Festiwal pamięci Jerzego Waldorffa przeszedł do historii

7 października w auli Szkoły Podstawowej nr 1 w Trzemesznie odbył się Festiwal im. Jerzego Waldorffa. Festiwal popularyzował muzykę i literaturę - dwie wielkie pasje Jerzego Waldorffa, który w młodości mieszkał w Rękawczynie (gmina Orchowo) i uczył się w gimnazjum w Trzemesznie. Był jedną z najpopularniejszych i najbardziej oryginalnych postaci powojennej Polski. Jego portret namalowany przez trzemeszeńskiego artystę Marcelego Koniecznego towarzyszył przez cały przebieg festiwalu.

Festiwal podzielony był na dwie główne części. W pierwszej, którą prowadziła prezeska Fundacji Atut Jolanta Sroczyńska-Pietz przybliżona została postać Jerzego Waldorffa, jego twórczość i działalność na rzecz kultury. Była też mowa o związkach z Wielkopolską. Wiele osób do dzisiaj pamięta postać Jerzego Waldorffa. Był charakterystyczny. Miał nosowy głos, po magnacku przyciętą grzywkę, chętnie pokazywał się z ulubionym jamnikiem Puzonem. Zawsze elegancki, zawsze z laseczką ze srebrną gałką. Mówiono, że jest baronem, ale nie była to prawda. Pochodził z bardzo dobrej ziemiańskiej rodziny, lubił opowiadać o swoich historycznych korzeniach..- Waldorff przez całe swoje życie wracał do miejsc związanych z Rękawczynem i Trzemesznem. O Rękawczynie napisał„ "to jest miejsce na ziemi do dziś dla mnie święte, jak dla chrześcijan Jerozolima". Miłość Waldorffa do tych stron została utrwalona w piosence Wandy Warskiej "Zaproś nas do Trzemeszna", która stała się muzycznym motywem przewodnim festiwalu - mówiła Jolanta Sroczyńska-Pietz.

Dodała, że Fundacja, którą kieruje chce mieszkańcom Trzemeszna przybliżać kulturę wysoką, zapraszając do Trzemeszna, znanych ludzi literatury i wybitnych muzyków. Podkreślała, że Waldorff przez całe swoje życie popularyzował wiedzę o muzyce oraz literaturze i wspierał rozwój tych sztuk. - Fundacja „Atut” realizuje te same cele na prowincji, w lokalnej społeczności. Założona została przez grupę twórców, animatorów kultury i społeczników, którzy chcą promować kulturę wysoką tam, gdzie ona jest trudniej dostępna - dodała.

SPOTKANIE Z MARIUSZEM URBANKIEM

Gościem festiwalu był Mariusz Urbanek - pisarz i publicysta, autor m.in. biografii Jerzego Waldorffa pod tytułem Waldorff. Ostatni baron Peerelu. Książka, to opowieść o życiu Jerzego Waldorffa, ostatniego barona Peerelu i strażnika narodowej pamięci, legendy polskiej krytyki muzycznej, człowieka, który uratował przez zagładą Stare Powązki w Warszawie i przeprowadził największą w Polsce Ludowej prywatną, a więc nielegalną zbiórkę pieniędzy na wykup willi Atma w Zakopanem, w której powstało Muzeum Karola Szymanowskiego.

Jest tam opowieść o przedwojennym flircie Waldorffa z faszyzmem, powojennym współtworzeniu tygodnika Przekrój, fascynacji muzyką Szymanowskiego i najmądrzejszym psie na świecie - jamniku Puzonie, który był jego nieodłącznym towarzyszem podczas występów w telewizji. Jest mowa o przyjaźniach Waldorffa z Konstantym Ildefonsem Gałczyńskim i Stefanem Kisielewskim, jego młodzieńczym romansie z tajemniczym Isiem oraz o 60-letnim związku Jerzego Waldorffa z tancerzem Mieczysławem Jankowskim. Podczas spotkania Mariusz Urbanek w bardzo interesujący sposób, przeplatany anegdotami opowiedział o życiu i twórczości Jerzego Waldorffa uchylając rąbka tajemnicy z mało znanych faktów jego życia, o których szerzej można przeczytać na stronach książki.

Za przybliżenie postaci Jerzego Waldorffa, Mariuszowi Urbankowi oraz organizatorom festiwalu podziękowali burmistrz Trzemeszna Krzysztof Dereziński i przewodniczący Rady Miejskiej Benedykt Nitka, którzy mają nadzieję, że festiwal stanie się imprezą cykliczną.

Gościem festiwalu był Mariusz Urbanek - pisarz i publicysta, autor m.in. biografii Jerzego Waldorffa pod tytułem Waldorff. Ostatni baron Peerelu fot. Magdalena Lachowicz

WSPOMNIENIA O JERZYM WALDORFFIE

Nie zabrakło wspomnień uczestników festiwalu ze spotkań z Waldorffem. O jednym z takich spotkań opowiedziała Krystyna Giemza z Niewolna fot. Magdalena Lachowicz

Następnie w foyer festiwalowym była okazja do indywidualnych rozmów z Mariuszem Urbankiem i możliwość zakupu książek pisarza, w których bardzo chętnie składał autografy i pamiątkowe wpisy. Nie zabrakło też wspomnień uczestników festiwalu ze spotkań z Waldorffem.

O jednym z takich spotkań opowiedziała Krystyna Giemza z Niewolna, która pokazała książkę Zbuntowane uszy autorstwa Waldorffa z jego autografem o treści: Krysi i Piotrusiowi, życząc im, aby idąc w życie szli śladami dzielnego ojca, którą od niego wraz z bratem Piotrem otrzymali 14 maja 1963 roku. Pani Krystyna w rozmowie z naszym reporterem powiedziała, że wtedy nazywała się Wrzeszczyńska. Jej ojciec Henryk Wrzeszczyński był dyrygentem trzemeszeńskiego chóru, a Jerzy Waldorff nocował wtedy w jej domu rodzinnym. - Mój tatuś był muzykiem i był dyrygentem chóru. Waldorffa cały czas słuchał w radiu. Wtedy było jego spotkanie z młodzieżą w liceum. Tatuś jakiś czas też uczył w liceum muzyki i był na tym spotkaniu i zaprosił go do nas. Była kawka i tak sobie porozmawiali o tym i o owym. Dzięki temu potem była jedna audycja radiowa poświęcona Trzemesznu i chórowi trzemeszeńskiemu i wtedy Waldorff dedykował pieśń „Dziś do Ciebie przyjść nie mogę”. Ja w 1963 roku byłam dzieckiem, miałam 15 lat i do liceum chodziłam, ale pamiętam, że było to bardzo miłe spotkanie. Waldorff w naszym domu nocował i na drugi dzień odjechał - powiedziała nam Krystyna Giemza.

Podczas festiwalu Maciej Adamski pokazał książkę Jerzego Waldorffa Dwie armaty, którą autor 13 maja 1963 roku okrasił dedykacją: Panu dyrektorowi Edmundowi Pruskiemu - Jerzy Waldorff (uczeń I klasy gimnazjum w Trzemesznie, 1920r .) i zaprosił wszystkich do zwiedzania Szkolnej Izby Tradycji przy ZSOiZ, w której znajdują się liczne pamiątki związane z Waldorffem.

W foyer festiwalowym była okazja do indywidualnych rozmów z Mariuszem Urbankiem i możliwość zakupu książek pisarza, w których bardzo chętnie składał autografy i pamiątkowe wpisy fot. Magdalena Lachowicz

KONCERT MUZYKI KLASYCZNEJ

Kolejnym punktem festiwalu była część muzyczna, którą prowadziła Katarzyna Sudaj. W tej części odbył się  kameralny koncert muzyki klasycznej w wykonaniu utytułowanych muzyków - Doroty Kuczyńskiej (piano) oraz  Sary Powagi (skrzypce). W auli trzemeszeńskiej podstawówki zabrzmiały tanga Astora Piazzolli, Ennio Morricone, czy dzieło ulubionego kompozytora Jerzego Waldorffa - Karola Szymanowskiego. Koncert był prawdziwą ucztą dla duszy i nagrodzony został gromkimi brawami. 

ZWIEDZANIE WYSTAWY

W przygotowanej części muzealnej można było obejrzeć książki autorstwa Jerzego Waldorffa ze zbiorów Biblioteki Publicznej w Trzemesznie, wycinki z gazet z artykułami o Jerzym Waldorffie, w tym wycinki z Pałuk i Ziemi Mogileńskiej, gabloty ze zdjęciami oraz słynnymi  cytatami Jerzego Waldorffa. Nie zabrakło też poczęstunku przygotowanego w formie szwedzkiego stołu.

ORGANIZATORZY

Organizatorem festiwalu była Fundacja Atut, a partnerami przy organizacji Festiwalu była Biblioteka Publiczna w Trzemesznie i Szkoła Podstawowa nr 1 w Trzemesznie. Festiwal został współfinansowany z dotacji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu w ramach zadań publicznych w dziedzinie kultury w roku 2023 pn. Wspieranie projektów umożliwiających realizację przedsięwzięć na rzecz kultury w miejscowościach oddalonych od centrów kultury oraz dzięki wsparciu darczyńców i przyjaciół Fundacji Atut.

Uczestnicy festiwalu żywo reagowali na opowiadane anegdoty z życia Jerzego Waldorffa fot. Magdalena Lachowicz

Wspomnienie  o Jerzym Waldorffie napisane przez Marka Holaka w numerze 1 Pałuk i Ziemi Mogileńskiej z dnia 6 stycznia 2000 roku, w rubryce Z żałobnej karty:

Jerzy Waldorff związany był z Ziemią Mogileńską. Urodził się 4 maja 1910 roku w Warszawie. Jego rodzice mieli majątek z pięknym pałacem i parkiem w Rękawczynie (gm. Orchowo). Pewne jest, że młode lata swego życia spędził w Rękawczynie, uczęszczał w Trzemesznie  do dwóch klas gimnazjum. Potem mieszkał w Poznaniu  i uczęszczał do gimnazjum im. Marii Magdaleny. Urok Ziemi Mogileńskiej, a szczególnie Rękawczyna odcisnął także na jego twórczości literackiej ogromne piętno. W powieści z 1989 roku Fidrek (takie nosił przezwisko), którą śmiało można nazwać autobiograficzną, tak między innymi wspomina swą romantyczną tęsknotę do Rękawczyna i Trzemeszna: - (…) Kiedy przypomnieć, że czternaście kilometrów dzielących Trzemeszno od Rękawczyna przebywałem karetą w dwie zimowe godziny, zaś teraz wystarcza niespełna dwóch, abym doleciał z Warszawy do Rzymu odrzutowcem (…). Że w zmierzchy grudniowe Rękawczyn witał mnie ciepłym migotaniem świec i blaskiem lamp naftowych (…) w izolacji od świata przerywanej tylko wędrówką listonoszy.

Mieszkając już w Warszawie, nigdy o urokliwym Rękawczynie nie zapomniał, jednak przebywając tutaj na początku lat 70. był wstrząśnięty  tym, że po jego ukochanym miejscu został tylko zdewastowany park, ani śladu pałacu. Miał żal w sercu z tego powodu do końca życia, czemu często w publicznych wypowiedziach dawał wyraz. Jerzy Waldorff mówił: - Gdyby Piłat był trochę odważniejszy (albo tylko mniej leniwy) i nie wydał na mękę Chrystusa, biorąc we własne ręce jego przyszłość; jeśliby Napoleon w niemowlęctwie wypadł z kołyski na głowę i zidiociał, gdyby Lenin w roku siedemnastym pojechał nie do Petersburga ale do Londynu - dzieje nasze potoczyłyby się inaczej. Jedno tylko zawsze było i zostało imperatywem kategorycznym świata: upływ czasu, starzenie się tego, co żuje i wreszcie śmierć. Zmarł 30 grudnia 1999 roku.

W części muzycznej festiwalu odbył się kameralny koncert muzyki klasycznej w wykonaniu Doroty Kuczyńskiej (piano) oraz Sary Powagi (skrzypce) fot. Magdalena Lachowicz

Magdalena Lachowicz