Albumy o przydrożnych kapliczkach, krzyżach i figurach oraz o historii łowiectwa

Po sukcesie wydawniczym albumu promocyjnego Strzelna i okolic - "Strzelno to wielka rzecz", którego autorem jest regionalista, prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Strzelna Marian Przybylski, w ostatnich dniach sierpnia drukiem ukazały się kolejne dwa albumy: "Przydrożne sacrum. Krzyże, figury i kapliczki przydrożne w krajobrazie ziemi strzeleńskiej" autorstwa Mariana Przybylskiego i Heliodora Rucińskiego wydany przez Stowarzyszenie Ecce Homo w Strzelnie oraz "Łowiectwo elementem strzeleńskiego dziedzictwa kulturowego" autorstwa Mariana Przybylskiego wydany przez Fundację Na Rzecz Rozwoju Wymysłowic ze środków Urzędu Marszałkowskiego pozyskanych przez LGD Sąsiedzi Wokół Szlaku Piastowskiego.

Wszystkie trzy pięknie wydane i ilustrowane albumy stanowią wielką, niepowtarzalną trylogię z dziejów ziemi strzeleńskiej. Promocja książek odbyła się 2 września podczas dożynek parafialnych w Wymysłowicach (gm. Strzelno) oraz 3 września podczas dożynek gminno-parafialnych połączonych z Festiwalem Czekolady w Strzelnie.

PRZYDROŻNE SACRUM

Podobnie, jak w poprzednim albumie Strzelno to wielka rzecz jest to podróż przez dzieje i lata współczesne ziemi strzeleńskiej. Zebrane przez Mariana Przybylskiego i Heliodora Rucińskiego materiały zawarte zostały na 147 stronach albumu. Oprócz wstępu i bibliografii książka zawiera 27 rozdziałów, w których autorzy prezentują ciekawą historię oraz opisują i okraszają zdjęciami znaki wiary (figury, krzyże, kapliczki) znajdujące się w Strzelnie, Bławatach, Bożejewicach, Bronisławiu, Ciechrzu, Ciencisku, Babińcu, Górkach, Jeziorkach, Kijewicach, Łąkiem, Markowicach, Miradzu, Mirosławicach, Młynach, Młynicach, Niemojewku, Ostrowie, Rzadkwinie, Sławsku Dolnym, Stodołach i Stodólnie, Starczewie, Witkowie, Wronowych, Wymysłowicach i Żegotkach.

Opisując historię autor posilał się zebranymi relacjami mieszkańców, które skrzętnie spisywał oraz wydanymi wcześniej publikacjami. Są to opowieści dotychczas mało znane i jakże bardzo ciekawe. Zawarte w albumie liczne zdjęcia zarówno stare z przełomu XIX i XX w., jak i z minionego stulecia oraz współczesne pochodzą ze zbiorów autorów oraz Karoliny Faleńczyk, Ireny i Krzysztofa Rymaszewskich, z albumów rodzinnych Tomasza Nowaka, Jacka Rawicz-Jasińskiego, Jana Zaćmińskiego, Małgorzaty Wiśniewskiej.

Zdjęcie zaprezentowane na okładce albumu przedstawia pobudowaną w Łąkiem kapliczkę z figurą Chrystusa Frasobliwego, poświęconą 18 czerwca 2019 roku przez nieżyjącego już proboszcza strzeleńskiej parafii ks. kanonika Ottona Szymków. Fundatorami kapliczki było Stowarzyszenie Ecce Homo z prezeską Lidią Chudzińską, a pomysłodawcą burmistrz Strzelna Dariusz Chudziński. Tył okładki zawiera zdjęcie z 1914 roku z poświęcenia nieistniejącej już figury NSPJ w Młynach. - W latach 90. minionego stulecia, jasko kierownik Domu Kultury w Strzelnie podjąłem się dzieła inwentaryzacji i dokumentowania znaków wiary na obszarze miasta i gminy Strzelno. Prace trwały kilkanaście lat, a zidentyfikowałem je w 2002 roku po rozmowie z ówczesnym dyrektorem Muzeum Ziemi Mogileńskiej z siedzibą w Chabsku Edmundem Kozłowskim. W 2003 roku dysponowałem już pełną dokumentacją fotograficzną poszczególnych znaków wiary, która wykonałem przy współudziale Heliodora Rucińskiego. Pomagali mi w zebraniu materiału, służąc tzw. podwodą Piotr Dubicki i Roman Gierba, ówcześni pracownicy Domu Kultury. Setki rozmów z mieszkańcami, robienie szkiców i planów sytuacyjnych, a także wertowanie literatury – książek, prasy i archiwaliów sprawiły, że materiał urósł do pokaźnych rozmiarów (…). Czas nieubłaganie płynął, a ja czułem wielki niedosyt. Porównując zebrane wywiady z mieszkańcami poszczególnych miejscowości, zauważyłem pewne nieścisłości  w lokalizacji znaków wiary. Zacząłem wertować  star mapy z przełomu XIX  i XX wieku, a także te przedwojenne. Przy okazji faktycznego ustalania położenia obiektów znajdowałem miejsca ich wystawienia, a których nikt nie wspominał i w których one już w trakcie powojennej odbudowy nie zostały wystawione. Przy tej okazji muszę dodać, że ówcześni kartografowie bardzo szczegółowo umieszczali te obiekty opisując je w okresie zaborów jako „Heiligenbild” - obraz święty lub „Kapella” - kaplica. Było to przed kilku laty kiedy po raz kolejny z Heliodorem wyruszyliśmy na wędrówkę ulicami i drogami gminy Strzelno. Cel mieliśmy jeden - udokumentować zmiany jakie dokonały się w miejscach, w których przed laty wystawiono znaki wiary, a których nigdzie nie mieliśmy odnotowanych - napisał we wstępie albumu Marian Przybylski.

Album wydany został pamięci proboszcza i dziekana strzeleńskiego ks. kanonika Ottona Szymków - Honorowego Obywatela Miasta Strzelna.

ŁOWIECTWO ELEMENTEM STRZELEŃSKIEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO

Trzecia część trylogii autorstwa Mariana Przybylskiego zawiera 157 stron. Do 144 strony przeczytamy ciekawą historię i lata współczesne myślistwa i łowiectwa na terenie gminy Strzelno. Omówiony w niej został dorobek materialny i niematerialny szeroko pojętego łowiectwa. Ziemia strzeleńska, jako obszar funkcjonującego w latach 1886-1932 powiatu strzeleńskiego, a później gmin Strzelno Północ i Strzelno Południe, jak mówi burmistrz Strzelna Dariusz Chudziński, szczyci się niezwykle bogatym, łowieckim dziedzictwem kulturowym. Zawdzięcza ten dorobek usytuowaniu na tym obszarze lasów Nadleśnictwa Miradz, będących pozostałością Puszczy Nadnoteckiej, ale szczególnie ludziom, którzy z pokolenia na pokolenie, będąc pasjonatami racjonalnego łowiectwa przekazywali te tradycję kolejnym pokoleniom. W słowie wstępnym do albumu wiceprezes Naczelnej Rady Łowieckiej Antoni Przybylski napisał: Książka album „Łowiectwo elementem strzeleńskiego dziedzictwa kulturowego” autorstwa Mariana Przybylskiego wydana w 100-lecie powstania Polskiego Związku Łowieckiego jest bezcennym wkładem, swoistą cegiełką, w opisanie historii polskiego łowiectwa. Z wielkim pietyzmem i charakterystyczną dla autora dokładnością, pokazana jest historia miejscowych kół łowieckich i pasjonatów polowań, a dodatkowo opisane przygody myśliwskie i przepisy kuchni myśliwskiej zachęcają do lektury.

Sam autor mówi, że książka nie jest podręcznikiem, nie jest monografią i nie jest kompendium wiedzy o łowiectwie. - Po prostu znajdziecie tutaj opowieść o strzeleńskim przyczynku do dziejów łowiectwa na Kujawach i w Wielkopolsce. Książkę napisałem na podstawie źródeł zawartych w parsie, publikacjach, relacjach i wywiadach, a w szczególności, w kronikach dwóch kół łowieckich: Racjonalnego Łowiectwa nr 124 w Bydgoszczy z siedziba w Miradzu oraz nr 63 Dzik w Jeziorach Wielkich. Trzecie z prezentowanych kół  - nr 66 Szarak w Strzelnie, niestety nie posiada kroniki, gdyż w ostatnich latach zaginęła. Mimo to udało się odtworzyć jego dzieje na podstawie relacji, sprawozdań, kartotek członkowskich i wcześniejszych opracowań okolicznościowych - napisał we wprowadzeniu do lektury Marian Przybylski.

Autor przeprowadza czytelnika przez historię łowiectwa, począwszy od czasów najdawniejszych, ery początków osadnictwa, poprzez średniowiecze, aż do współczesności. Tłem dla dziejów strzeleńskiego łowiectwa są wplecione w jego historię uwarunkowania prawne, w oparciu o które funkcjonowało ono przez ostatnie 100 lat. 12 stron albumu zawiera przepisy kulinarne kuchni myśliwskiej. Znajdziemy tam przepis na bigos myśliwski, pasztet z dziczyzny, potrawy z sarny (gulasz, żeberka, comber, udziec pieczony), potrawy z dzika (zrazy po miradzku, gulasz, pieczeń po staropolsku, kiełbasa z dzika, papryka faszerowana mięsem z dzika), potrawy z jelenia (udziec, zrazy mielone, pieczeń po myśliwsku).

Każdy chętny, kto nabył darmowe egzemplarze albumów miał możliwość otrzymania autografów ich autorów fot. Magdalena Lachowicz

 Album oprócz wstępu, wprowadzenia, słowa wstępnego oraz bibliografii zawiera 12 bogato ilustrowanych rozdziałów. Zdjęcia pochodzą ze zbiorów: Pawła Kaczorowskiego, Zygfryda Kubaty, Magdaleny Lachowicz, Heliodora Rucińskiego, ze zbiorów archiwalnych Kół Łowieckich w Strzelnie, Miradzu i Jeziorach Wielkich oraz Stanisława Dobrzyńskiego, Mariana Przybylskiego i Jacka Rawicz-Jasińskiego. Zdjęcie na okładce przedstawiające kapliczkę św. Huberta jest autorstwa Pawła Kaczorowskiego. Korektą zajęła się Irena Rymaszewska, redaktorem technicznym i merytorycznym jest Antoni Przybylski. Wydawcą albumu jest Fundacja na Rzecz Rozwoju Wymysłowic, a współwydawcą Księgarnia Regionalna Jacka Chudzińskiego z Mogilna.

Magdalena Lachowicz