Odsłonięto pomnik bohaterskich obrońców

Gośćmi honorowymi uroczystości byli członkowie rodzin pomordowanych obrońców Trzemeszna

          fot. Roman Wolek

Kruchowo, pomnik, mogiła, uroczystość
     Odsłonięto pomnik bohaterskich obrońców
    Mogiła upamiętniająca obrońców Trzemeszna, rozstrzelanych 5 października 1939 r. w Kociniu, poddana została renowacji.

     11 października w Kruchowie (gm. Trzemeszno) odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia pomnika - zbiorowej mogiły ofiar II wojny światowej po dokonanej renowacji. Po mszy św. w intencji ofiar II wojny światowej z terenu gminy Trzemeszno, odprawionej w kościele pw. Wszystkich Świętych, główna część uroczystości przeprowadzona została na miejscowym cmentarzu.
     Prowadziła ją Stanisława Szymańska, komendant trzemeszeńskiego hufca ZHP. Jako pierwszy głos zabrał inicjator renowacji pomnika w Kruchowie, przewodniczący Miejsko-Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, wiceburmistrz Dariusz Jankowski. Zastępca burmistrza w pierwszej kolejności powitał gości honorowych, członków rodzin pomordowanych obrońców Trzemeszna, a w szczególności: Joannę Manc z Targownicy, siostrę zamordowanych Jana i Marcina Prusów oraz Elżbietę Kupczyk z Grabowa, szwagierkę pomordowanych.
     Dariusz Jankowski przypomniał, że 5 października 1939 r. Niemcy zamordowali w Kociniu koło Cytrynowa 27 Polaków, wśród których był dowódca obrony Trzemeszna Andrzej Marchlewicz oraz 7 bohaterów z rodzin: Prusów, Adamskich i Kupczyków. Wiceburmistrz odczytał nazwiska pomordowanych umieszczone na tablicy pomnika. Są to: Augustyn Adamski z Grabowa - lat 34, robotnik rolny, Stefan Adamski z Grabowa - lat 19, robotnik rolny, Jan Prus z Powiadaczy - lat 33, robotnik, Marcin Prus z Powiadaczy - lat 33, robotnik, Józef Kupczyk z Grabowa - lat 29, młynarz, Piotr Kupczyk z Grabowa - lat 27, ogrodnik, Franciszek Kupczyk z Grabowa - lat 19, młynarz.
     - Wszyscy oni podzielili tragiczny los obrońców miasta. Zostali w bestialski sposób zamordowani, a motywem zbrodni była chęć odwetu za obronę ojczyzny i stawianie oporu. Nawiązując do napisu na pomniku w Niewolnie trzeba dzisiaj powiedzieć: W tej mogile spoczywają najlepsi synowie tej ziemi, najlepsi synowie Ojczyzno-Matko. Z dumą chylimy dzisiaj nisko czoło przed Nimi. Ocena zbrodni kocińskiej, podobnie jak egzekucja w Niewolnie jest jednoznaczna. Była to zbrodnia przeciwko ludzkości. Egzekucję wykonano bezprawnie, bez wyroku sądu, stosując odpowiedzialność zbiorową i korzystając z bezkarności gwarantowanej przewagą militarną - mówił zastępca burmistrza Dariusz Jankowski dodając, że pomnik na zbiorowej mogile jest ważną częścią historii ziemi trzemeszeńskiej i powinien być dziejowym testamentem zobowiązującym wszystkich do dbałości o historię, prawdę i pamięć o tym, co się wydarzyło.
     Dariusz Jankowski przypomniał również, że pierwsze upamiętnienie grobu wojennego w Kruchowie nastąpiło z inicjatywy rodzin w 1963 r. W 2000 r. ze środków wojewody wielkopolskiego dokonano gruntownego remontu mogiły. Natomiast obecny wygląd pomnika, to efekt tegorocznych prac remontowych.
     Odsłonięcia pomnika dokonała delegacja, w składzie której znaleźli się m.in.: przedstawiciele rodzin pomordowanych w Kociniu, przedstawiciele władz samorządowych i kombatantów. Pomnik poświęcił ks. proboszcz Ryszard Skrzypczak. Na odsłoniętej mogile, oprócz nazwisk pomordowanych widnieje napis: Tu spoczywają w Bogu pomordowani przez okupantów niemieckich 5 października 1939 roku w Kociniu.
     Po odsłonięciu i poświęceniu pomnika wiersze o tematyce patriotycznej recytowały uczennice Zespołu Szkół w Kruchowie: Paulina Brzewińska, Zofia Jankowska i Kinga Jurgońska. Apel pamięci zakończony salwą honorową przeprowadziła kompania honorowa 33. Bazy Lotnictwa Transportowego w Powidzu. Kwiaty pod pomnikiem odsłoniętym po renowacji złożyły m.in. delegacje: rodzin pomordowanych, parlamentarzystów, władz wojewódzkich, powiatowych i gminnych, sołtysów, szkół i stowarzyszeń. Po odegraniu Roty i odprowadzeniu sztandarów uroczystość zakończona została spotkaniem uczestników w świetlicy wiejskiej w Kruchowie.

Roman Wolek
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1235 (41/2015)

Przejdź do forum.