Odkryto bezcenną posadzkę w klasztorze

Obradująca w klasztorze mogileńskim komisja podjęła decyzję o ekspozycji cennego odkrycia oraz o dostosowaniu prezbiterium w nowy sposób do służby liturgicznej. Kwadratowe cegły posadzki pochodzą z XIII wieku. fot. Paweł Lachowicz

Po ściągnięciu obecnej podłogi w prezbiterium
     Odkryto bezcenną posadzkę w klasztorze
     Tak dobrze zachowaną posadzkę średniowieczną z XIII wieku można było do tej pory oglądać tylko na zamku w Malborku. Powstaje projekt aranżacji prezbiterium, który zakłada pokazanie bezcennych ceramicznych cegieł w formie odkrywek pod szkłem.

     Pod koniec maja podjęto dalsze prace przy remoncie prezbiterium mogileńskiego klasztoru i instalowaniu w nim ogrzewania. W tym celu zerwano posadzkę. W trakcie przeprowadzonych prac okazało się, że pod zerwaną posadzką znajduje się druga posadzka, z tym, że średniowieczno-gotycka, która zachowała się w ponad 90% w dobrym stanie. Prace zostały przerwane. Powołano komisję, która miała na celu ustalić, co dalej zrobić z odkryciem.
     4 czerwca w pobenedyktyńskim klasztorze na zaproszenie wojewódzkiego konserwatora zabytków  w spotkaniu udział wzięli: wicewojewoda kujawsko-pomorski dr Dariusz Kurzawa oraz prof. dr hab. Jadwiga Chudziakowa, dr hab. Elżbieta Pilecka, rzeczoznawca MKiDN Maria Rudy, wojewódzki konserwator zabytków Sambor Gawiński, proboszcz parafii klasztornej ks. dr Andrzej Panasiuk, Piotr Mikołajewski z firmy Wexel, która zajmuje się remontowaniem świątyni, konserwator zabytków Ryszard Szewczyk oraz kierownik Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatury w Bydgoszczy Iwona Brzozowska.
     Komisja ustaliła, że po zdemontowaniu płyt kamiennych ułożonych w karo, odsłonięto posadzkę ceramiczną z cegły gotyckiej oraz z płytki ceramicznej o wymiarach około 20 cm x 20 cm, fugowanej zaprawą o składzie ilastym. Stan zachowania ceramiki jest stosunkowo dobry. - Poza kilkoma ubytkami i uszkodzeniami w partii ceglanej oraz licznymi spękaniami płytek ceramicznych, wysoleniami i rozwarstwieniem powierzchni cegieł w części prezbiterium, gdzie stały stalle, nie zauważono znaczących zagrożeń, szczególnie jeśli chodzi o zawilgocenie, pudrowanie i destabilizację materiału ceramicznego - powiedziała reporterowi Iwona Brzozowska, kierownik WUOZD w Bydgoszczy.
     Omówiona została koncepcja aranżacji XIII-wiecznej posadzki z wykorzystaniem płyt z kamienia olandzkiego, z eksponowaniem w formie odkrywek przykrytych szkłem zabytkowej ceramicznej nawierzchni, autorstwa  prof. Henryka Jaworowskiego. Powrócono także do pierwotnych założeń uwzględniających spójność architektoniczną wnętrza prezbiterium, a polegających na położeniu posadzki ze współczesnych płytek ceramicznych o formacie około 20 cm x 20 cm formowanych ręcznie. Zaakceptowano w tym rozwiązaniu pokazanie pod szkłem oryginalnej średniowiecznej posadzki w formie odkrywek. - Ponadto pobrano próbki zapraw ze spoin i podłoża celem przeprowadzenia badań składu zaprawy i dokonania przez panią profesor Jadwigę Chudziakową porównania z badaniami  zapraw pobranych w trakcie prac archeologicznych przed trzydziestu laty - dodaje Iwona Brzozowska.
     Ustalono także, że konserwator Ryszard Szewczyk pilnie przygotuje ratowniczy program konserwatorski dla posadzki. Natomiast projekt budowlany zdaniem komisji powinien uwzględniać zalecenia konserwatorskie polegające na położeniu warstwy interwencyjnej na zachowanej posadzce oraz zaprawę wapienną na bazie  tzw. wapna muszlowego. Przy okazji należy powiedzieć, że odkrycie spowodowało, iż w prezbiterium nie będzie zamontowane ogrzewanie. Zdaniem konserwatorów - jak powiedział naszemu reporterowi Ryszard Szewczyk - brak ogrzewania lepiej służyć będzie obiektowi.
     Na szczególną uwagę zasługuje tutaj fakt, że waga odkrytej XIII-wiecznej posadzki uznana została za dużą, ponieważ jest to druga taka posadzka w Polsce. Taki rodzaj ceramicznej posadzki zachowanej w tak dobrym stanie można było do tej pory oglądać jedynie na zamku w Malborku.

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 906 (25/2009)