Koszty inwestycji zawyżono o ponad pół miliona złotych

Zdaniem kontrolerów NIK, odbiory wykonanych robót przeprowadzono nierzetelnie i niezgodnie z przepisami. Protokołami odbioru z 4 grudnia 2014 r., 12 grudnia 2014 r. i 12 listopada 2015 r. poświadczano wykonanie robót, których faktycznie nie wykonano, wykonano z usterkami, niezgodnie ze specyfikacją techniczną wykonania robót, oraz rozliczono w zakresie niezgodnym ze stanem faktycznym i dokumentacją projektową.

     Według kontrolerów delegatury bydgoskiej Najwyższej Izby Kontroli, burmistrz Strzelna Ewaryst Matczak nie egzekwował w latach 2014-2015 od wykonawcy robót firmy Anbud kosztorysów powykonawczych i dokumentacji potwierdzającej wprowadzone do inwestycji zmiany, a także w sposób nierzetelny dokonywał odbioru wykonanych prac.
     Konsekwencją powyższych zaniechań było rozliczenie inwestycji budowy Zakładu Aktywności Zawodowej niezgodnie ze stanem faktycznym. Część zleconych prac w ogóle nie została wykonana lub została wykonana w mniejszym niż zakładano zakresie, a także zawyżano wartości niektórych zastosowanych elementów inwestycji.
     Doprowadziło to do zawyżenia nakładów na inwestycję o kwotę 562.300 zł brutto. Oto szczegółowy wykaz tych prac.
     OBIEKT W STRZELNIE
     Przy obiekcie w Strzelnie zawyżono nakłady o kwotę 110.600 zł. W tym m.in. na:
     * ogrodzenie (rozliczono 294 m, a wykonano 209 m - różnica 18.100 zł);
     * wykonanie tuneli foliowych (rozliczono, a nie wykonano ich montażu na kwotę - 18.100 zł);
     * instalację c.o. (zamontowano inny kocioł niż w ofercie, nie doprowadzono instalacji do tuneli foliowych - różnica 31.100 zł);
     * wykonanie elewacji (przyjęto nieprawidłowe nakłady na rusztowanie i nieuzasadnione trzykrotne malowanie na kwotę - 6.500 zł);
     * wykonanie dachu (rozliczono 125 m2 zamiast 96,97 m2 - zawyżono o kwotę 3.000 zł);
     * remont posadzek (zawyżono normy na skuwanie nierówności i wywóz gruzu o kwotę - 18.200 zł);
     * wykonanie ścian, sufitów i okien (wykazano zawyżony obmiar na rusztowanie i nieuzasadnione trzykrotne malowanie oraz zamontowano okna o pow. 6.258 m2 zamiast 8.420 m2 - różnica 11.300 zł)
     * dokumentacja powykonawcza (zawyżono o kwotę - 4.400 zł).
     OBIEKT W PRZYJEZIERZU
     Przy obiekcie w Przyjezierzu zawyżono nakłady o kwotę 451.700 zł.
     W tym m.in. na:
     * wykonanie instalacji elektrycznej o 58.100 zł (m.in. zawyżono ceny i ilości przewodów zamontowanych i demontowanych);
     * wykonanie instalacji c.o. o 57.600 zł (m.in. zawyżono ilość grzejników oraz zastosowano ich tańsze o 40% odpowiedniki);
     * wykonanie instalacji sanitarnej wraz z wyposażeniem o 148.400 zł (m.in. zamontowano mniejszą o 21 szt. ilość umywalek ceramicznych, nie zamontowano 17 szt. baterii umywalkowych i 5 szt. kabin natryskowych);
     * ogrodzenia, utwardzenia terenu, wykonania elewacji, przebudowy windy (zawyżenie nakładów o 148.300 zł) oraz
     * zakup i montaż sieci internetowej, telewizyjnej, monitoringu, wykonanie robót hydraulicznych, stolarskich, elektrycznych (zawyżenie nakładów o 39.300 zł).
     NIE RYCZAŁT, A KOSZTORYS
     Nierzetelne rozliczenie potwierdzone opinią z 30 maja 2016 r. biegłego z dziedziny budownictwa wynikało z braku nadzoru Urzędu Miejskiego nad przeprowadzeniem i rozliczeniem inwestycji. W szczególności dotyczyło to nieegzekwowania odrębnie dla każdej faktury na łączną kwotę 2.846.900 zł przedstawiania dokumentacji powykonawczej - protokołów odbioru fakturowanych prac i kosztorysów powykonawczych, potwierdzającej wykonane prace.
     Wszystkie powyższe faktury potwierdzone zostały przez referenta do spraw funduszy europejskich i inwestycji Urzędu w Strzelnie Adama Czaplickiego. Podał on kontrolerom, że niewyegzekwowanie wykonania kosztorysów powykonawczych wynikało z podania w umowie z wykonawcą wartości prac w formie ryczałtowej.
     Powyższe wyjaśnienie zdaniem kontrolerów NIK jest niezgodne z zapisami w przetargu Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia z 14 października 2014 r., w których podano, że cena oferty była ceną kosztorysową, a płatność za wykonane prace miała mieć charakter obmiarowy i miała być dokonana w oparciu o wskazaną w SIWZ kalkulację.
     Inspektor nadzoru wykonanie prac potwierdził podpisem (bez podania daty) na sześciu egzemplarzach kosztorysów nazwanych dodatkowymi lub powykonawczymi na łączną wartość objętą powyższymi fakturami (2.846.900 zł). Podczas kontroli inspektor nadzoru zeznał, że był przekonany o tym, iż umowa z wykonawcą przewidywała rozliczenie ryczałtowe, a wykonane roboty były zgodne z zakresem oczekiwanym przez inwestora i nie w każdym przypadku było to zgodne z kosztorysami i projektem budowlanym. Ponadto zeznał, że kosztorysy miały najprawdopodobniej błędne daty.
     NIK podkreśla, że burmistrz, jako kierownik jednostki odpowiedzialny jest zgodnie z ustawą o finansach publicznych za całość gospodarki finansowej jednostki, a także zgodnie z ustawą o rachunkowości za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą, w tym z tytułu nadzoru.
     Burmistrz nie wyjaśnił powodów, dla których zatwierdzał faktury bez przedstawienia kosztorysów powykonawczych i protokołów odbiorów częściowych. Wskazał, że wiedzę tę powinny mieć osoby odpowiedzialne za prowadzenie postępowania i rozliczenie wykonawcy, w tym inspektor nadzoru - czytamy w protokole NIK.
     Z opinii biegłego z dziedziny budownictwa z 28 sierpnia 2016 r. wynikało, że przedstawione kosztorysy powykonawcze wraz z obmiarami i opisami są niewiarygodne, nierzetelne i nie mogą służyć do końcowego rozliczenia robót budowlanych związanych z utworzeniem ZAZ. Biegły uznał za niezgodne z prawdą stwierdzenie, że kosztorysy powykonawcze sporządzone 8 lipca 2016 r. określają rzeczywiste koszty wykonania prac i wynagrodzenia wykonawcy, i że znajdują one pełne potwierdzenie w dokumentacji technicznej, obmiarach robót dokonywanych bezpośrednio na budowie i dzienniku budowy. Biegły stwierdził, że kosztorysy te zawierają pozycje nowo skalkulowane, niewyszczególnione w kosztorysach ofertowych i w wielu przypadkach nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji technicznej. Jak zapisano w opinii sporządzonej przez biegłego, notatki jak i przedmiary robót nie miały dat ich sporządzenia, a dodatkowo zawierały skorygowane ilości wykonanych robót ustalonych dopiero na podstawie przeprowadzonych przez niego wizji lokalnych i oględzin kontrolerów NIK w dniach 25 kwietnia i 10 maja 2016 r.
     NIERZETELNE ODBIORY ROBÓT
     Nierzetelnie i niezgodnie z przepisami przeprowadzono zdaniem NIK odbiory wykonanych robót. W protokole końcowym z odbioru 4 grudnia 2014 r. podano, że jego przedmiotem były prace wykonane w obiektach w Przyjezierzu i w Strzelnie, podczas gdy: dla obiektu położonego w Przyjezierzu zakończenie robót wykonawca zgłosił w dniu 5 grudnia 2014 r., a zgodnie z zapisem dziennika budowy dla tego obiektu w dniu 5 grudnia 2014 r. wykonano ostatnie roboty budowlane, tj. roboty płytkarskie, malarskie oraz montaż stolarki drzwiowej.
     Natomiast dla obiektu położonego w Strzelnie wykonawca nie zgłosił zakończenia robót, a z dostępnej dokumentacji nie można było ustalić faktycznego terminu zakończenia robót. Z zeznań wykonawcy i inspektora nadzoru przed kontrolerami NIK wynika, że daty określone w dzienniku budowy nie odpowiadały faktycznemu przebiegowi prac. Ponadto wykonano inny zakres prac niż wynikający z umowy z 3 listopada 2014 r., przedmiotem której miał być tylko remont budynku w Strzelnie przy ul. Parkowej bez konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Faktycznie zaś wykonano prace w zakresie wynikającym z dokumentacji projektowej zatwierdzonej decyzją starosty mogileńskiego z 3 grudnia 2014 r., w ramach której podniesiono budynek i wykonano nową konstrukcję dachu.
     Protokoły odbioru podpisali członkowie komisji potwierdzając tym samym, że inwestycja odpowiadała przeznaczeniu i była gotowa do użytku.
     Kolejnym protokołem z 12 grudnia 2014 r. ta sama komisja dokonała ponownego odbioru robót (nie wskazała którego obiektu dotyczył odbiór) na wartość prac w kwocie łącznej 1.499.900 zł, odpowiadającej wartości prac określonych umową na roboty dodatkowe z dnia 10 listopada 2014 r. Referent do spraw zamówień publicznych i inwestycji wyjaśnił, że protokół z dnia 12 grudnia 2014 r. sporządzony został z powodu przyjęcia wskazanych przez inwestora usterek.
     POŚWIADCZANIE NIEPRAWDY
     Protokołami odbioru z 4 grudnia 2014 r., 12 grudnia 2014 r. i 12 listopada 2015 r. poświadczano wykonanie robót, których faktycznie nie wykonano, wykonano z usterkami, niezgodnie ze specyfikacją techniczną wykonania robót, oraz rozliczono w zakresie niezgodnym ze stanem faktycznym i dokumentacją projektową.
     Protokołami z 4 grudnia 2014 r. i 12 grudnia 2014 r. poświadczono odbiór robót w obiekcie w Strzelnie, pomimo m.in., że: wykonano 209 m zamiast 294 m ogrodzenia oraz zamontowano słupki o mniejszej średnicy - 63 mm zamiast o 76 mm, zmieniono typ kotła (z powierzchni grzewczej 6,5 m2 na 4 m2), nie wykonano montażu tuneli foliowych oraz nie doprowadzono do nich instalacji c.o., niewłaściwie poniżej standardów wykonano posadzki na pierwszym piętrze budynku, wadliwie wykonano obróbkę schodów oraz nie zabezpieczono ich antykorozyjnie, niewłaściwie wykonano opaskę budynku (brak obrzeży), zamontowano okna o powierzchni 6.258 m2 zamiast 8.400 m2.
     Natomiast w obiekcie w Przyjezierzu poświadczano odbiór robót, pomimo m.in., że: wykonano roboty w zakresie instalacji centralnego ogrzewania niezgodne z danymi zawartymi w kosztorysach, m.in. zamontowano tańsze grzejniki, nie wykonano wszystkich wykazanych elementów w zakresie instalacji sanitarnej (m.in. rozliczono 23 kabiny prysznicowe, a wykonano 18 pryszniców, w tym tylko 8 z kabiną prysznicową; rozliczono 31 kompaktów w.c., a wykonano 19; rozliczono 57 umywalek ceramicznych, a zamontowano 37; nie wykonano 6 wanienek kamionkowych do mycia nóg), nie wykonano poręczy na klatce schodowej, nie wykonano krzesełka o torze zakrzywionym dla osób niepełnosprawnych w klatce schodowej (pomiędzy piwnicą a parterem), niezgodnie z projektem budowlanym wyburzono ścianę i zrezygnowano z wykonania drzwi dwuskrzydłowych w jednym z pomieszczeń, zamurowano okna w jednym pomieszczeniu oraz nie wykonano drzwi balkonowych w innych pomieszczeniach - jednocześnie nie uzyskano akceptacji projektanta w zakresie tych zmian. Zamontowano drzwi do sanitariatów ze zbyt małymi otworami wentylacyjnymi, nie wykonano zabezpieczenia konstrukcji stalowych farbami pęczniejącymi.
     Dodatkowo protokołami odbioru końcowego z 12 listopada 2015 r. potwierdzono wykonanie robót, podczas gdy nie wykonano: utwardzenia terenu ośrodka w Przyjezierzu w części pod garażem, drogi dojazdowej z kamienia łamanego w Strzelnie (wykonano wyłącznie podbudowę i krawężniki), sieci internetowej w obiekcie w Strzelnie, dokumentacji powykonawczej (nie była kompletna), większości docieplenia ścian budynku w Przyjezierzu (wykonanych faktycznie w 2014 roku). Ponadto wykonano niewłaściwie, poniżej standardów ściany na pierwszym piętrze budynku w Strzelnie, niedokładnie (wadliwie) pomalowano elementy ogrodzenia w Strzelnie, nie wykonano dokumentacji powykonawczej (nie była kompletna).
     NIE SPRAWDZIŁ - PODPISAŁ
     Burmistrz Matczak zeznał kontrolerom NIK, że w zakresie niewykonanych prac i dokonanego mimo tego odbioru informacji udzielić powinien inspektor nadzoru, ponieważ jemu nie są znane szczegóły dotyczące tej sprawy.
     Inspektor nadzoru zeznał, że weryfikował jakość prac, ale nie zawsze sprawdzał zakres wykonanych robót z dokumentacją. Sprawdzając jakość wykonanych prac wnosił o poprawki, jednak nie wszystkie one zostały wykonane. Nie pamięta okoliczności niewykonania lub nienależytego wykonania niektórych zakresów prac. W niektórych przypadkach nie sprawdzał szczegółów wykonanych robót. Podpisał protokoły odbioru robót nie sprawdzając wszystkich pozycji kosztorysowych, ponieważ wykonywano roboty budowlane zgodnie z zakresem oczekiwanym przez inwestora.
     ROBOTY ZAMIENNE USTALANO USTNIE
     Dodatkowo NIK stwierdziła, że nie dokumentowano (tj. nie sporządzano kosztorysów) robót nie wykonanych, a zastępowanych innymi (tzw. robót zamiennych).
     W okresie od 3 listopada do 4 grudnia 2014 r. nie zostały wykonane prace w obiekcie w Przyjezierzu o łącznej wartości 178.400 zł, które ujęte zostały w kosztorysie ofertowym. Różnica w wartości robót, w obiekcie w Przyjezierzu wykazanej w kosztorysie ofertowym z dnia 28 października 2014 roku (1.180.300 zł brutto) i wykazanej w kosztorysie powykonawczym z dnia 4 grudnia 2014 r. (1.001.900 zł brutto) wynosiła 178.400 zł i dotyczyła niewykonania prac ogólnobudowlanych obejmujących garaż, część restauracyjną, stołówkę, kuchnię, pomieszczenia socjalne, hall, pokoje, elewację - na łączną kwotę brutto 50.100 zł; prac ogólnobudowlanych obejmujących parter: sanitariaty, pokoje i pozostałe pomieszczenia, korytarze parteru i klatki schodowe; I piętro: pokoje, sanitariaty, korytarze, elewacja - na łączną kwotę 25.300 zł; instalacji wod.-kan. - na łączną kwotę 48.100 zł oraz instalacji elektrycznej - na łączną kwotę 54.900 zł (niewykonanej w całości).
     Inspektor nadzoru nie wyjaśnił przyczyn niesporządzania kosztorysów dotyczących robót zamiennych. Zeznał, że usunięto cześć robót z zakresu podstawowego, a ich zakres został ujęty w kosztorysach dodatkowych. Podał również, że zakres robót do zrealizowania ustalano ustnie.
     BUDYNEK W STRZELNIE ZAMKNIĘTY
     14 czerwca 2016 r. kontroler NIK poinformował burmistrza Ewarysta Matczaka o stwierdzonym przez Straż Pożarną niebezpieczeństwie (zagrożeniu) dla życia lub zdrowia ludzkiego w budynku położonym w Strzelnie przy ul. Parkowej 10. Elementy konstrukcji dachu były niezabezpieczone odpowiednimi środkami ognioochronnymi.
     Burmistrz 15 czerwca 2016 r. poinformował, że podejmie odpowiednie kroki, które pozwolą zabezpieczyć we właściwy sposób budynek, po opracowaniu zleconej przez niego ekspertyzy pożarowej.
30 czerwca 2016 r., po kolejnym monicie kontrolera NIK, burmistrz poinformował, że dyrektor ZAZ, jako administrator obiektu, prowadzi czynności po kontroli Straży Pożarnej. Natomiast 12 lipca 2016 r. przekazał informację o tym, że podjęto decyzję o wyłączeniu z użytkowania tego budynku do czasu otrzymania ekspertyzy. Do dziś budynek jest wyłączony z użytkowania.

Magdalena Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1304 (6/2017)

Inne teksty na ten temat:

Jak można w 12 dni wybudować Zakład Aktywności Zawodowej

Tapczany są gdzieś składowane