Twórca Biblioteki Pedagogicznej

Czesław Klawiter, Biblioteka Pedagogiczna, twórca, stanowisko
     Twórca Biblioteki Pedagogicznej
     Stanowisko kierownika biblioteki Czesław Klawiter piastował przez 21 lat (1952-1973). Jako emeryt pracował w niej jeszcze przez kolejnych 10 lat. Nauczyciele zapamiętali go nie tylko jako propagatora czytelnictwa, ale także organizatora i miłośnika wycieczek krajoznawczych.

Czesław Klawiter

        fot. arch. Biblioteki Pedagogicznej w Mogilnie

     Czesław Klawiter urodził się 6 marca 1913 r. w Dziekanowicach, powiat gnieźnieński. Jego rodzice Stanisław i matka Antonina mieli tam gospodarstwo rolne.
     Do szkoły podstawowej chodził w swej rodzinnej wsi. W 1936 r. zdał maturę w Powszechnym Gimnazjum w Gnieźnie. Podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Poznaniu, ale po roku nauki przeniósł się do Torunia do szkoły pedagogicznej. Jeszcze przed wybuchem wojny uzyskał tytuł nauczyciela szkół powszechnych.
     W czasie wojny pracował jako robotnik. Po wojnie wrócił do wyuczonego zawodu i rozpoczął pracę jako nauczyciel w Łubowie, w powiecie gnieźnieńskim. W marcu 1945 r. zorganizował szkołę w Żydówku, także w powiecie gnieźnieńskim, by w końcu przenieść się do powiatu mogileńskiego. W okresie od 1 września 1945 do 28 lutego 1947 r. uczył w Szkole Podstawowej w Strzelnie, a od 1 marca 1947 r. podjął pracę w mogileńskiej jedynce.
     1 stycznia 1952 r. powierzono Czesławowi Klawiterowi kierownictwo Powiatowego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych, działał tam do 31 sierpnia 1958 r.
     W w lutym 1952 r. powierzono mu także zorganizowanie w Mogilnie Biblioteki Pedagogicznej. Biblioteka została powołana przez Wydział Oświaty Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie i zapisana (zgodnie z rozporządzeniem ministra oświaty z 24 stycznia 1948 r.) w rejestrze bibliotek 17 marca 1952 r. pod pozycją nr 119. Nosiła wówczas nazwę Pedagogiczna Biblioteka Powiatowa. Biblioteki pedagogiczne zostały określone jako biblioteki specjalne, mające zaspokoić potrzeby intelektualne nauczycieli i innych pracowników oświatowych, pedagogów-naukowców oraz osób przygotowujących się do zawodu nauczycielskiego.
     Zlokalizowaną ją w niewielkim pomieszczeniu o powierzchni 12 m2 w Szkole Podstawowej nr 1 w Mogilnie przy Rynku 9. Księgozbiór został komisyjnie przekazany przez wydział oświaty i liczył 283 książki. W skład komisji wchodzili: Irena Jankiewicz - bibliotekarz wydziału oświaty, Michał Losik - zastępca kierownika wydziału oświaty i Wanda Linkówna - bibliotekarz ZNP. Po opracowaniu został udostępniony czytelnikom, co nastąpiło 31 marca 1952 r. Początkowo biblioteka była czynna 2 razy w tygodniu po 2 godziny. Początkowo korzystało z niej zaledwie 10% nauczycieli z powiatu. 20 kwietnia 1952 r. liczba czytelników wyniosła 21. Brakowało regałów i skrzynek katologowych.
     Biblioteka podlegała Pedagogicznej Bibliotece Wojewódzkiej w Toruniu, z której otrzymywała komplety książek, rozszerzając w ten sposób księgozbiór. W 1953 r. zapoczątkowano gromadzenie roczników czasopism, a dopiero w 1958 r. biblioteka otrzymała z wydziału oświaty pieniądze na zakup książek, co umożliwiło bardziej planowe ich gromadzenie. Na przełomie 1957 i 1958 r. zbiory biblioteki znajdowały się w jednym z pomieszczeń Banku Spółdzielczego przy ul. Wawrzyniaka w Mogilnie. Ale już w lutym 1958 r. przeniesiono ją do nowo wybudowanej Szkoły Podstawowej nr 3 w Mogilnie. Zajęła pomieszczenie o powierzchni 25 m2. Bibliotekarz Czesław Klawiter otrzymał wówczas 1 etatu. W tym samym roku przy bibliotece powołano ośmioosobową Radę Biblioteczną, której rolą była pomoc w rozwoju czytelnictwa wśród nauczycieli powiatu mogileńskiego.
     W 1962 r. Czesław Klawiter otrzymał cały etat, sprawując funkcję kierownika do sierpnia 1973 r. Po 21. latach pracy w bibliotece przeszedł na emeryturę. Pracował jednak nadal - 10 godzin w tygodniu - do 31 lipca 1983 r.
     Z mogileńska Jedynką Czesław Klawiter był związany do 31 sierpnia 1961 r. Przez 25 lat pełnił także funkcję skarbnika Rady Zakładowej ZNP w Mogilnie. Za swą działalność na polu oświatowym został m.in. odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. i Srebrnym Krzyżem Zasługi.
     1 września 1973 r. kierownikiem Pedagogicznej Biblioteki w Mogilnie został Henryk Chudziński, a w październiku zbiory biblioteki przeniesiono do budynku po Zakładzie Wychowawczym przy dzisiejszej ul. Benedyktyńskiej 3 (wtedy ul. Marchlewskiego 2) w Mogilnie. Biblioteka otrzymała dwa pomieszczenia o powierzchni 60 m2, w których Czesław Klawiter zorganizował magazyn książek oraz wypożyczalnię. Cztery lata później otrzymała jeszcze jedno pomieszczenie o powierzchni 20 m2 z przeznaczeniem na czasopisma pedagogiczne i księgozbiór podręczny.
     We wrześniu 1977 r. zatrudniono dodatkowo w bibliotece nauczyciela Włodzimierza Nowaka.
     Czesław Klawiter zmarł nagle w Poznaniu 9 grudnia 1983 r.
     Kierownik biblioteki w latach 1985-2006 Elżbieta Sobkowiak tak wspominała Czesława Klawitera z okazji rocznicy 50-lecia biblioteki: Działając w ZNP był także współorganizatorem i często kierownikiem wycieczek dla nauczycieli powiatu mogileńskiego rozpowszechniając tym samym wśród nich piękno ojczystego kraju. Uczestnicy tych imprez do dzisiaj wspominają profesjonalnie przygotowane trasy, wspaniałą koleżeńska atmosferę. Poza turystyką krajoznawczą interesował się także filatelistyką.

Joanna Świetnicka
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1053 (16/2012)

Dziękuję pani Elżbiecie Sobkowiak za udostępnienie archiwalnych materiałów.