Strzelnianie pożegnali profesora

15 kwietnia mszą św. żałobną w katedrze św. Jana Chrzciciela w Warszawie celebrowaną przez metropolitę warszawskiego abp. Kazimierza Nycza, rozpoczęły się uroczystości pogrzebowe Andrzeja Stelmachowskiego.

     W uroczystościach udział wzięli przedstawiciele najwyższych władz Polski oraz przedstawiciele organizacji polonijnych. Szczątki profesora złożone zostały podczas ceremonii pogrzebowej na Starych Powązkach. Podczas uroczystości Andrzej Stelmachowski został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego, w uznaniu jego znamienitych zasług, Orderem Orła Białego za „wybitne osiągnięcia w działalności państwowej i publicznej, za zaangażowanie w budowanie tożsamości narodowej wśród Polaków zamieszkałych za granicą”. Odznaczenie odebrała żona profesora - Anna Mińkowska-Stelmachowska. Andrzej Stelmachowski w swoim życiu związany był również ze Strzelnem. W uroczystościach brała także udział delegacja samorządowców Strzelna i powiatu mogileńskiego. Wśród nich byli burmistrz Ewaryst Matczak, wicestarosta Przemysław Zowczak, radny Piotr Cieślik. Wśród uczestników byli także przedstawiciele Towarzystwa Miłośników Miasta Strzelno Marian Przybylski i Heliodor Ruciński.
     Profesor Andrzej Stelmachowski urodził się 28 stycznia 1925 r. w Poznaniu. Od najmłodszych lat związany był ze Strzelnem. W Zofijówce pod Strzelnem mieszkały jego ciotki. W związku z tym Stelmachowski jako młody chłopak często przebywał u nich na wakacjach. W okresie okupacji był żołnierzem Armii Krajowej. Studia prawnicze rozpoczął w czasie wojny na Uniwersytecie Warszawskim, ukończył je w 1947 r. na Uniwersytecie Adama Mickiewicza. Od 1962 r. był profesorem Uniwersytetu Wrocławskiego, a od 1969 r. profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizował się w prawie cywilnym i prawie rolnym. Był autorem ponad 160 publikacji książkowych, rozpraw i artykułów. W 1980 r. był doradcą Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej. W latach 1980-1981 był negocjatorem Solidarności Rolników Indywidualnych. W okresie stanu wojennego pełnił funkcję doradcy Tymczasowej Komisji Krajowej NZZ Solidarność. W latach 1982-1985 przewodniczył Komitetowi Organizacyjnemu Kościelnej Fundacji na rzecz Rolnictwa. W latach 1987-1990 był również prezesem warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. Był także uczestnikiem obrad plenarnych Okrągłego Stołu, współprzewodniczącym podzespołu ds. rolnictwa. Należał do Obywatelskiego Komitetu przy Lechu Wałęsie. W wyborach w 1989 roku uzyskał mandat senatora, następnie został marszałkiem Senatu.
11 października 1989 r. w Strzelnie przyjęta została uchwała Rady Narodowej Miasta i Gminy o nadaniu prof. Andrzejowi Stelmachowskiemu tytułu Honorowego Obywatela Miasta Strzelna. Tytuł ten nadany został oficjalnie profesorowi podczas uroczystości otwarcia Prymasowskiego Uniwersytetu Ludowego w Strzelnie 12 października 1989 r. Jednak 10 lat później, w momencie gdy strzeleńscy rajcy odmówili nadania takiego samego tytułu Papieżowi Janowi Pawłowi II, Andrzej Stelmachowski nie mogąc pogodzić się z taką sytuacją, wspólnie z arcybiskupem Stanisławem Gądeckim zrzekł się przyznanego wcześniej tytułu.
     Wkrótce po wyborze Lecha Wałęsy na prezydenta w 1990 r., Stelmachowski wyjechał do Londynu, by omówić warunki powrotu insygniów władzy do Warszawy. Zostały one przekazane przez prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego w grudniu 1990 r. na Zamku Królewskim w Warszawie. W latach 1991-1992 Stelmachowski pełnił funkcję ministra edukacji narodowej w rządzie Jana Olszewskiego. Od roku 1990 do 2008 roku był prezesem stowarzyszenia Wspólnota Polska, zajmującego się sprawami Polonii. Był jednym z inicjatorów budowy domów polskich na Ukrainie oraz utworzenia uniwersytetu polskiego w Wilnie. Od lutego 2007 r. prof. Stelmachowski pełnił też funkcję doradcy prezydenta RP.
     Zmarł 6 kwietnia 2009 roku.

Magdalena Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 897 (16/2009)