Gwałtownie wysychają jeziora

Sześć gmin postanowiło razem walczyć, by zahamować degradację jezior
    Gwałtownie wysychają jeziora
    Władze samorządowe Strzelna, Jezior Wielkich i Orchowa uważają, że winę za drastyczne obniżanie poziomu wody w jeziorach ponosi odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego w Kleczewie. Gminy zamówiły niezależną ekspertyzę. Chcą doprowadzić do tego, by kopalnia pompowała wodę do tychże jezior, a nie poprzez Wartę do Bałtyku.

    LUSTRO WODY OBNIŻA SIĘ
    Od kilku lat systematycznie opada poziom lustra wody Jeziora Ostrowskiego. Cofanie się wody szczególnie dobrze widać po pomostach nad jeziorem, które kiedyś znajdowały się kilkanaście centymetrów ponad poziomem wody, a obecnie stoją na brzegu. To samo dotyczy także Gopła oraz jezior zlokalizowanych na terenie sąsiadującego z powiatem mogileńskim powiatu słupeckiego wokół Jeziora Powidzkiego.

     Sprawa niepokoi wszystkich, dla których tyrystyczny kurort, jakim jest Przyjezierze to źródło utrzymania z handlu i turystyki przez wiele miesiący w roku. Dla innych znowu to doskonałe miejsce wypoczynku, dlatego cały czas Przyjezierze rozbudowuje się, przybywa domków letniskowych, barów, sklepów i pensjonatów. Obniżający się poziom wody, to także zagrożenie dla roślinności lasów. Wraz z obniżaniem się lustra obniża się poziom wód gruntowych.
    GMINY SWOJE, KOPALNIA SWOJE
    Władze samorządowe gmin zainteresowanych powstrzymaniem degradacji jezior postanowiły działać wspólnie. Na spotkaniu z handlowcami i właścicielami domków letniskowych w Przyjezierzu burmistrz Strzelna Ewaryst Matczak mówił o podjętych krokach. Władze uważają, że bezpośrednią przyczyną obniżania lustra wody jest działalność odkrywkowa kopalni węgla brunatnego w Kleczewie. Burmistrz zwracał jednak uwagę, że dyrekcja kopalni nie poczuwa się do winy, twierdząc, że lustro wody opada na skutek deficytu opadów deszczu. Kopalnia zleciła wykonanie ekspertyzy, z której wynika, że prowadzenie wydobycia węgla brunatnego nie ma wpływu na obniżanie się poziomu wód ościennych jezior, w tym Jeziora Ostrowskiego.
    Kopalnia co roku odprowadza do Warty około 200 milionów m3 wody. A całe Jezioro Gopło, które także boryka się z obniżającym się poziomem wód ma 20 milionów m3 wody. Co roku kopalnia pompuje do Warty, a później do Bałtyku, tyle wody, ile mieści się w 10 jeziorach Gopło. Burmistrz Matczak zwrócił uwagę, że kopalnia w Kleczewie nie chce pompować wody do Jeziora Ostrowskiego i pozostałych jezior za darmo. Chce za dostarczenie wody otrzymać zapłatę. Władze samorządowe utrzymują jednak, że to, co dzieje się z jeziorami, kwalifikuje się jako szkody górnicze.

    GMINY ZAMÓWIŁY EKSPERTYZĘ
    Gminy nie zamierzają siedzieć bezczynnie, aż jeziora zaczną wysychać. Zarówno burmistrz Ewaryst Matczak, jak wójt Jezior Wielkich Marek Maruszak podjęli wspólnie z gminami Kleczew, Orchowo, Ostrowite, Powidz, Słupca, Wilczyn i Witkowo, które tworzą Związek Gmin Powidzkiego Parku Krajobrazowego, działania zmierzające do zmiany niekorzystnej sytuacji i ewentualnego zmuszenia kopalni w Kleczewie do pompowania wody do zagrożonych jezior, w tym do Jeziora Ostrowskiego.
    Pierwszym krokiem jest wspólne zamówienie przez gminy niezależnej ekspertyzy wykonanej przez niezależnych ekspertów z Poznania. Ekspertyza nosi tytuł "Ocena oddziaływania odwodnienia odkrywek w rejonie Kleczewa prowadzonych przez Kopalnię Węgla Brunatnego Konin S.A. w Kleczewie na poziom wody w jeziorach położonych przy wododziale rzeki Noteci i Warty". Autorem dokumentu jest prof. dr hab. Piot Ilnicki, który jest członkiem Krajowej komisji ds. Oddziaływania na środowisko w Ministerstwie Środowiska. W tworzeniu ekspertyzy uczestniczył również Wojciech Orłowski.
    Celem zamówionej ekspertyzy, jak mówi Ewaryst Matczak jest udowodnienie, że to właśnie przez prace górnicze prowadzone przez kopalnię Kleczew, opadają lustra wody w jeziorach. Ekspertyza, zdaniem burmistrza Matczaka będzie stanowić podstawę do dyskusji z władzami kopalni i ewentualnego wystąpienia na drogę sądową przeciwko kopalni. - Musimy zrobić wszystko, aby nasze jezioro ratować, bo inaczej nam ono wyschnie - mówił burmistrz. Kilka lat temu woda była już pompowana z kopalni Kleczew do Jeziora Ostrowskiego, wówczas lustro wody podniosło się dość znacznie. Od pompowania wody jednak odstąpiono, bo jak mówi Ewaryst Matczak kopalnia oparła się na swojej ekspertyzie.
    ZAANGAŻOWAĆ WOJEWODÓW
    Jeden z właścicieli domków letniskowych w Przyjezierzu, były wiceburmistrz Strzelna Marian Kasprzyk jest zdania, że aby wymóc na kopalni pompowanie wody do Jeziora Ostrowskiego, konieczne jest zaangażowanie nie tylko samorządów gminnych czy powiatowych, ponieważ mają zbyt małą siłę przebicia, ale trzeba sięgnąć wyżej i zaangażować wojewodów, ponieważ jeziora należą do Skarbu Państwa. Ewaryst Matczak zwraca uwagę, że pozwolenie wodno-prawne dla kopalni wydaje wojewoda wielkopolski: - Zamierzamy wystąpić do wojewody, aby nie wydawał kopalni Kleczew pozwolenia wodno-prawnego na pompowanie wód do rzeki Warty. Czy wojewoda to uwzględni? Nie wiem. Dodał, że o ile władze województwa kujawsko-pomorskiego są zdania, że to prowadzenie odkrywki prowadzi do obniżania się lustra wody w jeziorach, o tyle przedstawiciele Wielkopolski uważają, że to brak opadów prowadzi do niekorzystnego zjawiska. Ekspertyza zamówiona przez zainteresowane gminy może dać im argument w dyskusji z władzami województwa wielkopolskiego i zmieni ich nastawienie co do kwestii problemów z wodą. - Konieczne jest - jak mówi burmistrz - podniesienie lustra wody o około 150 cm, aby to jezioro zaczęło żyć normalnym życiem.
    W ORCHOWIE NIEPOKÓJ
    Sprawa obniżania poziomu wody w jeziorach poruszana była 30 maja na posiedzeniu komisji rolnictwa Rady Gminy Orchowo. Przedstawicielami gminy Orchowo w Związku Gmin Powidzkiego Parku Krajobrazowego są wójt Teodor Pryka i radny Ryszard Świtek. Wójt podczas obrad informował, że w ostatnim czasie ZGPPK podpisał umowę na opracowanie ekspertyzy dotyczącej wpływu kopalni odkrywkowej na stan wód w lokalnych jeziorach. Wyjaśnił, że ekspertyza ta będzie podstawą by rozpocząć działalność zmierzającą do zahamowania niekorzystnego wpływu kopalni na poziom wód w jeziorach. ZGPPK dokona natomiast pomiaru geodezyjnego stanu w jeziorach i będzie prowadzić ich monitoring.  
    Zastępca przewodniczącego komisji rolnictwa Rady Gminy Orchowo Edward Lewandowski powiedział, że w ostatnim czasie tragicznie mocno spadł poziom wód w Jeziorach Suszewskim i Jeziorze Wilczyńskim. Dodał, że dalsza taka sytuacja doprowadzi do poważnej tragedii ekologicznej. Dodał również, że w miradzkich lasach masowo zaczęły wysychać dęby i zaapelował do przedstawicieli gminy Orchowo, by poprzez ZGPPK starali się zapobiec tragedii będącej wynikiem działalności kopalni odkrywkowej.
    EKSPERTYZA
    W kosztach ekspertyzy partycypują tylko gminy. Każda z gmin wydała na ekspertyzę około 5.000 zł. Ekspertyza, która miała być pierwotnie przygotowana na koniec lipca, została oddana już we wtorek, 27 czerwca. Tego dnia w Urzędzie Gminy w Powidzu odbyło się spotkanie członków związku oraz przedstawicieli Jezior Wielkich i Strzelna. Miało tam miejsce ogólne wprowadzenie do treści ekspertyzy.
    Marek Maruszak mówi, że teraz przyszedł czas intensywnego zapoznania się z opracowanym dokumentem, który ma około 200 stron. W początkach lipca zostaną podjęte pierwsze działania zmierzające do zaangażowania wojewodów wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego oraz sejmików obu województw w celu zmiany niekorzystnej sytuacji panującej sytuacji, jaka wytworzyła się w zagrożonych jeziorach.