Zabytki przeszłości - kołowrotek i telewizor. Wystawa w Gminnej Izbie Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu

W ramach obchodów 160. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, które zjednoczyło narody Polaków, Litwinów, Ukraińców i Białorusinów w walce z rosyjskim zaborcą, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Jeziorańskiej Paweł Politowski oraz Gminny Ośrodek Kultury i Rekreacji w Jeziorach Wielkich z dyrektorem Krzysztofem Zwolińskim zainicjowali na terenie gminy kilka wydarzeń, by zaznaczyć pamięć o powstaniu, które mimo rosyjskich represji, przetrwało w narodowej pamięci i stało się inspiracją dla następnych pokoleń bohaterów walczących o niepodległość. 31 maja o 17.00 w Gminnej Izbie Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu odbędzie się spotkanie z  Leszkiem Kalickim, który wygłosi referat pod tytułem Wielkopolanie w powstaniu styczniowym.


Obchody rocznicowe rozpoczęły się na terenie gminy już w styczniu. Wówczas przedstawiciele Towarzystwa Miłośników Ziemi Jeziorańskiej, Urzędu Gminy, Domu Kultury i uczniowie szkół w Jeziorach Wielkich i Wójcinie na cmentarzu w Kościeszkach (gm. Jeziora Wielkie) oddali hołd poległym powstańcom składając wiązanki kwiatów i zapalając znicze na grobie Juliana Reichsteina. Uczestnika powstania styczniowego, dowódcy jednego z oddziałów powstańczych, więźnia Moabitu, a zarazem właściciela majątków na terenie gminy Jeziora Wielkie, pobliskiego Lenartowa i Mirosławic. Julian Reichstein zmarł 3 lipca 1900 roku i pochowany został na cmentarzu parafialnym w Kościeszkach.

W Izbie Tradycji i Pamięci znajduje się ponad 600 eksponatów fot. Paweł Lachowicz

W marcu Gminna Izba Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu oraz Gminny Ośrodek Kultury i Rekreacji w Jeziorach Wielkich, w ramach obchodów 160 rocznicy Powstania Styczniowego zorganizowali konkurs plastyczny Pomoc powstańcom styczniowym 1863r. na ziemi jeziorańskiej. Pokonkursową wystawę  prac uczniów można obejrzeć w Gminnej Izbie Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu. Tam Paweł Politowski przygotował właśnie okolicznościową wystawę – Powstanie Styczniowe objęło ziemie Zaboru Rosyjskiego. Obecne tereny gminy Jeziora Wielkie ówcześnie wchodzące do powiatu inowrocławskiego były pod Zaborem Pruskim i nie rozegrała się tam żadna bitwa. Ale te  tereny były istotne i ważne w niesieniu pomocy walczącym. Mimo wszystko na terenie naszej gminy zostały podjęte działania upamiętniające ten czyn. Chodzi głównie o uczczenie tych, którzy oddali swoje życie, czy własne majątki i często spędzili wiele lat w więzieniach. – powiedział nam Paweł Politowski.

Dodał, ze należy się pamięć tym, którzy jako ochotnicy wyruszyli do walki w styczniu 1863 r. przeciwko rosyjskiemu zaborcy oraz oddać hołd tym wszystkim, którzy wówczas oddali swoje życie, pamiętając przy tym również o tych z ziemi jeziorańskiej, którzy pomagali tym powstańcom. Wspomniał też o powstańcu styczniowym Julianie Reichsteinie, który spoczywa na cmentarzu w Kościeszkach -  Jedną z osób, która w szczególny sposób pomagała powstańcom był Juliusz Reichstein, który urodził się w 1841 r. w rodzinie kupca żydowskiego. Był człowiekiem bardzo bogatym i wówczas kiedy wybuchło powstanie styczniowe bardzo pomagał powstańcom, kupował broń i wszystko, co było potrzebne do walki. Na przełomie lutego i marca 1864 r. został aresztowany przez władze pruskie i osadzony w twierdzy Moabit, niedaleko Berlina. Po procesie i więzieniu zamieszkał na naszych terenach na Kujawach. Kupił majątek w Mirosławicach i Lenartowie i tutaj gospodarzył – mówił Paweł Politowski.

Oprócz przygotowanej okolicznościowej wystawy, na której wystawione są parce plastyczne uczniów można obejrzeć między innymi wycinki prasowe z 1863 roku, opisanej historii ziemi jeziorańskiej w powstaniu styczniowym, zdjęć oraz życiorysów bohaterów powstania. Natomiast 31 maja o 17.00 w Gminnej Izbie Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu odbędzie się spotkanie z  Leszkiem Kalickim, który wygłosi referat pod tytułem Wielkopolanie w powstaniu styczniowym. Wykład ten będzie okazją do zapoznania się z nieznanymi faktami i zarazem zapoznaniem się z uzbrojeniem, czy ubiorem sprzed 160 lat. Będzie to doskonała okazją do rozmów o historii.

W Izbie Tradycji i Pamięci znajduje się ponad 600 eksponatów fot. Paweł Lachowicz

Przy okazji pobytu w Izbie Pamięci, Paweł Politowski zachęca do zwiedzenia wszystkich znajdujących się tam eksponatów, a jest ich niebagatelna ponad 600 i cały czas eksponatów przybywa. Można tam obejrzeć licznie, stare fotografie, książki i różne wiadomości historyczne dokumentujące piękne tradycje patriotyczne ziemi jeziorańskiej. Izba gromadzi i eksponuje materialne ślady działalności człowieka z obszaru dzisiejszej gminy Jeziora Wielkie, ale nie można jednak zapomnieć, że w przeszłości ziemie nazywane umownie ziemią jeziorańską były częścią większych jednostek administracyjnych. W izbie gromadzone są więc także pamiątki z obszaru dawnej gminy i powiatu w Strzelnie, czy w Inowrocławiu. Wspaniałym eksponatem jest znajdujący się tam piec kaflowy z połowy XIX wieku. W jednej z sal zwiedzający mogą obejrzeć głównie przedmioty codziennego użytku pochodzące z XIX wieku i początków XX wieku, np. kierzynkę, skrzynię cechową, cepy, tary, lampy naftowe, narzędzia stolarskie, elementy militariów, numizmaty, medale sportowe i harcerskie, odznaczenia kombatanckie i różne okazy archeologiczne pochodzące z Berlinka, Włostowa, Rzeszynka i Jezior Wielkich. Druga sala Izby wyposażona jest w różnego rodzaju książki, publikacje historyczne oraz świadectwa szkolne. Wspólnie z biblioteką działającą w Jeziorach Wielkich w Izbie urządzono wystawę książek i starodruków z XIX i XX wieku. W Izbie gromadzona jest również literatura i wydawnictwa regionalne oraz przewodniki turystyczne. Na ścianach wiszą ilustracje lokalnej malarki Agnieszki Kowalskiej  ukazujące dawną pracę w polu, czy zagrodzie. Zobaczymy także zbiór radioodbiorników, w tym jeden unikat pochodzący z lat 30. ubiegłego wieku – odbiornik Allegro produkcji Wileńskiego Towarzystwa Radiotechnicznego Elektrit. W Kuśnierzu można również spotkać zbiór poświęcony straży pożarnej w tym: zdjęcia, sztandary, dyplomy, sprzęt ratowniczy, czy  oryginalny mundur sprzed około 60 lat. Izba gromadzi pamiątki po przodkach, którzy brali udział w Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919. Najcenniejszą jest Sztandar Powstańców i Wojaków z parafii w  Siedlimowie z 1927 roku. W gablocie widnieją liczne odznaczenia w tym także Wielkopolskie Krzyże Powstańcze. Podziwiać można także zbiór pamiątek kultu religijnego pochodzący z kościołów w Kościeszkach, Siedlimowie i Wójcinie z unikatową rzeźbą Matki Boskiej ze starego wójcińskiego kościoła.

Gmina Jeziora Wielkie posiada bogatą tradycję ludowego muzykowania. Dlatego znajdziemy tutaj również kolekcję instrumentów, w tym unikatowe już dzisiaj mandoliny z lat 60-tych XX w., z zespołu szkolnego Kazimierza Woźnieckiego. Odwiedzający kuśnierską izbę poznają także pamiątki po niemieckiej mniejszości narodowej zamieszkującej niegdyś tereny Jezior Wielkich. Podziwiać możemy ewangelickie książeczki religijne, śpiewniki, a także wyjątkową tablicę, upamiętniającą poległych podczas I wojny światowej wiernych wyznania ewangelickiego. Niezwykle bogaty  jest zbiór oświatowy, obejmujący stare ławki, kałamarze, elementarze, materiały pisarskie w tym niezwykle cenną dzisiaj tabliczkę z okresu międzywojennego, służącą każdemu uczniowi do pisania i liczenia. W tym zbiorze mieści się także wystawa zdjęć obrazująca budynki szkolne powiatu strzeleńskiego z 1931 roku. Z tych zbiorów młodzież szkół średnich również spoza gminy korzysta pisząc różne prace o tematyce regionalnej. Ze zgromadzonych materiałów korzystali też studenci Wyższej Szkoły  Hotelarstwa w Bydgoszczy pisząc prace na temat walorów turystycznych regionu Jezior Wielkich. - Zgromadzone eksponaty cieszą się popularnością nie tylko wśród miejscowego społeczeństwa, wielu odwiedzających gości podkreśla jak ważną i cenną była inicjatywa stworzenia takiej izby pamięci w gminie. Wielu mówi wprost, zazdrościmy, że macie instytucję, która gromadzi i czuwa nad przeszłością i dorobkiem minionych pokoleń związanych z ziemią jeziorańską - powiedział Paweł Politowski.

Kustosz Izby Tradycji i Pamięci w Kuśnierzu , historyk dr Paweł Politowski prezentuje przygotowana wystawę o Powstaniu Styczniowym na ziemi jeziorańskiej fot. Paweł Lachowicz

Paweł Lachowicz