Obniża wydatki na pensje, tnie wydatki na inwestycje

Burmistrz Ewaryst Matczak po raz kolejny ma duży problem
z przygotowaniem projektu budżetu na następny kalendarzowy rok fot. Magdalena Lachowicz

Budżet, Strzelna, negatywnie, RIO, ocena
     Obniża wydatki  na pensje, tnie wydatki na  inwestycje
    Uwagi Regionalnej Izby Obrachunkowej: z projektu budżetu gminy Strzelno musi zniknąć milionowy deficyt; co roku rośnie kredyt zaciągany na spłatę zadłużenia; rosną zobowiązania dłużne; gmina nie ma bieżącej płynności finansowej; przy tak prowadzonej polityce nie uda się burmistrzowi Matczakowi uchwalić budżetu na 2014 rok, tak, by spełniał wszystkie założone przez Ministerstwo Finansów wskaźniki finansowe.

     PROJEKT Z DEFICYTEM
     W 49/2012 numerze naszego tygodnika, w artykule 15 inwestycji mniej niż w tym roku pisaliśmy o projekcie budżetu, który zgodnie z ustawą burmistrz Ewaryst Matczak do 15 listopada zobowiązany był przedstawić radnym oraz do zaopiniowania Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Bydgoszczy.
     Zaproponowany wówczas przez burmistrza projekt budżetu zakładał deficyt w kwocie 1.000.000 zł, który sfinansowany miał zostać przychodami z zaciągniętych kredytów w kwocie 802.701,63 zł oraz pożyczki z WFOŚiGW w Toruniu w kwocie 197.298,37 zł. Przypomnijmy, że ogółem projektowana kwota wydatków miała wynieść 37.557.899,04 zł, a dochody 36.557.899,04 zł. W budżecie na 2013 rok burmistrz zaplanował 32 zadania inwestycyjne. To o 15 zadań mniej niż w roku 2012.
     UWAGI KOMISJI
     Do zaproponowanego budżetu odnieśli się członkowie komisji finansów i budżetu Ryszard Kotliński, Dorota Repulak, Jan Szarek wraz z przewodniczącym Marianem Mikołajczakiem. Spotkali się z burmistrzem Matczakiem 6 grudnia.
     Zdaniem członków komisji należałoby doprowadzić do zrównoważenia budżetu poprzez zlikwidowanie deficytu w wysokości 1 mln zł. W związku z mało prawdopodobnym zwiększeniem kwoty po stronie dochodów, konieczne jest ograniczenie wydatków. Komisja twierdzi, że jeżeli cięcia w wydatkach dotkną także inwestycji, to burmistrz powinien je wskazać, biorąc pod uwagę dotychczasowy stopień zaawansowania ich realizacji, możliwość pozyskania środków zewnętrznych oraz długość okresu oczekiwania na te inwestycje przez mieszkańców, tym bardziej, że niektóre inwestycje od kilku lat są przekładane na następny rok.
     Komisja proponowała także obniżenie o 10 tys. zł kwoty przeznaczonej na zakup energii w Szkole Podstawowej w Markowicach i przeznaczyć te środki na zakup pieca centralnego ogrzewania i odłączenie od istniejącej sieci grzewczej lokatora mieszkającego w budynku szkolnym. Zdaniem członków komisji powstaną w ten sposób oszczędności wynikające z możliwości dogrzewania budynku do niższej temperatury w dni wolne od zajęć lekcyjnych.
     Ponadto komisja uznała, że w związku z małym prawdopodobieństwem przystąpienia do remontu budynku przy ul. Michelsona należałoby zdjąć przeznaczone na ten cel środki w wysokości 100 tys. zł i rozdysponować w następujący sposób: 90 tys. zł przeznaczyć na zakup kraty na oczyszczalni ścieków, a pozostałe 10 tys. przekazać Bibliotece Miejskiej na dofinansowanie bieżącej działalności, w tym organizację konkursów i działalność kół zainteresowań.
     Komisja zauważyła również niewielką poprawę w zakresie płynności finansowej gminy w porównaniu z rokiem poprzednim. Nadal jednak, zdaniem komisji, zdarzają się przypadki trudności w bieżącym regulowaniu należności, czego dowodem może być czasowe zablokowanie konta M-GOPS, czy też trudności z zakupem papieru lub innych środków biurowych potrzebnych do bieżącej działalności biurowej.
     - Komisja dostrzega naglącą konieczność ograniczenia wydatków w kolejnych budżetach. Aby to było możliwe trzeba niezwłocznie przystąpić do pewnych rozwiązań, być może niepopularnych społecznie, ale niezbędnych, których efekty mogą być odczuwalne dopiero w budżecie na rok 2014 i w budżetach następnych lat. Szkoda, że ten rok został stracony - stwierdzili jednogłośnie członkowie komisji budżetowej.
     Komisja budżetowa nakreśliła też uwagi, które bezpośrednio dotyczą projektowanego przez burmistrza budżetu. Otóż członkowie komisji uważają, że trzeba dokonać przeglądu umów najmu na lokale komunalne, w których prowadzona jest działalność gospodarcza. Do komisji dotarły bowiem informacje, że w niektórych przypadkach wysokość czynszu jest rażąco niska w stosunku relacji rynkowych. W przypadku potwierdzenia się takich sytuacji, zdaniem komisji należy, biorąc pod uwagę możliwości prawne, urealnić wysokość czynszu i tym samym zwiększyć dochody gminy.  
     NADWYŻKA STAŁA SIĘ DEFICYTEM  
     W poniedziałek, 17 grudnia nadeszła do burmistrza Ewarysta Matczaka opinia bydgoskiej RIO w sprawie przedłożonego przez burmistrza projektu budżetu. Nie była zaskoczeniem dla radnych. W wielu miejscach RIO powiela wnioski, które również składała komisja budżetowa.
     Otóż uchwałą z przewodniczącym Andrzejem Tatkowskim, z dnia 13 grudnia skład orzekający negatywnie zaopiniował projekt uchwały budżetowej gminy Strzelno na 2013 r.
     RIO zwróciła szczególną uwagę na zaplanowany w projekcie budżetu deficyt w wysokości 1.000.000 zł i wskazanie jako jego źródło pokrycia przychody z kredytów bankowych w kwocie 802.701,63 zł oraz pożyczek w kwocie 197.298,37 zł.
     RIO zwróciła uwagę, iż z uchwały Rady Miejskiej w Strzelnie z 18 października zmieniającej uchwałę z dnia 26 stycznia w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzelno na lata 2012-2027 wynika, że na 2013 rok burmistrz planował uchwalenie budżetu z nadwyżką budżetową w kwocie 2.258.991,21 zł, podczas gdy w przedłożonym projekcie uchwały budżetowej, burmistrz zakłada uchwalenie budżetu z deficytem w kwocie 1.000.000 zł.
     Taka praktyka jest stosowana w okresie ostatnich 3 lat budżetowych, co zdaniem RIO świadczy o braku realności przedkładanych organowi nadzoru wieloletnich prognoz finansowych gminy - czytamy w uzasadnieniu uchwały RIO.  
     ROŚNIE KREDYT NA SPŁATĘ DŁUGU
     Skład Orzekający zauważył również, że z uwagi na brak nadwyżki budżetowej z lat ubiegłych i wolnych środków na spłatę zadłużenia w 2013 roku, które wynosi 3.146.334,80 zł zostanie zaciągnięty kredyt bankowy.
     Skład Orzekający pragnie wskazać, że taka praktyka jest stosowana w okresie ostatnich 3 lat budżetowych. Ponadto kwota zaciągniętego kredytu na spłatę zobowiązań wzrasta z roku na rok. W 2012 roku planowany kredyt na spłatę był wyższy od jego wielkości w roku 2011 o kwotę 197.001,29 zł, natomiast na 2013 rok został zaplanowany w kwocie wyższej w relacji do 2012 roku o 562.824,72 zł. Powyższe świadczy o trudnościach gminy w przepływie środków pieniężnych. Taka konstrukcja budżetu, gdzie zaplanowana na 2013 rok bieżąca nadwyżka budżetowa w wysokości 2.482.432,44 zł zostanie w całości przeznaczona na wydatki majątkowe budżetu 2013 roku, a na spłatę zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych zostanie zaciągnięty kolejny kredyt długoterminowy w wysokości 3.146.334,80 zł oraz uchwalanie budżetów w okresie ostatnich 3 lat z deficytem, sfinansowanych kredytami i pożyczkami, powoduje w ocenie RIO powstawanie niemożliwej do przezwyciężenia spirali zadłużenia - czytamy w uzasadnieniu uchwały RIO.
     ROSNĄ ZOBOWIĄZANIA
     Ponadto Skład Orzekający zwrócił też uwagę na wzrost poziomu zadłużenia gminy z tytułu zobowiązań dłużnych w stosunku do roku ubiegłego o 1.663.439,12 zł. Zdaniem RIO zaplanowanie przez burmistrza na 2013 rok budżetu z milionowym deficytem stwarza warunki dla dalszego wzrostu poziomu zadłużenia w 2013 roku. Ponadto RIO twierdzi, że należy mieć też na uwadze, iż osiągnięte w latach 2011 - 2013 wskaźniki stanowią bazę wyjściową do wyliczenia relacji, czyli pierwszego roku obowiązywania indywidualnego wskaźnika zadłużenia dla jednostek samorządu terytorialnego. Jak wynika z przedłożonej wieloletniej prognozy finansowej gminy Strzelno na lata 2013 - 2027 norma ta nie jest zachowana w latach 2013 - 2014.
     Zgodnie z obowiązującymi przepisami w 2013 roku relacja ta jest prezentowana tylko informacyjnie. Natomiast brak spełnienia normy w 2014 roku uniemożliwi uchwalenie budżetu w tym roku i spowoduje uznanie przez Kolegium RIO w Bydgoszczy tak skonstruowanej uchwały, jako podjętej z naruszeniem prawa - czytamy w dalszym uzasadnieniu uchwały RIO.
     BRAK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI
     W ocenie Składu Orzekającego RIO w 2012 roku w gminie Strzelno występowały dwa negatywne zjawiska. Pierwszym z nich jest wysoki poziom zobowiązań wymagalnych gminy, który na dzień 30 września sięgał 1.142.676,69 zł, tj. 7,5% zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych. Zobowiązania te wzrosły w relacji do stanu na dzień 31 grudnia 2011 roku o kwotę 1.034.976,72 zł, co zdaniem RIO świadczy o braku bieżącej płynności finansowej. Utrzymywanie takiej sytuacji w przyszłości, zdaniem RIO może uniemożliwić realizację ustawowych zadań nałożonych na gminę. Drugim negatywnym zjawiskiem jest wysoki poziom należności wymagalnych, które na dzień 30 września 2012 roku wyniosły 2.664.389,82 zł tj. 7,2% planowanych dochodów budżetu - Mając powyższe na uwadze, należy podjąć takie działania, które przywrócą gminie płynność finansową i umożliwią jej terminowe regulowanie zobowiązań - czytamy w raporcie RIO. Zdaniem Składu Orzekającego skazane jest skonstruowanie projektu uchwały budżetowej gminy Strzelno na 2013 rok w takim kształcie, który umożliwiłby wypracowanie bieżącej nadwyżki budżetu, która umożliwiłaby spłatę zobowiązań z własnych środków, a nie kredytów bankowych, terminowe regulowanie zobowiązań, które wpłyną na zmniejszenie zadłużenia gminy, a w latach 2013 - 2014 umożliwią spełnienie wskaźnika.
     W ocenie Składu Orzekającego niezbędne jest przyjecie uchwały budżetowej uwzględniającej uwagi zawarte w opinii - podsumował przewodniczący Składu Orzekającego RIO Andrzej Tatkowski.
     PROGNOZA TAKŻE NEGATYWNIE
     Na uwagę zasługuje fakt, że RIO zaopiniowała także negatywnie projekt Wieloletniej Prognozy Finansowej gminy Strzelno na 2013 rok przedstawionej przez burmistrza.
Skład Orzekający zwraca uwagę na systematyczny, coroczny wzrost wysokości zaciąganych kredytów na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań - czytamy w uchwale RIO.
     PROPOZYCJE ZMIAN
     W czwartek, 20 grudnia odbyło się planowane wspólne posiedzenie komisji Rady Miejskiej.
     Burmistrz Matczak kierując się złożonymi przez przewodniczącego komisji budżetowej Mariana Mikołajczaka propozycjami uwzględnionymi we wniosku oraz negatywnej opinii projektu budżetu dokonanej przez RIO zaproponował w proponowanym wcześniej budżecie dokonanie 3 zmian.
     Pierwsza, to dokonać zmian po stronie wydatków i ograniczyć je o 1.518.480,48 zł i tym samym osiągnąć nadwyżkę po stronie dochodów w kwocie 518.480,48 zł.
Druga zmiana polega na finansowaniu jednostek kultury. Burmistrz zaproponował zwiększyć o 10 tys. zł dotację na bibliotekę, tak jak sugerowała komisja finansów, ale burmistrz zadecydował zrobić to przesunięcie kosztem M-GOKiR w Strzelnie.
     Trzecia zmiana zaproponowana przez burmistrza to sprawa sfinansowania zakupu kraty do oczyszczalni ścieków. Zdaniem burmistrza ta inwestycja będzie mogła zostać zrealizowana tylko w przypadku pojawienia się w roku 2013 dodatkowych dochodów, nie przewidzianych na chwilę obecną w budżecie.
     TYLKO KOMPLEKSOWE REFORMY
     Zdaniem burmistrza osiągnięcie wskazanego w opinii RIO, a ustalonego przez ministra finansów wskaźnika może nastąpić poprzez kompleksowe rozwiązania w sferze oświaty, kultury, sportu, funduszu bezpieczeństwa publicznego i ochrony środowiska. Zdaniem burmistrza wszystkie te dziedziny powinny być potraktowane kompleksowo, a nie w sposób wybiórczy. Jednocześnie burmistrz poinformował, że dwa pozostałe wskaźniki, czyli zadłużenia (60%) oraz spłaty zadłużenia do dochodu (15%) nie zostały przekroczone. Zdaniem burmistrza kolejnymi możliwościami osiągnięcia wskaźnika określonego przez ministra finansów jest restrukturyzacja długu, ograniczenie inwestycji, a także poszukiwanie możliwości zwiększenia dochodów gminy.
     POPRAWKI MATCZAKA
     Nowy projekt budżetu zaproponowany po otrzymaniu opinii RIO i komisji budżetu i finansów zakłada dochody gminy w wysokości 36.039.545,33 zł, w tym dochody bieżące to kwota 33.784.047 zł, a dochody majątkowe to kwota 2.255.498,33 zł.
    Natomiast wydatki budżetu zaplanowane zostały na ogólną kwotę 35.521.064,85 zł, z podziałem na wydatki bieżące 30.851.614,56 zł i wydatki majątkowe, czyli na inwestycje 4.669.450,29 zł. Jest to o 1.586.834,19 zł mniej niż burmistrz planował pierwotnie.
     OBCIĄŁ WYNAGRODZENIA
     W związku z koniecznością likwidacji deficytu i wypracowaniem nadwyżki burmistrz dokonał zmniejszeń w planie wydatków. Wydatki bieżące (wynagrodzenia) zmniejszone zostały w 13 pozycjach. O 50 tys. mniej otrzyma OSP, szkoły podstawowe o 90 tys., szkoły podstawowe specjalne o 30 tys., przedszkola o 40 tys., przedszkole specjalne o 20 tys., gimnazjum o 40 tys., gimnazjum specjalne o 30 tys., dowożenie o 10 tys., szkoły zawodowe specjalne o 30 tys., świetlice szkolne o 20 tys., SOSW o 30 tys., gospodarka komunalna o 50 tys. i kultura fizyczna i sport o 10 tys.
     W sumie na wynagrodzeniach obcięte zostały wydatki o 450.000 zł.
     OBCIĄŁ INWESTYCJE
     Wydatki inwestycyjne burmistrz obciął o kwotę 1.586.834,19 zł. W sumie ściągniętych, bądź ograniczonych finansowo zostało 13 inwestycji, w tym: budowa chodnika w Stodołach - 20.000 zł; modernizacja dróg - 50.000 zł; budowa kanalizacji ul. Mickiewicza - 100.000 zł; budowa ul. Zakrzewskiego - 50.000 zł; budowa ul. Mickiewicza (likwidacja inwestycji) - 200.000 zł; budowa drogi Jeziorki - Łąkie - 180.000 zł; modernizacja budynku przy ul. Michelsona - 70.475,72 zł; wymiana okien, modernizacja budynków komunalnych - 100.000 zł; termomodernizacja gimnazjum (środki unijne) - 336.530,71 zł; termomodernizacja gimnazjum (środki własne) - 148.480,48 zł; budowa kanalizacji i sieci wodociągowej Górki/Markowice - 50.000 zł; świetlica Witkowo (środki unijne) - 181.823 zł oraz świetlica Witkowo (środki własne) - 99.524,28 zł.
     Nad poprawionym projektem budżetu dyskutować będą jeszcze strzeleńscy radni podczas komisji budżetowej, a następnie projekt budżetu ma być głosowany podczas sesji Rady Miejskiej w Strzelnie, 28 grudnia.

O BUDŻECIE STRZELNA NA 2013 ROK

MARIAN MIKOŁAJCZAK
(przewodniczący komisji finansów)
- Ja wczoraj dzwoniłem do RIO i jestem zdruzgotany. Nie do końca jest tak, że większość samorządów nie spełnia wskaźnika wyznaczonego przez ministra finansów. Są 4 gminy w województwie kujawsko-pomorskim, które tego wskaźnika nie spełniają. To jest Kcynia, która przyjęła działania restrukturyzacyjne i jest na dobrej drodze, jest Nieszawa, jest Tuchola i jest Strzelno. To są 4 gminy na 179 jednostek w naszym województwie, które wskaźnika nie spełniają. Podczas rozmowy padło sformułowanie „Jeśli wy radni nie weźmiecie się i nie zrobicie porządku, to gminie grozi katastrofa finansowa”. Przecież mamy wyraźne informacje, że wpadamy w spiralę zadłużenia. My już bierzemy kredyty na spłatę poprzednich kredytów. Czym to się zakończyło w latach 70. za czasów Gierka, to wszyscy wiemy. My musimy podjąć konkretne działania oszczędnościowe, tam gdzie wydatki można ograniczyć, gdzie można zaoszczędzić duże pieniądze. Komisja budżetowa uważa miniony rok za stracony i jeśli my nie podejmiemy śmiałych, odważnych, niepopularnych społecznie decyzji, ale koniecznych, to i przyszły rok będzie stracony, to my gminę po prostu utopimy.

DOROTA RAWSKA
(skarbnik gminy)
- Ja nie wiem, czy państwo pamiętają, jak spotykaliśmy się w tamtym roku przed uchwaleniem budżetu. Ja wyraźnie wtedy mówiłam, że musimy zacząć w końcu oszczędzać. My powinniśmy od początku 2012 r. ciąć wydatki bieżące i podwyższać za wszelką cenę dochody, ale realnie, nie na papierze. Ja już wtedy mówiłam, że jeżeli tego nie zrobimy, to nie spełnimy wskaźnika, no i nie spełniliśmy. To jest właśnie efekt tego, o czym rozmawialiśmy już w tamtym roku, a tak właściwie, to już 3 lata temu trzeba było się za to zabrać, ale była nadzieja, że wskaźnik zmienią, że minister się wycofa i na tym bazowaliśmy.

STANISŁAW POPIELEWSKI
(przewodniczący komisji rewizyjnej)
- Nasza wydolność zależy od dochodów własnych i to jest ważne. Nie jest ważne, że my się tutaj nagadamy. Jest istotne w końcu, jak podniesiemy rękę. To jest istotne i to decyduje dopiero o tym, czy my jesteśmy za przemianami w naszej gminie, czy nie. Podniesienie naszego mandatu decyduje o wszystkim.

IRENA PUŁKOWNIK
(radna)
- Ale nie musimy tylko po inwestycjach lecieć. Bez przesady, bo najłatwiej jest z inwestycji zrezygnować. Ja mam propozycje. Przez rok można się przemęczyć i połowę budżety np. „Alfy” i innych klubów sportowych obciąć i już mamy 100 tys. złotych. Pamiętajcie, aby nie tykać tych inwestycji, które mają szansę dofinansowania z zewnątrz.

PIOTR DUBICKI
(przewodniczący komisji zdrowia)
- Panie burmistrzu, rok temu była taka sama dyskusja. Zgłosiłem 7 propozycji mojego autorstwa i rzuciłem grochem o ścianę (chodziło o reformę oświaty w gminie przyp. mal) Nikt nie podjął dyskusji. Ja już tego drugi raz nie zrobię, będę tylko kibicem. Bo co sobie tylko zarobiłem? Zapracowałem sobie na opinię wroga oświaty, który chce oświatę zniszczyć. A ja powiem tak. Jak było źle, było bardzo źle to i tak komplet rąk do góry widać było na każdej sesji budżetowej. Jak było tragicznie, to kto był przeciwny? Ja byłem przeciwny, część kolegów się wstrzymała. I to ja byłem tą czarną owcą dla pana burmistrza, dla kolegów pana burmistrza i byłem dla pana burmistrza tym najgorszym. Ja też rozmawiałem z RIO i włos na głowie się jeży. W ubiegłym roku proponowałem na wspólnych spotkaniach przyjmijmy budżet RIO i ten rok przetrwajmy, żebyśmy wyszli na prostą. Przyszła sesja ja głosuje przeciwko budżetowi zaproponowanemu przez burmistrza, Marian Mikołajczak się wstrzymał, koledzy się wstrzymali i znowu większością przegłosowano budżet. I dzisiaj nie jest już tragicznie, dzisiaj jest katastrofalnie. Znowu mówimy, że rok mamy stracony i co następny rok też ma być taki? Obudźmy się w końcu z letargu, bo mamy wyraźnie napisane, że przyjdzie rok 2014 i jest dla nas koniec, już nie będzie możliwości uchwalać żadnego budżetu. Dla kogo my budżet robimy, dla siebie, czy dla Izby Obrachunkowej, bo lewa strona równa się prawej, tam odejmiemy, tam dodamy i pasuje. A w ciągu roku z powrotem robimy tak, jak robiliśmy. Ale to się skończy i to już niedługo i urwiemy się jak z choinki, ale będzie wtedy już za późno. Konkretna decyzja robimy tak, czy inaczej, bo nas jest 15, a mieszkańców ponad 12 tysięcy.

MARIAN MIKOŁAJCZAK
(przewodniczący komisji finansów)
- My musimy zastanowić się nad siecią naszych szkół, bo jeśli w tym kierunku nic nie zrobimy, to nic w tej gminie nie zrobimy. Nie jesteśmy tutaj po to, żeby podejmować tylko popularne decyzje, czasami trzeba podejmować decyzje, które bolą. Jest jedna zasada propozycje takie zawsze wychodzą od organu prowadzącego, jak było z reformą oświaty, gdy powstawał w Strzelnie Zespół Szkół. To nie radni zaproponowali takie zmiany, tylko Zarząd Powiatu zaproponował i radni później tę propozycje przyjęli. Tak samo tutaj musi być inicjatywa od burmistrza, a my jako radni możemy się zbierać, spotykać i podjąć uchwałę, ale taka inicjatywa musi zostać przez burmistrza podjęta.

HENRYK TRAWIŃSKI
(radny)
- Mówimy tutaj, że trzeba podjąć jakieś bolesne decyzje. No to podejmujmy, likwidujemy szkoły. No, kto wstanie i to powie.

Magdalena Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1089 (52/2012)