Odkryją zejście z kościoła do bezcennej krypty zachodniej

Romańska krypta zachodnia, znajdująca się pod kościołem od strony jeziora jest prawdziwą perłą wśród krypt romańskich na skalę europejską. Jest to bezcenny zabytek, tak naprawdę do końca jeszcze nie odkryty, ani dla turystów, ani dla promocji miasta i klasztoru. To tutaj odtworzone zostanie oryginalne stare zejście z południowej nawy kościoła.

      fot. Paweł Lachowicz

Klasztor Braci Mniejszych Kapucynów, Mogilno, kościół, krypta
     Odkryją zejście z kościoła do bezcennej krypty zachodniej
     Na dzień dzisiejszy parafia klasztorna wraz ze Stowarzyszeniem Europejskie Centrum Spotkań Wojciech Adalbert realizuje zadania konserwatorsko-restauratorskie na łączną kwotę 330.821,66 zł przy dotacji w wysokości 293.921,64 zł.

W miejscu w podłodze pod kratą w południowej nawie kościoła od strony krużganków klasztoru, które wskazuje konserwator zabytków Szymon Juśków, odtworzone zostanie oryginalne zejście do romańskiej krypty zachodniej

    fot. Paweł Lachowicz

Na jednej z cegieł podczas odkrywki przy wyburzaniu zamurowanego przejścia na wirydarz klasztorny napotkano na polichromie

      fot. Paweł Lachowicz

     RESTAURACJA SKLEPIEŃ
     W klasztorze mogileńskim konserwator z Torunia Szymon Juśków prowadzi prace konserwatorskie polegające na odrestaurowaniu sklepień. W ubiegłym roku wykonany został remont sklepień dwóch przęseł w nawie głównej. W tym roku prowadzony jest remont kolejnych. Rekonstrukcji poddane są oryginalne malowidła łączące użebrowanie na sklepieniach. Podczas prac usuwana jest pobiała, która przykrywa stare malowidła na sklepieniach. - Są to ornamenty, które sprowadzają się do kolorystyki żeber oraz elementów dekoracyjnych w obrębie zworników sklepień, czyli talerzyków, które są na przecięciu - powiedział Szymon Juśków.
     Po oczyszczeniu i dotarciu do oryginalnej warstwy malarskiej w miejscach, gdzie jest ona uszkodzona, zostaje zrekonstruowana. Jest to rekonstrukcja na podstawie późnogotyckiej kolorystyki. Do renowacji wykorzystywane są farby na bazie spoiw klejowych. - Staramy się, aby wykonane były pod względem technologicznym i kolorystycznym tak, jak pierwotnie oraz żeby odpowiadało to starym technikom malarskim - dodał Szymon Juśków.
     Zadanie odrestaurowania sklepień realizowane jest przez parafię św. Jana Apostoła w ramach zadania Konserwacja i restauracja sklepienia w nawie głównej trzecie i czwarte przęsło. Koszt to 140.066,72 zł. Zadanie dotowane jest przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w wysokości 100.000 zł, przez gminę Mogilno w wysokości 30.000 zł oraz Starostwo Powiatowe w Mogilnie w wysokości 10.000 zł.
     PRZEJŚCIE NA WIRYDARZ
     W klasztorze zostaną także odtworzone dwa stare przejścia. Przejście z nawy południowej kościoła do wirydarza i przejście z kościoła do romańskiej krypty zachodniej - jednej z najstarszych krypt w Europie, a w Polsce porównywanej do słynnej krypty św. Leonarda na Wawelu.
     Przejścia te funkcjonowały bardzo długo, ale prawdopodobnie na początku XX wieku z jakiś przyczyn zostały zamurowane. Jak mówią archeolodzy, wejścia te prawdopodobnie były zamurowywane ze względu na ich zły stan techniczny. - Wejście na wirydarz zostanie odtworzone i zostaną wstawione drzwi metalowe analogiczne do zrekonstruowanych drzwi między krużgankiem a kościołem. To będzie piękne miejsce, takie przebicie miedzy kościołem a wirydarzem, który sam w sobie ma urok i będzie to uroczy zakątek, być może dla ślubujących tutaj par - powiedział Szymon Juśków.
     Prace te będą miały większy charakter, ponieważ podczas odkrywki w obrębie przejścia na wirydarz odkryto stare polichromie. Dalsze prace prawdopodobnie pozwolą ocenić ich wartość oraz okres, w jakim powstały.
     - Trudno na tym etapie wypowiadać się co do tego, z jakiego okresu są. Wymagane są dalsze prace i gdy one się rozpoczną wówczas prawdopodobnie będzie można powiedzieć z jakiego okresu one są i w jakim stanie są zachowane - dodał Szymon Juśków
     Są przypuszczenia, że jest to jakiś ornament wyryty w cegle. Prawdopodobnie były to ozdoby przy zawiasach lub powstały przy używaniu drzwi i zostały odciśnięte właśnie zawiasami.

     ZEJŚCIE DO KRYPTY ZACHODNIEJ
     Drugie przejście, które będzie odtwarzane, jest to przejście z krypty zachodniej do nawy południowej kościoła. Na ślady przejścia natrafiono podczas zamurowywania systemu grzewczego pod kratami zabezpieczającymi grzejniki w posadzce. Przejście, a w zasadzie zejście do krypty, umiejscowione przy kaplicy bocznej południowej pod kratą w posadzce na granicy kaplicy południowej i nawy południowej będzie odkryte. Zamierzeniem ojców Kapucynów zawiadujących klasztorem jest jak najpełniejsze udostępnienie krypt oraz całości zabytku dla ruchu turystycznego.

Rekonstrukcji poddawane są oryginalne malowidła łączące użebrowanie na sklepieniach

      fot. Paweł Lachowicz

     - Tam było przejście i zachowała się nawet część stopni granitowych. Duży odcinek tego przejścia jest zamurowany. Przejście będzie odtworzone, gdyż chodzi o to, aby udrożnić ciąg komunikacyjny między kościołem a kryptami. Chodzi też o to, żeby ludzi zainteresować i umożliwić im zwiedzanie. Krypta zachodnia można powiedzieć jest ewenementem na skalę europejską. Jest to zachowany zabytek sztuki romańskiej, który krótko mówiąc jest bezcenny w zabytkach - powiedział Szymon Juśków.
     Jego zdaniem, schody będą w miejscu, gdzie jest krata, a zakończą się w samym wejściu z nawy głównej do kaplicy. Co do wejścia do kaplicy, gdy powstanie zejście do krypty, prawdopodobnie drzwi zostaną przesunięte. Ewentualnie od strony kaplicy powstanie barierka, która zabezpieczy wejście.
     Jak mówi proboszcz Klasztoru Braci Mniejszych Kapucynów parafii pw. św. Jana Apostoła ojciec Krzysztof Lewandowski, prace te mają usprawnić komunikację zwiedzającym i jeszcze bardziej uatrakcyjnić klasztor mogileński.
     - Cały czas pracujemy nad odniesieniem do tego, co było pierwotnie. Po wnikliwych badaniach archeologicznych i architektonicznych prof. Chudziakowej oraz projektu prof. Jaworskiego zmierza się do tego, aby to, co się da, maksymalnie przywrócić do wizerunku romańskiego. A przy okazji będzie lepsza komunikacja oraz większa dostępność - powiedział ojciec Krzysztof Lewandowski.
     Z kolei prace przy przejściach realizowane jest przez Stowarzyszenie Europejskie Centrum Spotkań Wojciech Adalbert w Mogilnie w ramach projektu Odbudowa zamurowanych przejść w kościele Parafii pw. św. Jana Apostoła w Mogilnie. Koszt zadania wynosi 58.672,87 zł i dotowane jest przez Urząd Marszałkowski, Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich w wysokości 46.938,29 zł.
     Ponadto na terenie kościoła realizowane są jeszcze trzy zadania. prace renowacyjne i restauratorskie przy ołtarzu św. Scholastyki; renowacja zabytkowych witraży w kościele oraz odbudowa posadzki w krypcie wschodniej kościoła. O tych zadaniach napiszemy w późniejszym terminie.

Tak wygląda zejście z kościoła klasztornego patrząc od strony krypty zachodniej. W głębi widać, że jest zamurowane. Nie wiadomo jednak, jakie niespodzianki czekają archeologów przy przebijaniu się na całej długości tego zejścia z kościoła do krypty.

     fot. Paweł Lachowicz

To jeden z najstarszych na Pałukach i ziemi mogileńskiej gotyckich portali, prowadzący z południowej nawy kościoła wprost na klasztorny dziedziniec w Mogilnie. To przejście zostanie przebite i zamontowane tu będą metalowe drzwi.

       fot. Paweł Lachowicz

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1180 (39/2014)