Powiat mogileński: historia dążeń do Wielkopolski i reformy terytorialnej w Polsce

W piątek 15 marca odbędzie się uroczysta gala z okazji 25-lecia Powiatu Mogileńskiego. W Magazynie Zbożowym GS o 17.00 wysłuchać będzie można koncertu kwartetu smyczkowego Toruńskiej Orkiestry Symfonicznej, a o 18.00 nastąpi uroczyste otwarcie gali, przywitanie gości i dalsza część uroczystości.

TYLKO DWUNASTKA

Przy okazji jubileuszu warto jednak wrócić do wydarzeń z lat 1993-1998 i przypomnieć, jak w walce i bólach powstawał powiat mogileński. Był to czas, gdy w kraju dyskutowano nad reformą terytorialną Polski, głównie dyskusja kręciła się wokół ilości województw i struktury powiatów. Mogilno od początku chciało i otwarcie to wyrażało, by powstało 12 województw z powiatem mogileńskim w województwie wielkopolskim. Emocje były potężne, ponieważ Mogilno naturalnie należało i dążyło do Wielkopolski, leżało na pograniczu dwóch województw i dla mieszkańców czymś naturalnym były takie oczekiwania. 12 większych województw właściwie załatwiało Mogilnu przynależność do Wielkopolski.

JASNY KOMUNIKAT, JASNY PRZEKAZ

Jednym z pierwszych dokumentów, jaki otwarcie mówił o dążeniach mogilnian była uchwała NSZZ Solidarność Oddział Mogilno z 29 lutego 1993 roku. Bardzo silne formalne i nieformalne związki społeczeństwa Mogilna, rzemiosła, handlu i osób prywatnych z Poznaniem i Wielkopolską oraz nieustanne ciążenie w jej kierunku nie wygasło, mimo upływu prawie 43 lat od wyłączenia nas z województwa poznańskiego - czytamy m.in. w uchwale Solidarności sprzed 31 lat.

Już kilka dni później, 26 marca Rada Miejska w Mogilnie zebrała się na nadzwyczajnej sesji i podjęła uchwałę o tym, że w nowym podziale administracyjnym kraju, Mogilno powinno utworzyć z gminami: Dąbrowa, Strzelno, Orchowo, Trzemeszno i Jeziora Wielkie powiat mogileński w województwie poznańskim. Po podjęciu uchwały, komunikat w tej sprawie podpisany przez ówczesnego przewodniczącego Rady Miejskiej Jana Thiede znalazł się na słupach i tablicach ogłoszeniowych.

Taki komunikat dla mieszkańców został wydrukowany i powielony do publicznej wiadomości po nadzwyczajnej sesji Rady Miejskiej w Mogilnie 26 marca 1993 roku. W Pałukach publikujemy go po raz pierwszy. fot. arch. Pałuk

POWSTAJE W MOGILNIE RUCH REGIONALNY

19 czerwca 1998 roku powstał spontanicznie Mogileński Ruch Regionalny na Rzecz Powrotu do Wielkopolski. Na czele ruchu stanął ówczesny wiceburmistrz Przemysław Majcherkiewicz. Po 5 latach starań, walki, wysyłania pism, petycji do wszystkich możliwych instytucji, mogilnianie postanowili skonsolidować swe działania wokół jednego szyldu.

Ponownie wysłane zostały pisma do prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego, premiera Jerzego Buzka i szefa Unii Wielkopolan Ludwika Ratajczaka z tymi samymi postulatami: 12 województw, powiat mogileński w Wielkopolsce.

Pieczątki i podpisy nie kłamią. Nigdy później w mogileńskim samorządzie nie było już takiej jednomyślności i zgody, jak w latach 1993-1998 i wspólnej walki bez względu na poglądy polityczne o powiat mogileński w Wielkopolsce. fot. arch. Pałuk

PREMIER Z CZAPECZKĄ MOGILNA

Szansa na bezpośrednie spotkanie z premierem Buzkiem pojawiła się 28 czerwca 1998 roku w Poznaniu. Przed Pomnikiem Czerwca'56 i przed zamkiem manifestowały te gminy, które chciały być po reformie administracyjnej kraju w Wielkopolsce. Z naszego regionu pojechała tylko mocna liczebnie delegacja z gminy Mogilno. Wtedy w Mogilnie dużo mówiło się, że pojedzie także delegacja Żnina, ale nie pojechała.

Reporter Pałuk też tam był, relacja ukazała się w 26/1998 nr Pałuk i Ziemi Mogileńskiej. Do końca tego nie pamiętam, ale w artykule sprzed prawie 26 lat napisałem, że delegacja jechała do Poznania dwoma fordami transitami i samochodami prywatnymi.

Wyjazd do Poznania był inicjatywą i dużą zasługę w organizacji mieli: ówczesny dyrektor wydziału polityki regionalnej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu Janusz Meissner i senator Unii Wolności Wojciech Kruk. Przygotowania w Mogilnie do wyjazdu trwały od 25 czerwca. W silnej delegacji mogileńskiej byli: ówczesny burmistrz Stanisław Łaganowski, ówczesny wiceburmistrz Przemysław Majcherkiewicz, sekretarz gminy Jerzy Bauza i członek zarządu gminy Andrzej Bukowski. Pojechało wielu przedstawicieli partii politycznych, stronnictw, organizacji i wiele osób prywatnych.

Premier Jerzy Buzek przed zamkiem w Poznaniu 28 czerwca 1998 roku z czapeczką Mogileńskiego Ruchu Regionalnego na Rzecz Powrotu do Wielkopolski fot. arch. domowe Przemysława Majcherkiewicza

Po złożeniu kwiatów (także przez delegację mogileńską) pod Pomnikiem Poznańskiego Czerwca, przed zamkiem doszło do rozmowy z premierem Jerzym Buzkiem. Pracownica biblioteki w Mogilnie Zofia Zielińska wręczyła premierowi czapeczkę z okazji 600 lat nadania praw miejskich Mogilnu i z hasłem Powiat mogileński wyłącznie w Wielkopolsce. Gdy Jerzy Buzek założył ją na głowę, wszyscy skandowali dwanaście, dwanaście, dwanaście. Chodziło o ilość województw, Mogilno optowało za dwunastką, Jerzy Buzek mówił wtedy, że sam popiera 12 województw, ale w Sejmie nie ma dla tego pomysłu większości.

Także w poniedziałek 28 czerwca plik dokumentów z mogileńskiego ratusza trafił do szefów klubów parlamentarnych: AWS - Mariana Krzaklewskiego, Unia Wolności - Tadeusza Syryjczyka i SLD - Leszka Millera.

POWIAT MOGILEŃSKI W KUJAWSKO-POMORSKIM

Ostatecznie w sierpniu 1998 roku Sejm podjął decyzję o utworzeniu 16, a nie 12 województw. Od 1 stycznia 1999 roku zostaje utworzony powiat mogileński, ale w województwie kujawsko-pomorskim. Oczekiwania Mogilna nie zostały zaspokojone. Trzemeszno odchodzi do województwa wielkopolskiego w powiecie gnieźnieńskim, a Orchowo do powiatu słupeckiego. Powiat mogileński ma tylko 4 gminy: Mogilno, Strzelno, Dąbrowa i Jeziora Wielkie i 48.000 mieszkańców. Jest jednym z mniejszych powiatów w Polsce.

Marek Holak

Dziękuję panu Przemysławowi Majcherkiewiczowi za udostępnienie zdjęć z manifestacji w Poznaniu 28 czerwca 1998 roku.