Ks. Ignacy Czechowski - wielki kapłan i społecznik

Ksiądz prałat Ignacy Czechowski urodził się 4 czerwca 1877 r. w Ciechrzu jako dziecko Michała i Jadwigi Czechowskich. Jest pochowany na strzeleńskim cmentarzu. 26 lutego minie 78. rocznica jego śmierci.

     Jego matka pochodziła ze znanej kupieckiej rodziny z poznańskiego Chwaliszewa. Ojciec był nauczycielem w miejscowej szkole elementarnej, matka zajmowała się wychowaniem dzieci. Po ukończeniu szkoły elementarnej naukę kontynuował w progimnazjum w Trzemesznie, Wągrowcu i Inowrocławiu. Po ukończeniu gimnazjum w Inowrocławiu w 1897 r. zdał maturę i złożył papiery do Seminarium Duchownego w Poznaniu, gdzie został przyjęty. Święcenia kapłańskie przyjął 19 marca 1901 r. w Gnieźnie. Pierwszą placówką, którą objął jako wikariusz, była parafia Krostkowo, w której z racji złączenia parafii Kosztowo prowadził samodzielne duszpasterstwo.
     Przez cztery lata swej działalności przejawił wielkie zainteresowanie bractwami i stowarzyszeniami parafialnymi. Aktywnie wspierał m.in. istniejące w Białośliwiu i Rzęszkowie Katolickie Towarzystwa Robotników Polskich. Budował świadomość religijną i społeczno-narodową swoich parafian, był gorącym orędownikiem sprawiedliwości społecznej.
     Z dniem 1 stycznia 1905 r. ks. Ignacy Czechowski został przeniesiony do Poznania, a w roku 1912 do Chodzieży, gdzie tchnął nowego ducha w parafie oraz życie religijne, społeczno-narodowe miejscowych i okolicznych Polaków. Do roku 1914, do wybuchu I wojny światowej, utworzył szereg polskich organizacji kulturalno - oświatowych walczących z silną w mieście niemczyzną. Rozwinął działalność Towarzystwa Czytelni Ludowych na całym terenie przygranicznym nadnoteckim. W r. 1918 utworzył Radę Ludową i wziął czynny udział w Powstaniu Wielkopolskim i w organizowaniu władz odrodzonej Polski.
     W grudniu 1918 r. współdziałając m.in. z ks. Klemensem Zielińskim, ówczesnym proboszczem Krostkowa i Kosztowa, zwołał w Pile zebranie tzw. Zjednoczenia Rad Ludowych Nadnoteckich, podczas którego interweniowali u lokalnych władz zaborczych w sprawie o uwolnienie Polaków więzionych na terenie Piły. Wkrótce sam został aresztowany i aby ratować życie, musiał opuścić Chodzież.

     W maju 1922 r. miała miejsce pierwsza w dziejach parafii wizyta arcypasterska Prymasa Polski kardynała Edmunda Dalbora w Chodzieży. Wówczas ks. Czechowski poprosił prymasa o przeniesienie do parafii swego urodzenia. Dwa lata później w 1924 r. został mianowany proboszczem w Strzelnie.
     Z chwilą przybycia do Strzelna od razu zajął się ciężką pracą. Odznaczał się ogromnym taktem i kulturą. Dokonał na terenie parafii wiele remontów, szczególnie zabytkowych stalli, ambony. Uporządkował też teren przy kościele św. Prokopa i przeprowadził remont samego kościoła św. Prokopa. Z jego inicjatywy i zgromadzonych przez niego środków finansowych w 1931 r. przeprowadzone zostały badawcze prace architektoniczne i restauratorskie w bazylice Świętej Trójcy.
     Dodatkowym jego dziełem jest założenie nowego cmentarza w Strzelnie. Jest też twórcą parafii i budowniczym kościoła we Wronowych pod wezwaniem swojego patrona św. Ignacego Loyoli. Napisał też książkę na temat zabytków strzeleńskich.
     - Podczas II wojny światowej wykazał się niesamowitą odwagą prosząc Niemców, aby Strzelno zostawili w spokoju i nieprześladowani mieszkańców. Miasto było dzięki niemu bezpieczne - opowiada obecny proboszcz strzeleńskiej parafii ks. kanonik Otton Szymków. Za swoją działalność został odznaczony Krzyżem Walecznych, orderem Polonia Restituta, Złotym Krzyżem Zasługi i Niepodległości oraz uhonorowano go tytułem radcy duchownego i prałata. Od pierwszych dni okupacji hitlerowskiej był dwukrotnie aresztowany i po zwolnieniu dotkliwe prześladowany.
     W sierpniu 1940 r. został ponownie aresztowany i umieszczony w tymczasowym hitlerowskim obozie koncentracyjnym w Szczeglinie (gm. Mogilno). Po czym z uwagi na zły stan zdrowia po miesiącu został zwolniony, ale na krótko. W 1941 roku, kiedy chciano go zabrać do obozu koncentracyjnego, w dniu 26 lutego zmarł.
     Jest pochowany na nowym cmentarzu w Strzelnie.
     - Jest to osoba zasługująca na wielki szacunek całego społeczeństwa - mówi ks. Szymków. Społeczeństwo Chodzieży oddało mu hołd mianując jedną z ulic w mieście imieniem ks. prałata Ignacego Czechowskiego. Natomiast w kościele p.w. Świętej Trójcy w Strzelnie znajduje się tablica pamiątkowa ufundowana przez bpa Jana Czerniaka. Ponadto w związku z tym, że tym roku mija 70 rocznica śmierci ks. Czechowskiego, ks. proboszcz Otton Szymków postanowił ufundować epitafium poświęcone ks. Czechowskiemu, które umieszczone zostało na zewnętrznej ścianie plebanii (piszemy o tym w artykule obok).

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1028 (43/2011)

Historię życia i działalności ks. prałata Ignacego Czechowskiego opracowałem na podstawie opracowania Waldemara Janiszewskiego i Natalii Matuszewskiej oraz materiałów udostępnionych przez strzeleńską parafię.

Inne teksty o Ignacym Czechowskim:

Epitafium ks. Ignacego Czechowskiego