Początek: pruski Strelnoer Wochenblatt

Kilka miesięcy poszukiwań i przesiadywania w czytelniach równych bibliotek i instytucji, zaowocowało nie tylko ciekawą wystawą, ale również pewnymi odkryciami, które zaskoczyły najbardziej samego organizatora i pomysłodawcę Rafała Budnego.

     Mieszkaniec Strzelna, regionalista Rafał Budny, od listopada ubiegłego roku zaczął przygotowywać się do zorganizowania wystawy, zatytułowanej Dzieje prasy w Strzelnie. Młodego historyka w jego poszukiwaniach i staraniach wspomagał od strony merytorycznej prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Strzelna Kazimierz Chudziński. Zanim można było zobaczyć wystawę, Rafał Budny godzinami przeczesywał bibliotekę Uniwersytetu Adama Mickiewicza i Uniwersytetu Jagiellońskiego. Szukał wiadomości i samych czasopism w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk i Archiwum Państwowym w Inowrocławiu. Z pomocą przyszli również mieszkańcy Strzelna Jacek Sech i Antoni Słowiński, którzy udostępnili na cele wystawy znajdujące się w ich posiadaniu egzemplarze czasopism.
     NADGOPLANIN
     Wystawa jest ułożona chronologicznie i rozpoczyna ją ekspozycja poświęcona Nadgoplaninowi, pismu które ukazywało się w Strzelnie w okresie od 1887 do 1891 roku. Jak poinformował autor wystawy, Nadgoplanin był jedynym pismem polskojęzycznym na terenie regencji bydgoskiej, które ukazywało się dłużej niż rok.
     Rafałowi Budnemu udało się zdobyć oryginalny numer Nadgoplanina. Zwiedzający wystawę mogą zobaczyć unikatowy egzemplarz tego czasopisma. Jest on tym bardziej cenny, że pochodzi on z grudnia 1930 roku. Dotychczas uważano, iż zachowały się tylko egzemplarze wydawane do maja 1930 roku. Unikatowy egzemplarz zachował się w zbiorach Jacka Secha.

     STRELNOER WOCHENBLATT
     Jednak to nie Nadgoplanin, był pierwszym pismem ukazującym się w Strzelnie, jak do niedawno uważano. Podczas przeczesywania archiwów Rafał Budny odkrył, że zanim zaczęto wydawać Nadgoplanina, na terenie Strzelna wydawano tygodnik niemieckojęzyczny Strelnoer Wochenblatt. Jak powiedział Pałukom: - Aby podać dokładniejsze informacje na temat tej gazety, muszą być przeprowadzone bardziej szczegółowe badania.
     STRELNOER KREISBLATT
     Kolejnym pismem wydawanym w Strzelnie, była również niemieckojęzyczna gazeta Strelnoer Kreisblatt, ukazująca się w latach 1888-1918. Pismo pod koniec swego istnienia miało charakter dwujęzyczny.
     ORĘDOWNIK URZĘDOWY POWIATU STRZELIŃSKIEGO
     Rok 1925 zaowocował pojawieniem się w Strzelnie Orędownika Urzędowego Powiatu Strzelińskiego. Czasopismo ukazywało się do czasu likwidacji powiatu strzelińskiego w 1932 roku. Następcą Orędownika został
     PRZEGLĄD URZĘDOWY MIASTA STRZELNA
     Rafał Budny powiedział, że do czasu poszukiwań do wystawy uważano, iż nie zachował się żaden egzemplarz czasopisma. Nawet w Biografii Czasopism Pomorskich województwa bydgoskiego z roku 1960 napisano, że pismo się nie zachowało. Okazało się jednak, że egzemplarz nie tylko się zachował, ale znajduje się w Inowrocławiu, w Archiwum Państwowym. Pismo ukazywało się od grudnia 1928 do marca 1929 roku.
     Z ŻYCIA NASZEJ SZKOŁY
     Na wystawie można zobaczyć również jednodniówkę Z Życia Naszej szkoły. Pismo wydano w 1930 roku. Jednodniówka mogła zostać pokazana na wystawie dzięki Antoniemu Słowińskiemu. Również i to pismo zostało odnalezione przy okazji wystawy, dzięki informacji jaką uzyskał Rafał Budny od Kazimierza Chudzińskiego.
     GIMNAZJALISTA
     Na kolejne czasopisma Strzelno musiało czekać ponad 50 lat. Historię prasy powojennej w Strzelnie przedstawił Kazimierz Chudziński, który przybliżył zaproszonym gościom dzieje jednodniówki Gimnazjalista, które ukazało się trzy razy z okazji zjazdów absolwentów w latach 1990, 1995 i 2000.
     STRZELEŃSKIE TO I OWO
     Na rynku prasowym grodu Michelsona, ukazywały się również Strzeleńskie To i Owo. Pismo wydawane było przez M-GOKiR w latach 1991-1994.
     GAZETA STRZELEŃSKA
     Prezes TMMS zapoznał gości z losami Gazety Strzeleńskiej, wydawanej w okresie od sierpnia 1997 do grudnia 1998 roku. Ogółem ukazało się 5 numerów. Gazeta była organem samorządowym.
     FLESZ
     W Strzelnie ukazał się w latach 1998-2000 cztery numery Flesza. Czasopismo wydawane było przez klasę o profilu dziennikarsko- humanistycznym miejscowego Liceum Ogólnokształcącego.
     WIEŚCI ZE STRZELNA
     Wystawę zamykają dobrze znane mieszkańcom Strzelna Wieści ze Strzelna. Pismo niedawno obchodziło swoje 15 urodziny. Pierwszy numer Wieści ukazał się w 1987 roku Obecnie Wieści są dwumiesięcznikiem mocno związanym ze środowiskiem TMMS.
     W przygotowanie wystawy ogromny wkład pracy organizacyjnej włożyły pracownice Biblioteki Miejskiej Grażyna Zwolińska, Zofia Nowak-Paczkowska i Iwona Woźniak.
     Po wystawie rozmawialiśmy z Rafałem Budnym. Zapytaliśmy organizatora wystawy o to, kiedy zrodził się pomysł przygotowania wystawy. Rafał Budny powiedział: - Pomysł zrodził się w listopadzie ubiegłego roku w związku z 115-rocznicą ukazania się pierwszego numeru "Nadgoplanina" i 15-rocznicą pierwszego wydania "Wieści ze Strzelna". Na pytanie czym kierował się autor przy układzie wystawy, usłyszeliśmy: - Dzieje prasy są zaprezentowane chronologiczne. Wystawę otwierają i zamykają najważniejsze przedsięwzięcia wydawnicze w naszym mieście. Z jednej strony mamy zaprezentowanego "Nadgoplanina" a z drugiej eksponujemy "Wieści ze Strzelna" - przeszłość i teraźniejszość.
     Podczas wystawy miała miejsce uroczystość wręczenia współpracującej z Wieściami Ewie Mohylowskiej legitymacji członkowskiej Stowarzyszenia Mediów Polskich w Warszawie. Dla zaproszonych gości, organizatorzy wystawy przygotowali nie tylko strawę duchową, ale w sali kina Kujawianka wszyscy uczestnicy zostali zaproszeni na uroczystą kolację, nad przygotowaniem której czuwał dyrektor M-GOKiR Marian Przybylski ze współpracownikami.
     Wystawę można zwiedzać do 15 marca w czytelni Biblioteki Miejskiej.

Sławomir Gacek
Pałuki nr 576 (9/2003)