Pieszo ku chwale bohaterom

28 grudnia z Bielska (gm. Orchowo) wyruszył pieszy rajd do Anastazewa. Rajd, który przebiegał pod hasłem Cześć i chwała bohaterom zorganizowany został z okazji 105. rocznicy wybuchu Powstania Wielkopolskiego.

Organizatorem rajdu była Ochotnicza Straż Pożarna w Bielsku z prezesem dh Tomaszem Tomczakiem. W tym roku do akcji przyłączyła się Ochotnicza Straż Pożarna w Wilczynie z prezesem dh Piotrem Ćwiklińskim.

Prezes OSP w Bielsku Tomasz Tomczak wita wszystkich uczestników w punkcie docelowym rajdu w Anastazewie fot. Paweł Lachowicz

DWIE TRASY MARSZU

Zebrani  w remizie w Bielsku wysłuchali krótkiego rysu historycznego ze szczególnym uwzględnieniem udziału miejscowej ludności w Powstaniu Wielkopolskim, które wygłosił Ryszard Spochacz, wnuk powstańca Stanisława Spochacza. Po czym grupa składająca się ze strażaków ochotników, mieszkańców gminy, społeczności  miejscowej szkoły oraz uczniów szkoły w Bielsku wyruszyła na trasę rajdu.

Ustalone zostały dwie trasy marszu. Ekipa z Bielska wyruszyła z remizy w Bielsku i kierowała się na Linówiec. Natomiast ekipa z Wilczyna wyruszyła z remizy w Wilczynie i kierowała się na Mrówki. Wśród uczestników nie zabrakło wójta Wilczyna Grzegorza Skowrońskiego, który przeszedł całą trasę. Obie ekipy spotkały się na trasie w miejscowości Suszewo, gdzie na wszystkich czekały kiełbaski z rusztu wypiekane przez strażaków z Bielska i Wilczyna oraz ciepła herbata. Następnie wszyscy razem wyruszyli dalszą trasą przez Szydłówiec do Anastazewa. W sumie uczestnicy rajdu przeszli 13,5 km. Punktem docelowym była granica zaboru prusko-rosyjskiego w Anastazewie.

W miejscu docelowym rajdu uczestnicy wypuścili świetlne, biało - czerwone race fot. Paweł Lachowicz

BIAŁO-CZERWONE RACE

Tam uczestnicy rajdu dotarli około 20.00. Na miejscu czekały na nich grupy z Powidza i Ostrowitego. Po oddaniu hołdu bohaterom i chwili zadumy odśpiewano hymn narodowy. W tym czasie w niebo wypuszczone zostały świetlne biało-czerwone race. Na zakończenie wszyscy udali się na przygotowaną przez KGW z Bielska  polową  grochówkę. Dla uczestników organizatorzy zapewnili transport powrotny.

W miejscu docelowym rajdu uczestnicy wypuścili świetlne, biało - czerwone race fot. Paweł Lachowicz

Wsparcie finansowe w organizacji tegorocznej edycji rajdu zapewnił Urząd Gminy Orchowo oraz Urząd Gminy Wilczyn.

Z HISTORII POTYCZKI W ANASTAZEWIE

Do potyczki powstańców  wielkopolskich z siłami pruskimi doszło 28 grudnia 1918 roku we wsi Anastazewo, która była kolejowym (Gnieźnieńska Kolej Wąskotorowa) i drogowym przejściem granicznym na teren wolnej już wtedy Polski. Konieczność opanowania strategicznego przejścia granicznego zapadła podczas narady w Gnieźnie w dniu 28 grudnia 1918 roku, tuż po wybuchu powstania w Poznaniu. Konieczne było zlikwidowanie oddziałów Grenzschutzu (kompania E34 pod dowództwem porucznika Kortiima z Witkowa) rozlokowanych zarówno w Anastazewie, jak i Szydłówcu. Po zdobyciu pewnej ilości broni oddziały powstańcze wyruszyły na Anastazewo, zwróciwszy się wcześniej o pomoc do Wojska Polskiego stacjonującego za granicą - w Budzisławiu i Lipnicy.

Pluton Grenzschutzu i oddział niemieckiej straży granicznej liczył w Anastazewie około 60 ludzi. Siły polskie to 70 żołnierzy (ochotników) pod dowództwem Józefa Bilskiego (główne siły) i Ignacego Kozłowskiego (szpica). Podchodząc pod wieś natknięto się na trzyosobowy patrol niemiecki, z którego zlikwidowano dwóch ludzi, ale trzeci zbiegł, powiadamiając placówkę o ataku. Utracono tym samym element zaskoczenia i szybko rozwinięto tyralierę, uderzając frontalnie na Anastazewo. Część budynków opanowano stosunkowo szybko, gdyż Niemcy broniący ich poddali się. Część załogi niemieckiej skutecznie broniła odwachu na stacji wąskotorowej. Ogień był jednak chaotyczny, a atak powstańców brawurowy, o zmasowanej sile ognia i z użyciem dużej liczby granatów ręcznych. Wszystko to zadecydowało o ostatecznym poddaniu się Grenzschutzu w stacji kolejowej (jeden zabity, trzech rannych). Przy tylko jednym rannym zdobyto duże ilości broni, amunicji i innego sprzętu wojskowego, a także otwarto drogę do całkowitego przejęcia władzy przez Polaków w Powidzu. Już po zakończeniu szturmu przybył do wsi oddział 43 żołnierzy Wojska Polskiego pod dowództwem chorążego Bognera z III batalionu 29. pułku piechoty.

Czynnie w Powstaniu Wielkopolskim brał udział Stanisław Spochacz, urodzony 25 marca 1893 r. w Siedlimowie. Posiadał przysposobienie wojskowe - piechota. Brał udział w następujących wojnach, przeciw: Rosji od 25.01.1915 r. do 10.1918 r.; Francji - od 10.1918 r. do 11.1918 r.; Niemcom - 20.01.1919 r. do 05.1919 r. i bolszewikom - 05.1919 r. do 11.1920 r.

Przebywał na froncie jako żołnierz 11 korpusu 62 pułku piechoty oraz 59 pułku piechoty.

Do służby wojskowej Wojska Polskiego wcielony został 20 stycznia 1919 r. do 11 korpusu 59 pułku piechoty Wielkopolski. Tego samego dnia mianowany starszym szeregowcem. 5 czerwca 1919 r. mianowany kapralem. 20 stycznia 1919 roku wstąpił jako ochotnik do 11 korpusu 5 pułku Strzelców Wielkopolskich, a 1 lutego 1919 roku awansował na starszego strzelca. 3 kwietnia 1923 r. został przeniesiony do rezerwy. Odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Stanisław Spochacz walczył o wyzwolenie Strzelna, Inowrocławia, Gniewkowa i Brzozy pod Bydgoszczą. Brał czynny udział w wysadzaniu pociągu pancernego Danuta. Pociąg został zdobyty przez powstańców wielkopolskich 16 lutego 1919 roku w bitwie pod Rynarzewem. Walczył pod dowództwem por. Pawła Cymsa. Uczestniczył również w potyczce w Anastazewie.

Powstańcy wielkopolscy z terenu gminy Orchowo: Stanisław Spochacz, Andrzej Kaszyński, Marcin Trudziński, Kazimierz Szymański, Jakub Wiśniewski, Adam Laskowski, Stanisław Chwiłka, Władysław Świtek, Władysław Lorkiewicz, Karol Banaszak, Wincenty Wesołowski.

Na uczestników rajdu w Anastazewie czekała przygotowana przez KGW z Bielska  polowa  grochówka fot. Paweł Lachowicz

Paweł Lachowicz