Zdalne pytania i odpowiedzi

Inspektor Państwowej Inspekcji Pracy zabiera głos.

W związku z epidemią przebywam na zasiłku opiekuńczym. Jak się dowiedziałam, mój pracodawca zaczął wręczać pracownikom wypowiedzenia umowy o pracę. Czy w obecnej sytuacji jestem jakoś chroniona?
Zgodnie z art. 41 Kodeksu pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Oczywiście okres pobierania zasiłku opiekuńczego jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy i w takim przypadku pracownica podlega ochronie przed wypowiedzeniem.
Z dnia na dzień dowiedzieliśmy się, że mamy pracować w innych jak do tej pory godzinach pracy. Czy pracodawca ma prawo wydać takie polecenie?
Godziny pracy, a więc godzina rozpoczęcia i zakończenia pracy to nic innego, jak rozkład czasu pracy. Według art. 129 § 3 Kodeksu pracy, rozkład czasu pracy danego pracownika może być sporządzony - w formie pisemnej lub elektronicznej - na okres krótszy niż okres rozliczeniowy, obejmujący jednak co najmniej 1 miesiąc. Pracodawca przekazuje pracownikowi rozkład czasu pracy co najmniej na 1 tydzień przed rozpoczęciem pracy w okresie, na który został sporządzony ten rozkład. Oprócz systemu czasu pracy i okresu rozliczeniowego, rozkład czasu pracy powinien być podany w regulaminie pracy, bądź w obwieszczeniu (w przypadku pracodawcy, który nie ma obowiązku tworzenia regulaminu pracy). Wynika to wprost z brzmienia art. 1041 § 1 pkt. 2 i art. 150 § 1 Kodeksu pracy.
Od opisanej wyżej sytuacji należy odróżnić prawo pracodawcy do wydawania poleceń, w tym poleceń dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych. Jeśli pracownik ma ustalony rozkład czasu pracy np. od 7-mej do 15-tej, to pracodawca ma prawo wydać polecenie pracy np. od godz. 6-tej, bądź pracy do 16-tej. Nie jest to jednak zmiana rozkładu czasu pracy. Rozkład bowiem dotyczy pracy w z góry ustalonych godzinach pracy, natomiast w polecenie pracy w godzinach nadliczbowych oznacza wyznaczenie pracy poza ustalonym rozkładem. Z treści pytania wynika, iż chodzi w tym wypadu o zmianę ustalonych rozkładów czasu pracy, a nie wydanie plecenia pracy w nadgodzinach. Oznacza to, iż w tej sytuacji, postępowanie pracodawcy nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa.
W związku z epidemią część pracowników przeszła na postój. Parę dni temu otrzymałem listem poleconym świadectwo pracy, w którym zapisano, iż umowa o pracę została rozwiązana na zasadzie porozumienia stron. Nie składałem żadnego oświadczania w sprawie rozwiązania umowy o pracę. Czy postępowanie pracodawcy jest zgodne z prawem. Co mogę zrobić w takiej sytuacji ?
Rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron jest jednym z możliwych sposobów ustania stosunku pracy. Jak sama nazwa wskazuje do rozwiązania umowy o pracę w tym trybie dochodzi wtedy, kiedy strony stosunku pracy, a więc pracownik i pracodawca złożą zgodne oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę. Oznacza to, iż do rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron nie może dojść w wyniku wyłącznie oświadczenia jednej ze stron. Zarówno pracodawca, jak i pracownik nie mogą jednostronnie - bez zgody drugiej strony - rozwiązać umowy o prace w tym trybie.
W opisanej sytuacji przysługuje Panu roszczenie o przywrócenie do pracy. Stosowny pozew do sądu pracy powinien Pan złożyć w terminie 21 dni od otrzymania świadectwa pracy. Zamiast tego, czyli zamiast przywrócenia do pracy, może Pan wybrać roszczenie o odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę.
Czy mógłby Pan przybliżyć postanowienia tzw. „Tarczy 4.0” dotyczące spraw pracowniczych. Wiele plotek na ten temat pojawiło się w sieci.
Niestety nie. Tzw. Tarcza 4.0 - w chwili kiedy piszę ten teks jest w fazie projektu. Mogę wyrazić swoją opinię wyłącznie w stosunku do obowiązującego prawa, a nie do projektu. Na pewno odniosę się do sprawy wtedy, kiedy projekt w tej sprawie będzie miał wymiar aktu prawnego.

Krzysztof Krzemień
Inspektor pracy
Pałuki nr 1476 (22/2020)