Fenomen opata Michała Kosmowskiego poznali w murach stworzonego przez niego Kolegium Trzemeszeńskiego

Michał Kosmowski urodził się 29 września w Słowikowie (gm. Orchowo). W dzień jego 300. urodzin w murach założonym przez niego Kolegium Trzemeszeńskim prof. Danuta Konieczka-Śliwińska przybliżyła jego fenomen. Jako tego, który zrewolucjonizował ówczesne myślenie. Był wizjonerem, który myślał o tym, jak rozwinąć Trzemeszno. Wykład był wynikiem zaproszenia prof. Danuty Konieczki-Śliwińskiej przez p.o. dyrektora Beatę Szymańską do Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Trzemesznie.

WYKŁAD DANUTY KONIECZKI-ŚLIWIŃSKIEJ

Danuta Konieczka-Śliwińska w stopniu profesora jest absolwentką trzemeszeńskiego Liceum Ogólnokształcącego w Trzemesznie. Dr hab. nauk historycznych, profesor Wydziału Historii UAM w Poznaniu. Jak powiedział wiceburmistrz Zygmunt Nowaczyk, moglibyśmy zaprosić dowolnego profesora. Przeczytałby losy Kosmowskiego, może wspomógłby się sztuczną inteligencją. Wykład jednak nie byłby tak ciekawy. Zdaniem nie tylko włodarza, ale też obecnych w auli ZSOiZ w Trzemesznie profesor Danuta Konieczka Śliwińska włożyła serce w przybliżenie obecnym losów Michała Kosmowskiego. W wykładzie wzięli udział także jej studenci. Jeden pochodził z Trzemeszna.

ZROBIŁ WIĘCEJ, NIŻ OCZEKIWANO

Michał Kosmowski urodził się 29 września 1725 roku w pobliskim Słowikowie. Był drugim synem z kolei. Rodzice oddali go w stan duchowny. W 1762 roku, mając 37 lat został wybrany na opata. Jak podkreślała profesor Konieczka-Śliwińska, nie był to przypadkowy moment. Wcześniej przez 9 lat przygotowywał się do tej roli, współpracował z opatem Franciszkiem Ponińskim. W 1791 roku, mając 65 lat ukończył doktorat w Krakowie.

Będąc opatem Kosmowski miał tak naprawdę jedno zadanie - zająć się klasztorem, któremu podlegało Trzemeszno. On jednak wybiegł wizją znacznie szerzej i dalej. Był mądry i wykształcony. Miał talenty i predyspozycje ku temu, by zreformować opactwo zakonne. Dzięki swojemu talentowi organizacyjnemu i szerokim horyzontom przeprowadził wiele reform. Założył szkołę, folusz, młyn. Dojrzewał do reform, nie robił wszystkiego od razu. Najpierw zaczął od zmian w klasztorze. Wprowadził obowiązkowe coroczne 8-dniowe rekolekcje, nakaz pisania comiesięcznych sprawozdań z parafii. Zastanawiał się, skąd pozyskać fundusze. Stał na stanowisku, że każdy i wszystko musi się rozwijać. Swoje zmiany planował z myślą o przyszłości.

ROZWÓJ TRZEMESZNA W CZASACH OPATA KOSMOWSKIEGO

Kosmowski w swojej wizji przygotował plan rozwoju urbanistycznego, gospodarczego, kulturalnego. Był nastawiony na zmianę cywilizacyjną. Wszedł na nową drogę rozwoju. Mógł to zrobić dzięki możliwościom i swojej sprawczości. Jako opat mógł decydować o tym, co chce zrobić i wprowadzać to w życie. Dużym ułatwieniem były także znajomości, kontakty. Miał poparcie papieża Klemensa IV, papieża Piusa VI oraz króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Rozbudował miasto. Dzięki temu ściągnął kupców, rzemieślników. Dzięki różnorodnym profesjom odpowiadali na potrzeby mieszkańców. Wprowadził Ordynację dobrego porządku - zbiór zasad, prawił, które określały m.in. kto i jak rządzi w Trzemesznie, podatki, księgi miejskie, coś na wzór ochrony przeciwpożarowej. Co ważne, takie ordynacje miały duże nowoczesne miasta, jak np. Poznań.

Opat Michał Kosmowski stworzył także kompleks świętego Łazarza, którzy przetrwał do dziś. Zbudował kościół i salki, w których stworzono szkołę parafialną. Wydzielił pomieszczenie dla nauczyciela, zadbał o wyposażenie. Mogły do niej uczęszczać też dzieci z biednych rodzin. Dożywiał młodzież. Wiedział, że głodni wiele się nie nauczą.

Kosmowski przeprowadził reformę społeczną, oświatową. Wiedział, że uczniowie po ukończeniu dzisiejszej szkoły podstawowej mogą chcieć się dalej kształcić. Tak powstał pomysł na Kolegium Trzemeszeńskie. Według Kosmowskiego szkoła średnia była tym, co otwiera ludzi na nowy świat. Zadbał więc o wykształcenie nauczycieli – opłacił stypendium dwóch kanoników i wysłał ich na nauki do Krakowa, by później wrócili uczyć w Trzemesznie. Trzech najzdolniejszych absolwentów Kolegium Trzemeszeńskiego mogło kształcić się dalej w Akademii Krakowskiej. Dzięki pieniądzom z klasztoru otrzymali stypendium na czas nauki. Dwóch uczniów mogło dalej uczyć się prawa.

DZIAŁALNOŚĆ OPATA KOSMOWSKIEGO OBECNA DO DZISIEJSZEGO DNIA

W miejscu skromnej świątyni nakazał wybudować jeden z najwspanialszych późnobarokowych obiektów sakralnych – nowy kościół wzorowany na bazylice świętego Piotra w Rzymie. Jedną z jego największych zasług było ufundowanie w 1776 roku szkoły średniej, nazwaną przez potomnych Akademią Trzemeszeńską.

Nie był tylko opatem - był budowniczym lepszego świata – zakończyła swój wykład prof. Danuta Konieczka-Śliwińska. W dzień jego 300. urodzin w poniedziałek, 29 września w murach szkoły, którą ufundował zebrali się uczniowie Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Trzemesznie, Szkoły Podstawowej nr 2 im. Polskich Olimpijczyków w Trzemesznie, dyrektorzy, mieszkańcy miasta i okolic, przedstawiciele władz, radni Rady Miejskiej, ksiądz proboszcz trzemszeńskiej parafii prałat Piotr Kotowski.

Fenomen opata Michała Kosmowskiego – wyjątkowy duchowny, który odmienił Trzemeszno przyciągnął odbiorców w różnym wieku. Wielu było uczniów, ale i dorosłych. Profesor Danuta Konieczka-Śliwińska opowiadała jednak tak barwnie i angażująco, że każdy wyszedł z sali z poczuciem dobrze wykorzystanego czasu.

Paulina Kwiatkowska