Tajemnica odkryta po latach

Jednym z zachowanych dokumentów, które pozwoliły ustalić personalia osoby pochowanej w mogile, jest odpis skrócony aktu zejścia Zenona Czarneckiego sporządzony 23 listopada 1946 roku

Trzemeszno
     Tajemnica odkryta po latach
     Mimo że już 65 lat minęło od zakończenia II wojny światowej, dopiero teraz udało się ustalić nazwiska nieznanych dotąd dwóch osób, które spoczywają w zbiorowej mogile ofiar najazdu hitlerowskiego.

     Dzięki listowi Elżbiety Tucholskiej z Wągrowca udało się ustalić personalia dwóch kolejnych osób, których ciała spoczywają w zbiorowej mogile ofiar najazdu hitlerowskiego w latach 1939-1944 w Trzemesznie. Osoby te to powstaniec wielkopolski Antoni Czarnecki i jego bratanek Zenon Czarnecki z Łekna koło Wągrowca. Po wybuchu wojny wraz z całą rodziną uciekali oni przed wojskami niemieckimi. 49-letni Antoni Czarnecki i 16-letni Zenon Czarnecki schronili się w jednym z gospodarstw w Niewolnie koło Trzemeszna, zaś reszta rodziny poszła dalej. Obaj zginęli 10 września 1939 r. w Niewolnie. Z relacji świadków i zachowanych dokumentów wynika, że zostali rozstrzelani przez żołnierzy niemieckich. Ich ciała pochowano w zbiorowej mogile w Trzemesznie.

     Datę ich śmierci tuż po wojnie potwierdzili: Franciszek Matuszewski, Stanisław Sobieralski, Sylwester Meller, Władysław Bojanowski i Zofia Woźniak. Zachowały się także: odpis skrócony aktu zejścia Zenona Czarneckiego sporządzony 23 listopada 1946 r. przez Urząd Stanu Cywilnego w Trzemesznie, zaświadczenie o śmierci Antoniego Czarneckiego podpisane przez świadków z 1 listopada 1945 r. oraz postanowienie Sądu Grodzkiego w Trzemesznie z 31 października 1946 r. o uznanie Antoniego Czarneckiego za zmarłego.    

     Elżbieta Tucholska przesłała do Urzędu Miasta i Gminy w Trzemesznie dokumentację związaną ze śmiercią jej dziadka Antoniego Czarneckiego oraz wuja Zenona Czarneckiego. W swoim liście zwróciła się z prośbą o umieszczenie nazwisk jej krewnych na cokole mogiły ofiar najazdu hitlerowskiego obok nazwisk pozostałych osób spoczywających w tej mogile.
     Po przeanalizowaniu dostarczonych dowodów członkowie Miejsko-Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Trzemesznie zadecydowali o dopisaniu tych nazwisk do jednej z  tablic zbiorowych. Konieczne okazało się stworzenie nowej tablicy, na której dopisano nazwiska Antoniego Czarneckiego i Zenona Czarneckiego. Tablica ta została umieszczona na cokole mogiły ofiar najazdu hitlerowskiego w latach 1939-1944 kilka dni temu.

Roman Wolek
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 934 (1/2010)