Publikujemy zapiski osobiste Michała Badyny - Dziennik Powstańczy Oddziału Badyny

Poniżej publikujemy zachowany przez najbliższą rodzinę do dzisiejszego dnia "Dziennik Oddziału Badyny", w którym jego dowódca Michał Badyna spisał swoje i swoich podkomendnych losy oraz drogę powstańczą, jaką oddział przeszedł od dnia sformowania 26 grudnia 1918 roku do 18 lutego 1919 roku.

Pierwsza strona „Dziennika Oddziału Badyny”, spisanego przez jego dowódcę Michała Badynę

My powstańcy zorganizowaliśmy się 26.12.1918 r. Do oddziału zapisało się 107 młodszych i starszych. Dowódcą oddziału wybrany Badyna Michał. Od tego dnia żeśmy stali na straży, bo w Strzelnie było dużo Grenzschutzu, toteż wysłane pod las patrole patrolowały cały skraj lasu, a także Kopce i Czerniak. Reszta czuwała w kwaterze na sali p. Szwartza i czekała na rozkazy.

01.01.1919 r. wieczorem obradowaliśmy co dalej robić, bo już 28.12.1918 r. oswobodzone było Gniezno. Żeśmy się umówili, że rano pojedziemy do Mogilna po bliższe informacje. Rychło rano 02.01.1919 r. pojechali do Mogilna furmanką Rosiński Antoni i Badyna Michał. W Mogilnie na rynku powiewały polskie chorągwie i były 2 odziały - wrzesiński i gnieźnieński, toteż my pośpiesznie udaliśmy się po broń. Dostaliśmy 7 karabinów i kupiliśmy polskie odznaki biało-czerwone kokardy. Potem ruszyliśmy do Kwieciszewa, gdzie wszyscy czekali na rozkazy.

Wjeżdżając do Kwieciszewa żeśmy wołali „Niech żyje Polska”. Rosiński pojechał do trębacza żeby trąbił na alarm, a ja pośpieszyłem do domu, aby chorągiew polską, którą miałem uszytą zabrać, a potem na rynek do szeregu. Tam sformowałem i podzieliłem grupy, aby u Niemców szukać za bronią. Reszta z inwalidami i starszymi obsadziła Pocztę z telefonem, wyloty dróg w Kwieciszewie, dworzec, mosty kolejowe i inne miejsca. Do południa wszystko było, a o pierwszej godzinie przyjechały oddziały gnieźnieński i Września. Wówczas ruszyliśmy na odbicie Strzelna. Potem nasz oddział wrócił do Kwieciszewa i był gotowy na wezwanie do pomocy przy oswobadzaniu dalszych miast i okolic.

Piątego stycznia 1919 r. dostaliśmy wezwanie z Mogilna na zdobycie Inowrocławia. Wieczorem żeśmy ruszyli do Mogilna furmankami tam dostaliśmy broń i koleją pojechaliśmy do Pakości. Nad ranem zeszliśmy z kolei i pieszo, przez pola ruszyliśmy do Inowrocławia. Niemcy nas ostrzeliwali, ale dotarliśmy do (...), gdzie jeszcze Niemcy byli i żeśmy ich wygonili i obsadzili (...), po czym wywiesiliśmy polską chorągiew. Tam czekaliśmy na dalsze rozkazy i dostaliśmy rozkaz jechać do Jaksic, aby tam pomóc zabezpieczyć dworzec kolejowy i szosę z Bydgoszczy.

Tam trzymaliśmy wartę do rana, a w Inowrocławiu były prowadzone pertraktacje z Niemcami. Rano 07.01.1919 r. żeśmy wrócili do Inowrocławia i tutaj poborowi z oddziału poszli do koszar i z nimi dowódca oddziału gębickiego. Reszta oddziału z Gębic przyłączyła się do mojego i razem ruszyliśmy do oswobodzenia Barcina, Łabiszyna i okolic.

11.01.1919 r. w Barcinie oddział otrzymał rozkaz zabezpieczyć szosę do Łabiszyna. Odesłano nas do Kani, a oddział barciński wrócił do Barcina. Miejscowość Kania leży nad szosą Barcin-Łabiszyn. Stamtąd wysyłałem posterunki w stronę Łabiszyna i Lubostronia. Całą noc staliśmy na warcie, a rano przybyło więcej oddziałów i ruszyliśmy na zdobycie Łabiszyna. Po odbiciu Łabiszyna oddziały zostały włączone w odcinek 2 Inowrocław Frontu Północnego pod dowództwem pułkownika hrabiego Ignacego Mielżyńskiego.

22.01.1919 r. dostałem rozkaz wygonić Niemców za Noteć, bo tam przy moście Niemcy się zbrojnie usadowili. Wyruszyliśmy w szyku bojowym szosą w stronę mostu, gdy nas Niemcy zauważyli i dali ognia z armat, musieliśmy się cofnąć do lasu i posuwaliśmy się wzdłuż rzeki. W międzyczasie do mostu podjechała nasza armata i dała ognia. Niemcy zaczęli uciekać w stronę Bydgoszczy, a myśmy ich gonili do Złotnik. Potem nasz oddział wysłano na wypoczynek do Łabiszyna, lecz dostaliśmy rozkaz służby na straży nad Notecią przy moście.

Pod dowództwem hrabiego Mielżyńskiego, odcinek 2 Inowrocław, pełniłem służbę do 18.02.1919 r. Potem byliśmy zwolnieni i jeszcze jakiś czas pełniliśmy służbę na miejscu w Kwieciszewie.

Powstańcy z bronią w ręku przy oswobodzeniu miast i okolic z Kwieciszewa:
    1. Badyna Michał - dowódca oddziału
    2. Rosiński Antoni - komendant miejscowy
    3. Wegner Andrzej
    4. Jankowski Wincenty
    5. Jankowski Kazimierz 
    6. Derecki Jan
    7. Radomski Józef 
    8. Wojciechowski Stanisław
    9. Gajewicz Franciszek 
    10. Chojnacki Józef
    11. Rejnowski Edmund
    12. Kasprowicz Jan
    13. Rejnowski Franciszek 
    14. Derecki Stanisław
    15. Mądry Jan
    16. Chudziński Wincenty
    17. Adamczyk Jan
    18. Wysocki Kazimierz 
    19. Nawrocki Leon
    20. Jankowski Władysław 
    21. Olejniczak Józef
    22. Wędzikowski 
    23. Zieliński
    24. Łożyński Franciszek 
    25. Gajewicz Kazimierz 
    26. Jankowski Władysław 
    27. Rosiński Jan
    28. Wielich Józef 
    29. Gajewicz Stanisław 
    30. Plewiński Ignacy 
    31. Rożek Ignacy 
    32. Bultrowicz Wawrzyn 
    33. Kozłowski Władysław
    34. Kozłowski Wincenty
    35. Malendowicz Stanisław
    36. Pokorski Franciszek 
    37. Krygier Ignacy 
    38. Kwiatkowski Ignacy
    39. Kaptur Józef 
    40. Redmann Michał 
    41. Muzyk Franciszek 
    42. Wojtaszak Jan 
    43. Lewandowski Sylwester 
    44. Rybicki Jan 
    45. Franciszczak Piotr 
    46. Majchrowicz Kazimierz 
    47. Paradziński Michał 
    48. Witt Ludwig
    49. Gajewicz Leon 
    50. Banach Michał 
    51. Basiński Wojciech 
    Z Kunowa:
    1. Pieczyński Jan 
    2. Domański Franciszek 
    3. Stawski Władysław 
    4. Nowakowski 
    Gębice z bronią w ręku:
    1. Jankowski Stanisław 
    2. Oborski Aleksander 
    3. Jurga Jan 
    4. Łagiewski Mieczysław 
    5. Łuczak Maks 
    6. Kowalski Dionizy 
    7. Kowalski Stefan 
    8. Ostrowski Franciszek 
    9. Ostrowski Piotr 
    10. Hanczewski 
    11. Gust 
    Przy oswobadzaniu Poczty, telefonów, mostów i dworca w Kwieciszewie:
    1. Derecki Franciszek 
    2. Pilachowski Franciszek 
    3. Urbański Józef 
    4. Joszcz Stanisław 
    5. Lisiecki Jan 
    6. Głowacki Stanisław 
    7. Glanc Jan 
    8. Rakowski Bonifacy 
    9. Szwartz Jan 
    10. Gałęzewski Niepomucyn
    11. Gajewicz Stanisław 
    12. Głowiński Wincenty 
    13. Warda Michał 
    14. Woźniak Antoni 
    15. Gajewicz Franciszek 
    16. Łuczak Antoni 
    17. Pawlak Marcin 
    18. Kwiatkowski Szczepan 
    19. Basiński Józef 
    20. Głowacki Wincenty 
    21. Gałęzewski 
    22. Zawierucha Władysław 
    23. Sternalski Stefan 
    24. Nowacki Walerian 
    25. ks. Ignacy Wachowiak 
    26. Nowacki Wojciech 
    27. Jędrzejewski Piotr 
    28. Stawski Stanisław 
    29. Bogusławski Józef 
    30. Kotarski Antoni 
    31. Borowski Germann
    32. Burzyński Kazimierz 
    33. Górski Jan 
    34. Banach Andrzej 
    35. Płotkarski 
    36. Brzeziński 
    Jako posłańcy:
    1. Rosiński Bolesław 
    2. Kotarski Franciszek
    3. Lewandowski Szczepan

opracował i zredagował:
Paweł Lachowicz
Pałuki Wkładka Magazynowa nr 326 (52/2008)