niestrudzona bojowniczka o polskość i organizatorka niesienia pomocy rannym powstańcom, prekursorka i realizatorka idei Polskiego Czerwonego Krzyża założyła w Strzelnie podczas Powstania Styczniowego lazaret powstańczy. W strzeleńskim szpitalu zaopiekowała się powstańcami, którzy odnieśli rany w bitwach pod Bieniszewem, Dobrosołowem, Mieczownicą, Ślesinem i Olszową.- Jej życie było służbą drugiemu człowiekowi – jako sanitariuszka i organizatorka lazaretów niosła pomoc rannym powstańcom w wielu momentach naszej historii. Szczególnie ważny dla nas jest fakt, że jej losy splotły się także ze Strzelnem – mówi prezes TMMS Mikołaj Kulpa.

Emilia Sczaniecka fot. ze zbiorów domowych Mariana Przybylskiego
 

O EMILII SCZANIECKIEJ

Emilia Sczaniecka urodziła się 20 maja 1804 r. w Brodach w powiecie bukowskim. Mając 6 lat straciła ojca, a 8 lat później zmarła jej mama. Osierocona Emilia wychowywała się u babci Anastazji Sczanieckiej w Wąsowie, w powiecie bukowskim. Edukację rozpoczęła na pensji Laforque`ów w Dreźnie. Tam  też nawiązała kontakty z młodzieżą z patriotycznego, konspiracyjnego związku Polonia. W 1828 r., mając zaledwie  24 lata zachorowała ciężko na tyfus. Leczący ją doktor Marcinkowski zaryzykował zabieg, wówczas zwany moksa, ratując ją ostatecznie przed śmiercią.

Pod koniec grudnia 1830 roku, w momencie wybuchu powstania listopadowego z fałszywym paszportem, przekroczyła granicę. Już w styczniu przystąpiła do intensywnej pracy u boku przewodniczącej Towarzystwa Dobroczynności Patriotycznej Kobiet, Klementyny Hoffmanowej. Po bitwie pod Grochowem, Emilia, jako sanitariuszka podjęła pracę w Szpitalu Ujazdowskim. Tam po raz pierwszy zetknęła się z realiami i okrucieństwem wojny. 20 lutego 1831 r. rozpoczęła pracę w Szpitalu Wolskim.

W połowie kwietnia została szefową w nowo założonym przez Raczyńskich lazarecie, nazwanym Szpitalem Poznańskim. Pomocą służyła jej Klaudyna Potocka. Po bitwie pod Ostrołęką obie kobiety z kilkoma innymi współpracownicami udzielały bezpośrednio pomocy rannym na pobojowisku, a we wrześniu 1831 r. razem powróciły w granice zaboru pruskiego. Umiejętności z tego okresu przydały się jej w przyszłości, szczególnie podczas wybuchu i trwania  powstania styczniowego .

W przeddzień Wiosny Ludów Emilia Sczaniecka zaczęła prowadzić tajne kursy opatrywania ran i pielęgnacji rannych. Podczas tej pracy cennych wskazówek udzielał jej lekarz Teofil Matecki. W połowie maja 1863 r. założyła lazaret powstańczy w budynkach poklasztornych w Strzelnie. W leczeniu rannych powstańców pomagali jej Teofil Matecki oraz lekarze miejscowego szpitala miejskiego Ferdynand Gorczyca i Rudolf Jordan. Liczba pacjentów w Strzelnie przekraczała dozwolony przez władze kontyngent. Zamiast oficjalnie przewidzianej ilości 25-30 łóżek szpitalnych w poklasztornych zabudowaniach przebywało po 100-200 rannych powstańców. Działając w szpitalu w Strzelnie Sczaniecka zaopiekowała się powstańcami, którzy odnieśli rany w bitwach pod Bieniszewem, Dobrosołowem, Mieczownicą, Ślesinem i Olszową. Pomoc ze strony miejscowej ludności oraz kobiet wielkopolskich z Emilią Sczaniecką na czele, zapewniła powstańcom opiekę i w miarę możliwości, bezpieczeństwo.

Po zakończeniu powstania rozpoczął się kolejny etap w życiu Emilii Sczanieckiej. Zajęła się ona wówczas przede wszystkim udzielaniem pomocy emigrantom - powstańcom. W 1873 r. po śmierci brata Konstantego, pozostała już sama. Odtąd przez ponad dwadzieścia lat swego życia poświęciła już tylko pracy społecznej.

Emilia Sczaniecka zmarła 11 maja 1896 r. w Pakosławiu. Zgodnie z jej ostatnią wolą pochowano ją na cmentarzu w Michorzewie. Jej pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną. Jej śmierć okryła żałobą niemal całą, polską społeczność zaboru pruskiego.

PAMIĄTKOWA TABLICA

W niedzielę 27 stycznia 2013 roku na Wzgórzu św. Wojciecha w Strzelnie odbyły się uroczyste obchody 150. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, podczas których dokonano odsłonięcia tablicy pamiątkowej na poklasztornym budynku, w którym od maja 1863 r. mieścił się lazaret powstańczy, założony przez Emilię Sczaniecką i upamiętniającą współpracujących z nią lekarzy Teofila Mateckiego, Ferdynanda Gorczycę i Rudolfa Jordana.  W strzeleńskim lazarecie pracowali ludzie, którzy oddali wszystko co mieli najcenniejszego: pracę, pieniądze, swoje zdrowie i swoje życie. Były to osoby nietuzinkowe, byli to normalni ludzie, którzy chodzili po Strzelnie. Wśród nich byli Emilia Sczaniecka, patriotka, silnie zaangażowana w działalność niepodległościową, społeczniczka powstańcza, niestrudzona bojowniczka o polskość i organizatorka niesienia pomocy rannym powstańcom, prekursorka i realizatorka idei Polskiego Czerwonego Krzyża.

- Poprzez tę wycieczkę chcemy przybliżyć mieszkańcom postać Emilii Sczanieckiej - kobiety, która swoją działalnością wpisała się nie tylko w historię Polski, ale także w dzieje naszego miasta. To podróż, która łączy wielką historię z lokalną pamięcią. Nie ma przyszłości bez pamięci – dlatego idziemy śladami Emilii Sczanieckiej, która całe swoje życie poświęciła Ojczyźnie i drugiemu człowiekowi, a w Strzelnie niosła pomoc rannym powstańcom - dodaje Mikołaj Kulpa.

Uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej na poklasztornym budynku, w którym od maja 1863 r. mieścił się lazaret powstańczy, założony przez patriotkę wielkopolską Emilię Sczaniecką, w 2013 roku z 150. rocznicę wybuchu Powstania Styczniowego dokonali nieżyjący już Honorowy Obywatel Miasta Strzelna Kazimierz Chudziński i ówczesny starosta mogileński Tomasz Barczak fot. Paweł Lachowicz

SZCZEGÓŁY WYCIECZKI

Wycieczka zaplanowana jest na 4 października. Wyjazd nastąpi z Placu św. Wojciecha o 7.00. Powrót planowany jest na 20.00.

W programie uczestnicy odwiedzą  6 miejsc pamięci związanych z Emilią Sczaniecką

* Poznań - prelekcje historyczne i spacer śladami Emilii

* Pniewy - szkoła im. Emilii Sczanieckiej

* Brody - miejsce urodzenia i chrztu

* Pakosław - dawna siedziba Sczanieckich

* Wąsowo - pałac Sczanieckich i rezydencja Hardta

* Michorzewo - grób Emilii, wspólna modlitwa i zapalenie znicza

Zapisy i dodatkowe informacje odbywają się pod numerem telefonu: 602 878 005 (liczba miejsc ograniczona). Organizatorzy zapewniają uczestnikom wycieczki opiekę przewodnika oraz dwudaniowy obiad.

Wycieczka jest współfinansowana ze środków Ministerstwa Obrony Narodowej w ramach projektu Pamięć bohaterów – pielęgnowanie dziedzictwa walk o wolność i niepodległość Ojczyzny - Strzelno 2025.

Magdalena Lachowicz