Obradował Zespół Lokalnej Współpracy przy Nadleśnictwie Miradz

5 września w sali konferencyjnej Nadleśnictwa Miradz odbyło się doroczne spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy, do którego należy także tygodnik Pałuki i Ziemia Mogileńska. Jego celem było zaopiniowanie nowego Planu Urządzenia Lasu Nadleśnictwa Miradz na lata 2026–2035. Spotkanie było doskonałą okazją, by wspólnie rozmawiać o wielu aspektach korzystania z bogactwa i zasobów lasów miradzkich.

ZESPÓŁ LOKALNEJ WSPÓŁPRACY

W związku z obowiązywaniem wytycznych Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych w spawie zagospodarowania lasów o zwiększonej funkcji społecznej na gruntach znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych, Nadleśnictwo Miradz zorganizowało doroczne spotkanie Zespołu Lokalnej Współpracy. Zadaniem (ZLW) jest rozpoznanie potrzeb i oczekiwań lokalnych społeczności w zakresie funkcji społecznej lasu, wyznaczenie zasięgu obszarów o zwiększonej funkcji społecznej, propagowanie informacji  o zrównoważonej wielofunkcyjnej gospodarce leśnej oraz kształtowanie świadomości przyrodniczej (ekologicznej) społeczeństwa. Ponadto działalność zespołu skupia się na poprawie dialogu społecznego oraz wymianie informacji dotyczących  gospodarki leśnej, ochrony przyrody, czy turystyki w lasach. Dodatkowo celem powołanego zespołu jest doradztwo oraz pomoc z w zorganizowaniu społecznych inicjatyw w sprawie zagospodarowania lasów o zwiększonej funkcji społecznej na gruntach w zarządzie Lasów Państwowych.

Członkowie Zespołu Lokalnej Współpracy wraz z leśnikami obradowali w sali konferencyjnej Nadleśnictwa fot. Paweł Lachowicz

STATYSTYKI I REALIA NADLEŚNICTWA MIRADZ

Podczas spotkania, które odbyło się 5 września nadleśniczy Wojciech Wojtasiński przedstawił statystyki, które umożliwiły uczestnikom spotkania poznać realia Nadleśnictwa w Miradzu oraz Regionalnych Lasów Państwowych w Toruniu, a jednocześnie wszyscy obecni mieli okazję na wyrażenie swoich sugestii dotyczących między innymi potrzeb i oczekiwań wobec Nadleśnictwa Miradz i jego zasobów. Ponadto leśnicy przedstawili zagadnienia zawarte w wytycznych zagospodarowania lasów, które mają zwiększyć funkcje społeczne na gruntach Lasów Państwowych. Nadleśniczy przypomniał też, że plan urządzania lasu jest  podstawowym dokumentem gospodarki leśnej opracowywanym na 10 lat przez specjalistów spoza lasów państwowych. Zatwierdzany jest przez Ministra Środowiska Klimatu i zawiera szczegółowy plan gospodarki leśnej.

PLAN URZĄDZANIA LASU

Plan urządzania lasu ma na celu zapewnienie równowagi miedzy ochroną przyrody, a użytkowaniem lasu z uwzględnieniem obszarów chronionych i działań na rzecz bioróżnorodności. Planowanie pozyskiwania drewna z naciskiem na określenie, ile drewna można pozyskać, bez naruszania stabilności lasów oraz dostosowanie gospodarki leśnej do warunków środowiskowych z uwzględnieniem klimatu, gleby i zasobów wodnych.

Plan urządzania lasu jest dostępny dla każdego. Dlatego podczas tworzenia planu odbywają się konsultacje społeczne. Każdy ma wgląd do planu, który umieszczany jest na stronie internetowej BIP Nadleśnictwa Miradz.

Nadleśniczy Wojciech Wojtasiński oprowadził zebranych po miradzkich lasach, aby dokonać oceny wykonanych prac w gospodarce leśnej, wykonanych od ubiegłorocznego spotkania fot. Paweł Lachowicz

ANALIZA GOSPODARKI LEŚNEJ

Podczas spotkania uczestnicy wysłuchali analizy gospodarki leśnej, rozmawiali o obecnym stanie sanitarnym lasu, niestabilnych warunkach hydrologicznych, nadal wysokim średnim wiekiem drzewostanów oraz znaczącej powierzchni drzewostanów w przebudowie. Jak podkreślał nadleśniczy niedostosowanie składu gatunkowego do zajmowanych siedlisk predysponuje do intensywnego użytkowania.

Podkreślał, że stan lasu i dokonywane na jego terenie niezaplanowane zręby są efektem deficytu wody. Zjawisko deficytu wody w Nadleśnictwie Miradz nie jest prostym skutkiem zmniejszenia rocznych sum opadów, lecz konsekwencją nakładających się czynników o charakterze klimatycznym, hydrologicznym i antropogenicznym. Dane wieloletnie pokazują, że średnioroczne sumy opadów w regionie utrzymują się od dekad na podobnym poziomie - ok. 500 mm. Jednak mimo tej względnej stabilności, dostępność wody dla roślin gwałtownie się pogorszyła. Badania odkrywkowe przeprowadzone w latach 2013-2014 na glebach mineralnych Nadleśnictwa Miradz wykazały całkowity brak wód gruntowych do głębokości 2 m. To zjawisko ma istotne konsekwencje dla zdrowotności drzewostanów - szczególnie starych sosen i dębów, które w przeszłości rozwijały się w warunkach wysokiego poziomu wód i nie wykształciły głębokich korzeni palowych. Obecnie drzewa te nie są w stanie dosięgnąć do głębiej zalegającej wody, co prowadzi do ich osłabienia i zwiększonej podatności na patogeny.

Spacer po lesie był doskonałą okazją, by wspólnie rozmawiać o wielu aspektach korzystania z bogactwa i zasobów lasów miradzkich fot. Paweł Lachowicz

SZKODNIKI I ICH ZWALCZANIE

Oprócz braku wody lasy borykają się ze szkodnikami. Coraz większe znaczenie zyskuje w tym przypadku Skoczonos dębowiec, chrząszcz, którego aktywność w 2022 roku objęła ponad 700 ha lasów. Skoczonos uszkadza zarówno liście, jak i młode pędy, co wpływa na zahamowanie wzrostu oraz osłabienie dębów. W 2025 roku, pod kierunkiem naukowym Instytutu Badawczego Leśnictwa przeprowadzono zabieg z użyciem środka eliminującego szkodniki. Przeprowadzono również monitoring kornika ostrozębnego. Lokalizacje objęte monitoringiem znajdowały się na terenie Wysokiego Mostu oraz Przedborza.

Niepokojące, jak podkreślał Wojciech Wojtasiński, są również dane na temat kornika drukarza - najgroźniejszego szkodnika świerków. Od 2016 roku ich obecność potwierdzono na powierzchni 780 ha. Szybki rozwój populacji szczególnie w latach cieplejszych, sprzyja masowym zasiedleniom całych drzewostanów, a brak skutecznej interwencji może doprowadzić do ich zamarcia w przeciągu jednego sezonu wegetacyjnego. Dużym zagrożeniem dla dębów jest również gąsieniczka przedzimka i zwójki zieloneczki. Odnotowano również długoletnie i powtarzające się pojawienia opiętówki, których aktywność w latach 2016-2024 objęła 736 ha. Na uwagę zasługują również inne szkodniki takie jak wyrynnik dębowiec, smolik drągowinowiec, czerwiec bukowy i korowinowiec, mszyce oraz pędziorki, których pojawienie się w ostatnich latach objęły łącznie setki hektarów lasu. Choć część z nich ma dotąd znaczenie migralne, ich ekspansja jest wyraźnie powiązana z osłabieniem siedlisk i może w najbliższych latach przybrać formę gradacyjną.

W Nadleśnictwie Miradz podejmowane są również kroki ochrony lasu od zwierzyny. W tym przypadku w celu ograniczenia szkód Nadleśnictwo podejmuje działania, polegające na grodzeniu upraw leśnych, głównie gatunków liściastych, wykładaniu drzew zgryzowych, zabezpieczeniu chemicznym upraw. Grodzenie upraw leśnych generuje największe koszty w ochronie lasu.

PLANY NADLEŚNICTWA

Nadleśnictwo na nowy okres 2026-2045 r. planuje wiele działań, które polegać będą na zasadzie zwiększenia powierzchni leśnej. Będzie to między innymi transformacja pokolenia i gatunkowa lasów w kierunku drzewostanów bardziej odpornych na zmiany klimatyczne, prowadzenie trębni złożonych, inicjowanie naturalnego odnowienia, kierunkowe działania w zakresie małej retencji, digitalizacja i stosowanie technologii (drony, GIS) do monitorowania i zarządzania lasami. Ponadto Nadleśnictwo korzystać będzie z dostępnych projektów lasów społecznych i projektów unijnych.

Miejsca nasadzeń z roku na rok wyglądają coraz lepiej. Roślinność w tych miejscach klimatyzuje się i nadaje lasom nowy charakter fot. Paweł Lachowicz

PROJEKT

Projekt Lasy dla mokradeł polega na ochronie siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo, interdyscyplinarnej ekspertyzie hydrologicznej obejmującej kompleksową ocenę warunków przyrodniczych oraz stosunków wodnych wskazanych obszarów Nadleśnictwa Miradz w tym okresie, zagrożeń dla ciągłości istnienia lasu oraz jego bogactwa biologicznego związanych z zaburzeniami w bilansie wodnym.

Podczas piątkowej narady członkowie Rady Programowej zostali zaproszeni na krótki spacer po miradzich lasach, aby dokonać oceny prac w gospodarce leśnej, wykonanych od ubiegłorocznego spotkania. Uczestnicy mieli okazję zobaczyć jak zmieniły się nasadzenia w miejscu wskazanym przez leśników na wcześniejszym zrębie lasu.

HARMONOGRAM DZIAŁAŃ ZWIĄZANYCH Z TURYSTYCZNYM UDOSTĘPNIENIEM LASU

* 28 września 2025 roku - V Pradziejowy Bieg Przełajowy

* Październik 2025 roku - Uroczyste odsłonięcie tablic nowo powołanego rezerwatu Dęby Węgrzynowskie.

* Kwiecień 2026 roku – Akcja sadzimy, wiosenne sadzenie lasu oraz  Eskapada. Poznaj swój region z przewodnikiem.

* Lipiec/wrzesień 2026 r. – Las zaprasza, wejdź i odkrywaj – gra terenowa na trasie ścieżek edukacyjnych Nadleśnictwa Miradz.

*Wrzesień 2026 roku - VI Pradziejowy Bieg Przełajowy.

Spacer po lesie był doskonałą okazją, by wspólnie rozmawiać o wielu aspektach korzystania z bogactwa i zasobów lasów miradzkich fot. Paweł Lachowicz

ZAKOŃCZENIE

Na zakończenie wszyscy otrzymali słoiczki miodu akacjowego nektarowego z pasieki Nadleśnictwo Miradz&Maciej Skowron i zaproszeni zostali na ciepły poczęstunek. Były szare kluski z kapustą zasmażaną.

W spotkaniu uczestniczyło wiele osób zaproszonych z różnych organizacji. Wśród nich byli przedstawiciele: dr Ewa Krasicka-Korczyńska (Polskie Towarzystwo Botaniczne), Anna Wierzbicka (Wydział Leśny Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu), prof. dr hab. Julian Chmiel (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Zakład Botaniki Systematycznej i Środowiskowej UAM), Marian Przybylski ( TMMS Strzelno), Maciej Maciejewski (Gminny Ośrodek Kultury w Służewie), Emilia Walkowiak, Irena Sitko, Maria Dworek (GRK w Strzelnie), Andrzej Sieradzki (dyrektor NPT w Kruszwicy), Zbigniew Domański (prezes PTTK w Strzelnie), Krystyna Matuszak (Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Strzelnie i Fundacja Apaszka), Marian Przybylski ( honorowy prezes TMMS Strzelno), Heliodor Ruciński (TMMS Strzelno), Paweł Lachowicz (Pałuki i Ziemia Mogileńska), Justyna Pułkownik (UG Jeziora Wielkie), Olga Witecka (UM Mogilno), Jakub Lewandowski (Zakład Usług Leśnych).

Paweł Lachowicz