Pomnik przeniosą z rynku na cmentarz

W poniedziałek 15 kwietnia, po uroczystościach 73. rocznicy zbrodni katyńskiej na gębickim cmentarzu dyskutowano o wyznaczeniu nowego miejsca dla pomnika. Sołtys Andrzej Konieczka pokazuje właśnie to miejsce. Pierwszy od lewej: zarządca cmentarza Stefan Górzyński, potem proboszcz gębickiej parafii ks. Stanisław Siuchniński oraz prezes Rodzin Katyńskich Ziemi Mogileńskiej Adam Kowalski.

       fot. Paweł Lachowicz

Gębice, bohaterzy, powstanie wielkopolskie, pomnik
     Pomnik przeniosą z rynku na cmentarz
     Samorząd Gębic i stowarzyszenie Sokół odbuduje jeszcze w tym roku na rynku oryginalny pomnik, nawiązujący do tego z 1928 roku. Obecny będzie symbolizował na cmentarzu pomordowanych mieszkańców Gębic i okolic w czasie II wojny światowej, w tym zamordowanych przez NKWD w Katyniu. Pomysł uzyskał akceptację Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Bydgoszczy.

     W tym roku staraniem Rady Sołeckiej Gębic oraz Stowarzyszenia Inicjatyw Społecznych Sokół, ma zostać odbudowany oryginalny pomnik, jaki powstańcom wielkopolskim wystawili w 1928 r. mieszkańcy, zniszczony potem przez hitlerowców. Zwieńczeniem tych starań będą zorganizowane przy odbudowanym pomniku 28 grudnia 2013 r. gminne obchody 95. lecia wybuchu Powstania Wielkopolskiego.

     Wielokrotnie mieszkańcy pytali co będzie dalej z obecnym pomnikiem, który powstał w 1994 r. Według sołtysa Gębic Andrzeja Konieczki, obecny pomnik na rynku jest monumentem upamiętniającym to, że kiedyś na rynku w Gębicach stał pomnik powstańców wielkopolskich. Wstępnie materiał z obelisku miał być wykorzystany, jako budulec do budowy nowego pomnika, jednak Komitet Odbudowy Pomnika Powstańców Wielkopolskich postanowił przemianować go na pomnik upamiętniający pomordowanych w drugiej wojnie światowej.
     Zastanawiano się nad nową lokalizacją pomnika. Wstępnie brano pod uwagę jeden ze skwerków, których jest wiele na rynku. Jak mówi sołtys, padł również pomysł przeniesienia pomnika na nową część cmentarza, i ten pomysł w wielu oczach zdobył poparcie.

Obelisk znajdzie nowe miejsce na gębickim cmentarzu. Zmieni się również zamieszczony na nim tekst tablicy pamiątkowej.

    fot. Paweł Lachowicz

    Na cmentarzu w Gębicach, przed mauzoleum odbywają się w kwietniu i we wrześniu uroczystości katyńskie. To miejsce jest często odwiedzane przez przyjezdnych.
     - Nie mamy na terenie Gębic ani konkretnego obelisku, ani pomnika upamiętniającego ofiary II wojny światowej, a jednak tutaj 40 mieszkańców zostało przez Niemców w brutalny sposób zamordowanych, nie licząc tych, co zginęli na wojnie. Pomysł się nasunął taki, aby przenieść ten obelisk właśnie na cmentarz i przemianować na pomnik ku czci ofiar II wojny światowej - tłumaczy reporterowi sołtys Konieczka.

     Andrzej Konieczka dodaje, że sugestia proboszcza gębickiej parafii ks. Stanisława Siuchnińskiego i prezesa Rodzin Katyńskich Ziemi Mogileńskiej Adama Kowalskiego była taka, by pomnik zyskał nową podstawę w formie trapezu, tak by powstało miejsce, gdzie będzie można składać wiązanki kwiatów.
     - Tablica obecnie widniejąca na obelisku będzie musiała zniknąć i trzeba będzie wymyślić jakieś hasło. I tam być może umieści się nazwiska tych pomordowanych. Na razie konkretnego pomysłu jeszcze nie ma. Jak na razie wszelkie znaki wskazują na to, że nasz pomysł przeniesienia pomnika znalazł wielu zwolenników - dodaje Andrzej Konieczka.
     Pomysł przeniesienia pomnika na cmentarz uzyskał akceptację Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Kujawsko-Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Bydgoszczy. Wskazuje na to odpowiedź na wystosowane 7 lutego do KOPWiM w imieniu komitetu odnowy pomnika przez burmistrza Mogilna Leszka Duszyńskiego pismo w sprawie odbudowy pomnika Powstańców Wielkopolskich w Gębicach.
     W otrzymanej 26 marca od dyrektora Wydziału Polityki Społecznej Doroty Hass odpowiedzi czytamy: Pragnę przekazać najwyższe wyrazy uznania członków KOPWiM dla przedmiotowej inicjatywy. Przekazany tutejszemu Urzędowi projekt został zaopiniowany pozytywnie, nie zgłoszono także zastrzeżeń co do przeniesienia obelisku na cmentarz parafialny. W piśmie zasugerowano również formę przyszłego napisu na pomniku, który mógł by mieć treść: „Ku czci 40 mieszkańców ziemi mogileńskiej poległych we wrześniu 1939 roku w walce z niemieckim najeźdźcą i ofiar terroru hitlerowskiego w latach 1939-1945”.
     - My chcemy odbudować piękny historyczny pomnik, który stał w Gębicach. W tej chwili wygląda to tak, że tablica, która wisi obecnie na obelisku upamiętnia, że kiedyś stał tutaj pomnik. Ja często podkreślam, że jest to obelisk i warte jest podkreślenia, że nie ma czegoś takiego jak pomnik upamiętniający pomnik. Pomnik upamiętnia jakieś wydarzenie i ludzi. W 1994 r. udało się poprzedniemu komitetowi zbudować coś takiego. Często słyszę, że wówczas zabrakło pieniędzy. Wiem, że był zamysł postawienia na pomniku orła. My idziemy w tym kierunku, żeby wiernie odtworzyć pomnik z 1928 r., który był 1939 przez Niemców zburzony - powiedział Andrzej Konieczka.
     Przeniesienie obelisku zaplanowane jest na czerwiec, gdy będą prowadzone prace przygotowawcze pod budowę nowego pomnika na rynku. Do tego czasu ma być przygotowane miejsce na cmentarzu. Mają też powstać alejki prowadzące do pomnika. Zostanie również wyodrębnione miejsce przed pomnikiem, gdzie będą mogli mieszkańcy podczas uroczystości się zebrać.

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1107 (18/2013)