Tabliczki pamięci znakiem wdzięczności dla powstańców wielkopolskich

W ramach projektu "Pamięć bohaterów – pielęgnowanie dziedzictwa walk o wolność i niepodległość Ojczyzny – Strzelno 2025", Towarzystwo Miłośników Miasta Strzelna oznaczyło kolejną mogiłę uczestnika Powstania Wielkopolskiego 1918–1919. Tym razem tabliczka z napisem "Powstaniec Wielkopolski 1918–1919" trafiła między innymi na grób Emilii Wyskota-Zakrzewskiej, w którym spoczywają prochy jej syna – Stanisława Wyskoty-Zakrzewskiego, dowódcy Pułku Ułanów Karpackich.

Uroczystość odbyła się 29 października przy grobie Zakrzewskich mieszczącym się przy kościele parafialnym w Kościeszkach (gm. Jeziora Wielkie) w obecności przedstawicieli gminy, mieszkańców oraz harcerzy z 39. Drużyny Harcerskiej im. Władysława Sikorskiego z SP w Wójcinie. Wartę honorową przy grobie pełnili: Magdalena Czaplicka, Kinga Hryniewicz, Gniewko Maciąg i Zuzanna Wasilewicz.

Prezes TMMS Mikołaj Kulpa, dr Paweł Politowski wnioskodawca oznaczenia grobu Stanisława Wyskoty - Zakrzewskiego oraz przedstawicielka Urzędu Gminy Jeziora Wielkie Alicja Kopydłowska i nauczycielka historii Krystyna Nowak fot. Paweł Lachowicz

Zanim prezes TMMS Mikołaj Kulpa dokonał symbolicznego oznaczenia grobu, przedstawił zebranym ideę projektu, który realizowany jest przez TMMS dzięki współfinansowaniu Ministerstwa Obrony Narodowej w ramach konkursu Historia i tradycje oręża polskiego. Na zlecenie Towarzystwa wykonano 100 tabliczek, które sukcesywnie trafiają na groby bohaterów spoczywających na cmentarzach w Strzelnie i okolicznych miejscowościach.

Prezes TMMS Mikołaj Kulpa w obecności dra Pawła Politowskiego znakuje grób Stanisława Wyskoty - Zakrzewskiego fot. Paweł Lachowicz

Historię Stanisława Wyskoty-Zakrzewskiego przybliżył dr Paweł Politowski - historyk, autor książki Stanisław Wyskota-Zakrzewski. W drodze do domu, który od lat dokumentuje i popularyzuje sylwetkę dowódcy ułanów. W swojej pracy badawczej dotarł do niepublikowanych źródeł z archiwów w Polsce, USA i Wielkiej Brytanii, a także do wywiadu udzielonego przez Zakrzewskiego w 1969 roku dla Radia Wolna Europa, w którym opowiadał o przebiegu Powstania Wielkopolskiego i wyzwoleniu Strzelna.

Uroczystość zakończyło zapalenie zniczy na oznakowanym grobie - w hołdzie dla bohatera, którego pamięć wciąż żyje w lokalnej wspólnocie.

Prezes TMMS Mikołaj Kulpa i dr Paweł Politowski wnioskodawca oznaczenia grobu Stanisława Wyskoty - Zakrzewskiego fot. Paweł Lachowicz

Warto nadmienić, że 28 października, Mikołaj Kulpa odznaczył na cmentarzu w Górze groby dwóch bohaterów Powstania Wielkopolskiego - Jana Bednarka i Jana Lewandowskiego, związanych w życiu z Łojewem. W uroczystości uczestniczyli uczniowie Szkoły Podstawowej w Górze, którzy przedstawili biogramy powstańców. Modlitwę w intencji walczących o wolną ojczyznę odmówił ks. Robert Różański - proboszcz parafii pw. Świętej Trójcy w Górze. Podczas uroczystości honory powstańcom oddali żołnierze 8. Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej. W odznaczeniu grobów powstańców uczestniczyły też ich rodziny.

Na grobie Zakrzewskich uczestnicy zapalili znicze fot. Paweł Lachowicz

29 października uroczystość oznaczenia grobu Powstańca Wielkopolskiego Stanisława Jankowskiego odbyła się też na cmentarzu parafialnym w Gębicach. Stanisław Jankowski był uczestnikiem Powstania Wielkopolskiego, a po wojnie - pierwszym burmistrzem Gębic. To dzięki jego zaangażowaniu szkoła w Bielicach nosi dziś imię Powstańców Wielkopolskich, a pamięć o bohaterach z 1918–1919 roku przekazywana jest kolejnym pokoleniom uczniów. W uroczystości na cmentarzu w Gębicach uczestniczyła rodzina Stanisława Jankowskiego, a także uczniowie i nauczyciele Zespołu Szkół CKR w Bielicach. Rangę wydarzenia podkreślała obecność pocztu sztandarowego szkoły.

Uczestnicy uroczystości znakowania grobów powstańców przy grobie w Kościeszkach, w którym złożone zostały prochy Stanisława Wyskoty-Zakrzewskiego fot. Paweł Lachowicz

30 października na cmentarzu parafialnym w Rzadkwinie (gm. Strzelno), na wniosek proboszcza miejscowej parafii pw. św. Rocha ks. Mariusza Granicznego, prezes TMMS Mikołaj Kulpa odznaczył dwa groby ks. Romualda Sołtysińskiego i Czesława Benedykcińskiego. Tego samego dnia z udziałem dzieci ze strzeleńskich przedszkoli prezes Kulpa oznakował kolejne groby bohaterów spoczywających na cmentarzu w Strzelnie: Bolesława Pińkowskiego - pierwszego polskiego burmistrza Strzelna, Wandy Siemianowskiej, Ludwika Wesołowskiego, Józefa Janiaka i Franciszka Sobczaka.

Tego dnia w obecności uczniów Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Strzelnie oznaczona została także zbiorowa mogiła ofiar niemieckich zbrodni w lesie w Ciencisku, gdzie spoczywa patron szkoły - powstaniec Jan Dałkowski.

Udział w znakowaniu grobów strzeleńskich przedszkolaków i uczniów był symbolicznym finałem październikowych działań pamięci realizowanych przez TMMS.

Paweł Lachowicz