Ksiądz szabrownik

Strzelno, ks. Otton Szymków, konserwator, ogrodzenie, cmentarz

    Ksiądz szabrownik

     Ks. Otton Szymków wydał polecenie odcięcia boschem zabytkowego, żelaznego opłotowania grobów na strzeleńskim cmentarzu. Teraz płotki można podziwiać wmurowane w ogrodzenie domu przy pl. św. Wojciecha, szykowanego dla miejscowego organisty.

     KONNY WÓZ NA CMENTARZU

     Mniej więcej trzy tygodnie temu na cmentarz przy ul. Kolejowej w Strzelnie przyjechało wozem konnym kilka osób. Mężczyźni wjechali na główną, reprezentacyjną alejkę prowadzącą do kaplicy. Mieści się ona w najstarszej części cmentarza, założonego 28 maja 1829 roku przez ostatniego prepozyta zakonu sióstr norbertanek ks. infułata Franciszka Bileckiego. Przy alei znajdują się groby szczególnie zasłużonych dla Strzelna obywateli tego miasta. Mężczyźni podjechali pod pomnik nagrobny rodziny Józefaty, Praksedy, Marcyanny i Tekli Piweckich. Nie tracąc czasu przystąpili do pracy. Przy pomocy piły mechanicznej boscha odcięli otaczające grób zabytkowe, ręcznie kute żelazne opłotowanie i załadowali na konny wóz. Opłotowanie to cenna kowalska robota, wykonana na przełomie XIX i XX wieku przez strzeleński zakład ślusarski Józefa Rydlewskiego.

     Na tym nie koniec. Jeszcze tego samego dnia zabrali się za żelazne opłotowanie mieszczące się za kaplicą cmentarną przy grobach Jana Filipiaka i Józefa Poliwody, wykonane przez tę samą firmę strzeleńską w 1904 roku. Przy okazji zniszczone zostały wykonane z piaskowca elementy pomników nagrobnych.

     NA POLECENIE PROBOSZCZA

     W Strzelnie zaczęło być głośno o tym, że z cmentarza giną cenne żelazne opłotowania grobów. Ludzie zaczęli dzwonić do redakcji w Mogilnie. Wóz konny w Strzelnie jest tylko jeden, więc nie było problemu żeby odszukać osobę, która wywiozła z cmentarza żelazne opłotowanie. Woźnica Józef Jędrzejewski, powiedział Pałukom, że zrobił to na polecenie miejscowego proboszcza ks. Ottona Szymków i to dla proboszcza pojechał wraz z ekipą robotników na cmentarz i wykopał opłotowanie.

     PRYWATNE OGRODZENIE

     - Te płotki są teraz w ogrodzeniu domu na placu przed kościołem - mówi nam wozak.

     Rzeczywiście, sprawdziliśmy. Zabytkowe, żelazne płotki, dziś odnowione odnalazły się wmurowane, w ogrodzeniu domu przy pl. św. Wojciecha. W tym domku kiedyś sprzedawano pamiątki i kościelne wydawnictwa. Obecnie według posiadanych przez nas informacji, ma zamieszkać tam miejscowy organista.

     CO JA POWIEM UCZNIOM?

     Mieszkańcy zasugerowali nam, byśmy porozmawiali z prezesem Towarzystwa Miłośników Miasta Strzelna. Ludzie doskonale pamiętają i niejednokrotnie widzieli, jak Kazimierz Chudziński przychodził z uczniami na cmentarz i dbał o najstarsze groby, w tym o grób rodziny Piweckich. Kazimierz Chudziński jako nauczyciel historii od lat prowadzi z dziećmi z SP w Strzelnie lekcje na miejscowym cmentarzu. W ramach zajęć szkolnych dzieci kupują za własne pieniądze farbę i konserwują zabytkowe elementy grobów, w tym te płotki, które zniknęły w ostatnim czasie z cmentarza. - Mnie osobiście to bardzo dotknęło. Moje stanowisko w tej sprawie jest zdecydowanie krytyczne. Zastanawiam się jak teraz wytłumaczę to, co się stało dzieciom - mówi Kazimierz Chudziński. Jego zdaniem płotki, które zlikwidowano są bezcenne. - One są jakby strzeleńskimi "Powązkami". Zawsze tak je nazywałem. W tych płotkach zawarta jest cała symbolika życia i umierania. Nie można ich tak sobie przestawiać w inne miejsce - uważa prezes TMMS.

     Kazimierz Chudziński był obejrzeć wykonane z płotków ogrodzenie na placu przed bramami kościoła. – Sprawdziłem, część tych płotków, które tam są, pochodzi z tego cmentarza. Te z cmentarza bezbłędnie zidentyfikowałem. To co się stało, to jest dewastacja i profanacja cmentarza - przyznaje oburzony całą sprawą Kazimierz Chudziński.

     MONOGRAFIA BĘDZIE, PŁOTKÓW NIE MA

     Cała sprawa bulwersuje środowisko strzeleńskie tym bardziej, że właśnie została zakończona praca trzech autorów, przygotowująca do druku książkę - monografię najstarszej strzeleńskiej nekropolii przy ul. Kolejowej. Tam właściwie każdy grób to cząstka historii tego romańskiego miasta. Wydawnictwo przygotował właśnie Kazimierz Chudziński, razem z dyrektorem Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury i Rekreacji w Strzelnie Marianem Przybylskim oraz fotografem Heliodorem Rucińskim. Okazuje się, że zdążyli jeszcze uwiecznić na fotografii wycięte opłotowania.

     Marian Przybylski nie ukrywa, że jest zszokowany informacjami, dokąd trafiły płotki. - Jestem tym, co pan mówi zbulwersowany. To jest skandal, tym bardziej, że te elementy sztuki wykonane zostały na przełomie XIX i XX wieku z wielkim kunsztem przez miejscowy zakład ślusarski, który wzornictwo czerpał z trendów nowoczesnej sztuki wzorowanej na nowoczesnych konstrukcjach typu Wieża "Eiffla". Pamiętam jako dziecko, że na cmentarzach było u nas kilkaset takich opłotowań. Jednakże w sposób urągający powadze miejsc pochówku, zostały rozgrabione i zużyte m.in. na ogrodzenia. My dzisiaj winimy Rosjan, Litwinów i Ukraińców za nasz "Cmentarz Łyczakowski" czy "Cmentarz na Rosie", że zostały przez nich zniszczone, choć dziś stanowią pomniki sztuki i pamiątki o ogromnej wartości historycznej, a sami jak widać nie potrafimy uszanować naszych bliskich, sąsiadów, którzy spoczywają w naszej rodzinnej ziemi - powiedział Pałukom Marian Przybylski.

     CHCIELI ROZMAWIAĆ Z KSIĘDZEM

     Marian Przybylski razem z Kazimierzem Chudzińskim po otrzymaniu informacji o wycięciu opłotowań, próbowali 9 lipca skontaktować się z proboszczem ks. Ottonem Szymków. - Chcieliśmy porozmawiać z księdzem o fakcie wandalizmu, jednak na plebanii oznajmiono nam, że ksiądz będzie przez tydzień nieobecny - mówi Marian Przybylski. - Myślę, że decyzje dotyczące jakichkolwiek zmian na tej strzeleńskiej nekropolii winny być szeroko konsultowane zarówno ze społeczeństwem jak i TMMS oraz Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Tak niestety nie było - mówi nam dyrektor Domu Kultury.

     ZGODY KONSERWATORA NIE BYŁO

     Strzeleński cmentarz należy do grupy najstarszych cmentarzy, nad którymi pieczę pełni Wojewódzki Konserwator Zabytków. W związku z tym, na jakiekolwiek zmiany na tym cmentarzu - jak dowiedzieliśmy się od opiekującej się zabytkami strzeleńskimi ze strony konserwatora Marii Grzybowskiej - trzeba mieć zgodę Wojewódzkiego Konserwatora. - Nie przypominam sobie, by o taką zgodę ubiegał się u nas ks. proboszcz Otton Szymków - powiedziała Maria Grzybowska. Poprosiliśmy jednak o dokładne sprawdzenie w dokumentacji, także wstecz. Pracownicy biura konserwatora w Bydgoszczy sprawdzali przez cały dzień wszystkie dostępne dokumenty, by upewnić się czy nie wpłynął taki wniosek. Zastępca Delegatury Służby Ochrony Zabytków w Bydgoszczy Iwona Brzozowska przyznała ostatecznie Pałukom, że takiego wniosku nie ma. - Dziękujemy gazecie za informacje na ten temat. Już wyznaczyliśmy na 24 lipca wizję lokalną na cmentarzu w Strzelnie. Jeżeli państwa informacje się potwierdzą, to nakażemy przywrócenie płotków do stanu pierwotnego - zapowiada Iwona Brzozowska.

     KONTAKT Z KSIĘDZEM NIEMOŻLIWY

     My również próbowaliśmy skontaktować się z ks. Ottonem Szymków, by dowiedzieć się jakie motywy kierowały nim, gdy wydał polecenie zabrania płotków z cmentarza i wykonania z nich prywatnego ogrodzenia. Niestety, ani przed niedzielą, ani po niedzieli nie udało nam się z księdzem porozmawiać. Podobnie, jak Kazimierzowi Chudzińskiemu i Marianowi Przybylskiemu, także nam powiedziano na plebanii, że księdza nie będzie do końca tygodnia. W poniedziałek, 15 lipca wysłaliśmy do parafii św. Trójcy w Strzelnie fax z prośbą o kontakt, bądź udzielenie odpowiedzi telefonicznej lub pisemnej na temat opłotowania, zabranego z cmentarza. Bezskutecznie, ksiądz do chwili oddania numeru do druku milczał.

Robert Grygiel

Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 543 (29/2002)

Inne teksty na ten temat:

Wrzenie i milczenie

- Grób nie był opłacony