Zmarł prymas Józef Glemp, honorowy obywatel Mogilna

26 maja 1996 roku. Ks. Prymas Józef Glemp, po nadaniu mu tytułu Honorowego Obywatela Miasta Mogilna, wpisuje się w sali mogileńskiego ratusza do Złotej Księgi. W tle siedzą (od lewej) proboszczowie ówczesnych trzech parafii: ks. Zenon Lewandowski (fara), ks. Eugeniusz Jaworski (parafia MBNP) i ks. Stanisław Podlewski (klasztor).

         fot. Marek Holak

Z żałobnej karty
     Zmarł prymas Józef Glemp, honorowy obywatel Mogilna
     Ks. kardynał Józef Glemp urodził się 18 grudnia 1929 r. w Inowrocławiu, w rodzinie robotniczej. Ojciec Kazimierz był powstańcem wielkopolskim, potem pracował na różnych stanowiskach górniczych w kopalni soli w Inowrocławiu. Matka Salomea pochodziła z licznej rodziny Kośmickich, mieszkających w Bielsku pod Strzelnem, jej grób znajduje się na mogileńskim cmentarzu. Dzieciństwo spędził w Rycerzewie. Do wybuchu II wojny światowej ukończył cztery klasy szkoły powszechnej w Kościelcu Kujawskim, w tamtejszym kościele parafialnym służył też jako ministrant. Podczas okupacji został zmuszony do pracy w niemieckim gospodarstwie rolnym. Po wyzwoleniu, w marcu 1945 r. rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, które ukończył w roku 1950. Po maturze zgłosił się na polonistykę.

     Jednak przed rozpoczęciem studiów zaczęło w nim kiełkować powołanie, wstąpił więc do seminarium duchownego w Gnieźnie. Odbył tam dwuletnie studia filozoficzne, a studia teologiczne kontynuował w Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Poznaniu. W latach seminaryjnych mieszkał wraz z matką i rodzeństwem w Stawiskach koło Mogilna. Modląc się w mogileńskiej farze, przygotowywał się do kapłaństwa.
     Święcenia kapłańskie otrzymał 25 maja 1956 r. w Gnieźnie, z rąk biskupa Franciszka Jedwabskiego, który udzielił ich w zastępstwie internowanego wówczas kardynała Stefana Wyszyńskiego.
     Po święceniach pomagał w duszpasterstwie parafialnym w Mogilnie, mieszkając u matki w Stawiskach, gdyż w związku z tym, że był to wówczas okres ingerencji władz państwowych w sprawy wewnętrzne Kościoła, Józef Glemp nie otrzymał zgody na podjęcie pracy w wyznaczonej przez władzę kościelne parafii.
     W takim to okresie przypadło młodemu księdzu Józefowi Glempowi odprawić swą pierwszą mszę św. Odbyła się ona 27 maja 1956 roku na zewnątrz kościoła farnego przy grocie zniszczonej w czasie wojny przez hitlerowców. Zgromadziła tłumy wiernych i wielu księży z okolicznych parafii. Tak o uroczystościach pisał w kronice parafialnej ówczesny proboszcz ks. Tadeusz Zieliński: Wspaniale udały się. Pogoda sprzyjała. Kapłani dopisali. Tłumy wiernych brały udział w tych uroczystościach. Sumę prymicyjną odprawił neoprezbiter w asyście ks. kanonika Zielińskiego i dwóch swoich kolegów. Kazanie wygłosił ks. proboszcz Błażejewski z Kościelca. Przyjęcie gościnne nastąpiło na terenie plebanii, po czym majowe nabożeństwo odprawił ks. neoprezbiter i wygłosił kazanie o godz. 17.00.
     Po zmianie sytuacji politycznej podjął obowiązki kapelana sióstr dominikanek w Mielżynie pod Gnieznem. W tym okresie był również kapelanem sióstr Sacré Coeur w Polskiej Wsi koło Pobiedzisk. Stamtąd został przeniesiony do parafii Wniebowzięcia NMP w Wągrowcu. Następnie został wysłany do Rzymu, gdzie zrobił doktorat z prawa kościelnego i świeckiego. W 1964 r. otrzymał również tytuł adwokata Roty Rzymskiej. 1 grudnia 1967 r. rozpoczął pracę w Sekretariacie Prymasa Polski w Warszawie. Stał się jednym z najbliższych współpracowników i powierników kard. Wyszyńskiego. Pracował jako referent do spraw prawnych i przez pewien czas pełnił także obowiązki rzecznika prasowego Sekretariatu. W 1975 r. ks. dr Józef Glemp został powołany na stanowisko sekretarza Komisji Episkopatu Polski do spraw instytucji polskich w Rzymie i został członkiem Komisji Episkopatu do spraw rewizji prawa kanonicznego. Pełnił także obowiązki kuratora Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża i Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Imienia Jezus. W tym czasie był duszpasterzem warszawskich prawników. W 1972 r. otrzymał godność kapelana honorowego, a cztery lata później kanonika gremialnego Kapituły Prymasowskiej w Gnieźnie. W latach 1972-1979 prowadził zajęcia z prawa rzymskiego, a później ćwiczenia z prawa małżeńskiego na Wydziale Prawa Kanonicznego Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. W marcu 1975 zrobił na tej uczelni doktorat.
     W marcu 1979 r. Józef Glemp został mianowany biskupem diecezji warmińskiej. Święcenia biskupie otrzymał w bazylice prymasowskiej w Gnieźnie 21 kwietnia 1979 r. z rąk kardynała prymasa Stefana Wyszyńskiego. 7 lipca 1981 r. został mianowany przez papieża Jana Pawła II arcybiskupem metropolitą warszawskim i gnieźnieńskim, prymasem Polski. Został wtedy opiekunem duszpasterstwa Polonii zagranicznej i ordynariuszem na terenie Polski dla Kościołów obrządku grekokatolickiego i ormiańskiego. Wybrano go na przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, funkcję tę pełnił przez 19 lat.
     26 maja 1996 roku ks. kard. Józef Glemp, prymas Polski, na Farnym Wzgórzu w Mogilnie sprawował dziękczynną mszę św. w 40-lecie kapłaństwa. Tegoż samego dnia Rada Miejska w Mogilnie nadała mu tytuł Honorowego Obywatela Miasta Mogilno. Zabierając wówczas głos, ks. kardynał Józef Glemp powiedział, że czuje się zaszczycony tym tytułem. Wyróżnienie to jeszcze bardziej zwiąże go, przebywającego w tak odległej Warszawie, z rodzinnymi stronami. Podziękował wszystkim za stworzenie wspaniałej uroczystości, która długo pozostanie w jego pamięci.
    Z chwilą powstania Muzeum Ziemi Mogileńskiej w Chabsku przygotowano stałą ekspozycję noszącą tytuł Życie i praca dla Kościoła i społeczeństwa Józefa Kardynała Glempa Prymasa Polski. Uroczyste jej otwarcie miało miejsce 16 listopada 2002 r. z udziałem ks. prymasa. Wystawa podkreśla silne związki łączące prymasa z Ziemią Mogileńską. Przedstawiono tutaj archiwalne fotografie z okresu dzieciństwa, młodości i służby kapłańskiej prymasa, jak również publikacje książkowe, teksty kazań i rozpraw filozoficznych, kopie i oryginały rodzinnych dokumentów. Wzbogaceniem wystawy są szaty liturgiczne - kardynalskie, które osobiście przekazał dla muzeum prymas Polski.
     18 grudnia 2009 r. ukończył 80 lat i tym samym stracił prawo udziału w konklawe. Tego samego dnia zgodnie z decyzją papieża Benedykta XVI zakończył 28-letnią posługę jako urzędujący prymas Polski. Tytuł ten powrócił do gnieźnieńskiej stolicy biskupiej, z którą jest historycznie związany. Ks. Glempowi zaś przysługiwał dożywotni tytuł prymasa seniora. Kardynał Józef Glemp był także wielkim inicjatorem powrotu do idei budowy Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie.
W marcu 2012 roku kard. Glemp przeszedł operację płuca związaną z usunięciem zmian nowotworowych. Prymas senior podkreślił wówczas, że stwierdzono u niego złośliwy narost na dolnym płacie prawego płuca. Ostatnie lata życia prymas senior spędził w swojej rezydencji w warszawskim Wilanowie.
     11 lipca 2012 r. uczestniczył w uroczystej mszy św. w intencji mogilnian, podczas której poświęcił w mogileńskim klasztorze ołtarz posoborowy. Zaś 14 lipca prymas Glemp poświęcił halę widowiskowo-sportową przy ul. Grobla. Były to jego ostatnie kontakty z mogileńskim kościołem i samorządem.
     Kardynał Józef Glemp zmarł 23 stycznia 2013 roku w Warszawie. Miał 83 lata. Prymas senior został pochowany w poniedziałek 28 stycznia w krypcie archikatedry św. Jana Chrzciciela w Warszawie.

Paweł Lachowicz
Pałuki i Ziemia Mogileńska nr 1094 (5/2013)