Pierwszy dzień obchodów upamiętniających Leona Wesołowskiego ps. Wichura

14 marca w Strzelnie rozpoczęły się dwudniowe uroczystości żałobne i upamiętniające śp. Leona Wesołowskiego pseudonim Wichura, żołnierza Armii Krajowej, dowódcę Zielonego Trójkąta. Uroczystości zorganizowane zostały w roku jego 100. urodzin.

Leon Wesołowski w czasie II wojny światowej był żołnierzem oddziału Armii Krajowej Obwodu Biała Podlaska dowodzonego przez Franciszka Pliszkę. Na rozkaz Pliszki, wraz z Albinem Piaseckim, wiosną 1945 r. przedostał się do Wielkopolski w okolice Wrześni. Polecono im organizować oddziały, gromadzić broń i przygotowywać się do ewentualnego powstania przeciwko władzy komunistycznej. W tym czasie Wesołowski posługiwał się fałszywymi danymi osobowymi i występował jako Eugeniusz Bernacki. Razem z Lucjanem Najrzałem ps. Marynarz, który powrócił z niemieckiego obozu koncentracyjnego, utworzył antykomunistyczny oddział zbrojny Zielony Trójkąt. Grupa działała także pod nazwami oddział Wichury, Tygrysa, Huragana i obejmowała przede wszystkim powiaty wrzesiński, koniński i gnieźnieński. Jej członkowie kontynuowali wcześniejsze akowskie tradycje: w dokumentach przedstawiali się jako Jednostka Podziemna Armii Krajowej – oddział Zielony Trójkąt. Po aresztowaniu Najrzała, Wesołowski objął dowództwo w oddziale. Grupa przeprowadziła kilkadziesiąt akcji przeciwko komunistycznej władzy. Równolegle Wesołowski werbował nowych członków do oddziału, m.in. spośród miejscowej ludności.

21 listopada 1945 r. grupa pod dowództwem Leona Wesołowskiego podjęła próbę odbicia z posterunku MO w Strzelnie aresztowanego członka organizacji. Doszło do zbrojnego starcia między grupą Zielony Trójkąt, a funkcjonariuszami MO i UB z Mogilna. Leon Wesołowski zginął w czasie potyczki na ulicach Strzelna.

O ŚMIERCI W WIEŚCIACH ZE STRZELNA

Tak o okolicznościach śmierci Leona Wesołowskiego, czytamy w wydanej z okazji uroczystości upamiętniających Leona Wesołowskiego jednodniówce Wieści ze Strzelna: Leon Wesołowski zginął w Strzelnie wpadając w pułapkę zastawioną przez mogileński Urząd Bezpieczeństwa i Milicję Obywatelską. Został postrzelony w ramię na ulicy Spichrzowej. Według raportu Wydziału do walki z bandytyzmem Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Poznaniu, rannego dobił UB-ek z Mogilna - Stanisław Holewiński. Nieprzytomnego Wichurę w nocy zabrano do szpitala, jednak nie można już było go uratować. W chwili śmierci miał tylko 21 lat. Położono go pod krzyżem, przy budynku Kasy Chorych na ulicy św. Ducha. UB tym samym miał nadzieję na zwabienie współtowarzyszy z oddziału. Narzeczona Wichury Reginę, aresztowano i w więzieniu kilkakrotnie zgwałcono, co sprawiło, że straciła dziecko, którego ojcem był Leon. Jak wynika ze źródeł śmierć Wichury była prawdopodobnie przypadkowa, ponieważ tego dnia UB i MO z Mogilna zorganizowało zasadzkę na czterech zbiegów z Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Mogilnie. Wichura przyjechał do Strzelna wraz z grupą 14 żołnierzy, by odbić kolegę Arkadiusza Gazińskiego ps. Jeleń, aresztowanego przez funkcjonariuszy PUBP z Mogilna. Anonimowy pochówek Leona Wesołowskiego odbył się na strzeleńskim nowym cmentarzu 24 listopada 1945 roku. Na pochówek wydał zgodę ówczesny burmistrz Leon Ornatek, który napisał „Zezwala się na pochowanie zwłok zabitego  w dniu 21.11.1945 w Strzelnie nieznanego z nazwiska. Zapis W Urzędzie Stanu Cywilnego nie nastąpi, gdyż nie na doniesienia urzędowego”. Siostrze Leona, podobnie, jak jego bliskiej rodzinie nie wolno było przyjeżdżać do Strzelna, a już w ogóle nie do pomyślenia było, by rodzina mogła opiekować się grobem.

Alojzy Kluczykowski z dyrektorem Muzeum im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni Sebastianem Mazurkiewiczem fot. Magdalena Lachowicz

Początkowo na mogile znajdował się krzyż, pod koniec lat osiemdziesiątych w tym miejscu dokonano nowego pochówku.

O ŚMIERCI W KSIĄŻCE WALDEMARA HANDKE

Sylwetkę Leona Wesołowskiego i akcje, w których uczestniczył pod pseudonimem Wichura opisał w książce o historii żołnierzy wyklętych Zielony Trójkąt Wyklętych. Września – Gniezno – Konin 1945 – 1946 historyk dr hab. Waldemar Handke. We fragmencie opisującym jego śmierć, czytamy, że Leon Wesołowski dowiedziawszy się o aresztowaniu przez UB jego kolegi Jelenia podjął decyzję, by zebrać ludzi i spróbować odbić zatrzymanego przez UB kolegę.

Zebrano w szybkim tempie 14 ludzi, którzy zostali podzieleni na dwie grupy. Pierwsza dowodził sam Wichura, drugą zaś oddano pod komendę Janowi Mietlickiemu „Wiarusowi” Po naradzie wsiedli na naprawiony w międzyczasie samochód i pojechali do Strzelna, by odbić „Jelenia”. W mieście żołnierze „Zielonego Trójkąta” starali się przeprowadzić najpierw rozpoznanie. W jego trakcie dowódca Leon Wesołowski „Wichura” wpadł w pułapkę zastawioną przez UB-eków. Gdy wychodził z kamienicy, okazało się, że jest ona otoczona przez funkcjonariuszy MO i UB. „Wichura” próbował się ostrzeliwać - postrzelił jednego funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa. Niestety sam został również ranny w ramię. Gdy upadł, UB-ecy zostawili go rannego, leżącego na ulicy (…). Leona Wesołowskiego „Wichurę” pozostawiono na ulicy rannego, rozebranego do bielizny (…). Dla mieszkańców Strzelna miejsce, w którym dokonał żywota dowódca „Zielonego Trójkąta”, stało się symbolem – zaczęli tam zostawiać kwiaty. Jego pogrzeb odbył się 24 listopada 1945 roku na miejscowym cmentarzu, w obstawie funkcjonariuszy bezpieczeństwa. Na grobie tym miał pojawić się szybko usunięty przez UB-eków drewniany krzyż z wypalonym pseudonimem dowódcy - „Wichura”. Przez długie lata grób był bezimienny - napisał Waldemar Handke.

Uczniowie gminnych  szkół biorący udział w konferencji fot. Magdalena Lachowicz

AKADEMIA W DOMU KULTURY

Uroczystości upamiętniające Leona Wesołowskiego rozpoczęły się w Strzelnie 14 marca. W miejscowym Domu Kultury odbyła się konferencja poświęcona Leonowi Wesołowskiemu. Całość prowadził członek komitetu organizacyjnego Jarosław Gębala. Konferencja rozpoczęła się wysłuchaniem piosenki Rzeczpospolitej przysięgali w wykonaniu Magdaleny Gregowskiej i Elżbiety Porowskiej, uczennic Szkoły Podstawowej w Markowicach (gm. Strzelno). Następnie głos zabrał burmistrz Strzelna Dariusz Chudziński. - Jednym z wielkich bohaterów Strzelna jest Leon Wesołowski, oficer Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej człowiek, który swoje młode życie, 21-letnie życie, oddał za to, żebyśmy mogli dzisiaj dumnie pod biało-czerwoną flagą śpiewać hymn Polski, byśmy mogli być dumnymi Polakami w Unii Europejskiej - mówił burmistrz.

 Uczniowie Szkoły Podstawowej im. A. A. Michelsona w Strzelnie przeprowadzili debatę poświęconą "Wichurze" fot. Magdalena Lachowicz

Wśród obecnych na konferencji gości nie zabrakło mieszkańca Strzelna Alojzego Kluczykowskiego, żyjącego świadka wydarzeń z udziałem Wichury w Strzelnie. Pan Alojzy miał wówczas 15 lat. Podczas konferencji Karol Domański ze Szkoły Podstawowej w Markowicach przypomniał wszystkim słowa przysięgi żołnierzy Zielonego Trójkąta, a uczniowie Szkoły Podstawowej im. A. A. Michelsona w Strzelnie Julia Radszajd, Nicola Górniak, Szymon Cichy, Lena Domżalska, Martyna Jarecka,  Oliwia Wachowska, Michał Kasprzyk, Lena Sidorowicz przygotowani przez Edytę Modrzejewską i Longinę Winiarczyk przeprowadzili debatę oksfordzką poświęconą Wichurze, której teza brzmiała: Warto wykorzystywać wizerunek takiej postaci, jak Leon Wesołowski "Wichura" do promocji lokalnych społeczności małych miast.  Debata odbyła się z udziałem Szymona Ludwiga z Fundacji Projekty Edukacyjne.

O żołnierzach Zielonego Trójkąta i ich dowódcy Leonie Wesołowskim opowiedział dyrektor Muzeum im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni Sebastian Mazurkiewicz. Natomiast historyk, regionalista, pedagog, emerytowany funkcjonariusz ABW Michał Sypniewski przedstawił historię życia Leona Wesołowskiego.

Podczas konferencji sala widowiskowa Domu Kultury wypełniona była po brzegi widzami fot. Magdalena Lachowicz

Na zakończenie uczniowie Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 2 im. Jana Dałkowskiego w Strzelnie Lena Matysiak, Natalia Pawłowska, Nikodem Góralczyk i Fabian Warzecha zaprezentowali opracowaną pod kierunkiem Krzysztofa Łuczaka, Aldony Matuszak i Jacka Łuczaka okolicznościową Szkolną Kronikę Filmową, w której zamieszczony został między innymi wywiad z Alojzym Kluczykowskim. W międzyczasie wszyscy zaproszeni zostali na poczęstunek przygotowany przez ZAZ Strzelno.

Z udziału w konferencji skorzystało wielu mieszkańców, uczniów i zaproszeni goście fot. Magdalena Lachowicz 

Organizatorami uroczystości są burmistrz Strzelna Dariusz Chudziński i komitet organizacyjny obchodów, w skład którego oprócz burmistrza Chudzińskiego weszli proboszcz strzeleńskiej parafii, dziekan strzeleński ks. Jan Kwiatkowski, wikariusz parafii ks. Marcin Modrzyński, dyrektor Domu Kultury w Strzelnie Paweł Gębala, dyrektorka strzeleńskiej biblioteki Natalia Mikołajczak, kustosz Muzeum Ottona i Bolesława w Strzelnie Damian Rybak oraz pracownik działu promocji strzeleńskiego ratusza Jarosław Gębala.  

Magdalena Lachowicz