Wystawa i książka o Stanisław Pijanowskim - człowieku z Głuchej Puszczy (wideo + zdjęcia)

10 listopada w Domu Kultury i Strażaka w Orchowie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy "Stanisław Pijanowski - kolekcjoner, pasjonat. 100-rocznica urodzin". Wystawa dostępna jest dla zwiedzających od 12 do 25 listopada w godzinach pracy biblioteki. Zwiedzanie w innych godzinach można umawiać telefonicznie pod numerem 608 680 561.

Urodzony 7 listopada 1922 roku w Mieścisku Stanisław Pijanowski był leśnikiem, etnografem, archeologiem, historykiem i ornitologiem. Pasją pana Stanisława było kolekcjonowanie wszystkiego, co wiązało się z historią. Jego kilkudziesięcioletnia pasja kolekcjonerska pozwoliła zgromadzić tysiące bezcennych eksponatów z dziedziny geologii, archeologii, etnografii, leśnictwa i łowiectwa. Równie ciekawe i cenne były jego zbiory numizmatyczne, bibliofilskie i archiwalne, a także militaria.

Wystawę "Stanisław Pijanowski - kolekcjoner, pasjonat. 100-rocznica urodzin" otworzyły Magdalena Kasprowicz - inspektor ds. oświaty, kultury, sportu i organizacji pozarządowych oraz Magdalena Pęczkowska - dyrektorka Biblioteki Publicznej Gminy Orchowo. Przedstawiły krótki życiorys bohatera tego dnia Stanisława Pijanowskiego, po którym wyświetlony został 20 minutowy film z roku 1982 produkcji TVP pt. "Człowiek z Głuchej Puszczy" oraz fragmenty amatorskiego filmu dokumentalnego obrazującego zamiłowanie pana Stanisława do psów, których miał kilkadziesiąt, autorstwa Zygfryda Kubaty, w filmie brał udział Tadeusz Ciałkowski - dobry znajomy pana Stanisława. Był również czas na wspomnienia o Stanisławie Pijanowskim, którymi podzielili się mieszkańcy Strzelna Jan Harasimowicz i Marian Przybylski.

Spotkanie prowadziły Magdalena Kasprowicz - koordynatorka projektu i Magdalena Pęczkowska - dyrektorka orchowskiej biblioteki fot. Paweł Lachowicz

MONSTRANCJA Z DACHAU

Na uroczystość dotarł również siostrzeniec Stanisława Pijanowskiego - Edmund Rutkowski wraz z żoną Zdzisławą, który opowiedział, w jaki sposób w zbiorach jego wujka znalazła się niezwykła, wykonana z puszek monstrancja. - Ta monstrancja w zbiorach wujka była bodajże od 1965 r. Po śmierci wujka ja się nią zająłem, zabrałem dzisiaj i przywiozłem, żeby państwo zobaczyli, jak wygląda po tylu latach. Wiadomo, że metal koroduje i nie ma tego wyglądu jak ja ją pamiętam z tych lat 60-tych. Z tą monstrancją taka ciekawa historia. Pan kierownik mleczarni w Bielicach przyjechał z dziećmi, aby zwiedzić zbiory. I wiadomo jak to z dziećmi przepychają się, a wujek miał gablotę ze starodrukarni i jak to dzieciaki, zbiły szybę. Kierownik wziął wuja pod rękę i mówił panie Stanisławie niech pan się nie gniewa, przepraszam bo to dzieci, ale ja mam coś dla pana. Wujek się pyta, co? Monstrancję z Dachau. To wuja, jak to usłyszał to już nie chodziło o szybę. A tą monstrancję dostał od księdza Staszaka, który w Dachau w kaplicy obozowej odprawiał przy tej monstrancji msze. Do tej monstrancji jest cały opis. Ja nigdy nie wiedziałem, że tak szczegółowo pan Antoni Breliński opisywał, wymiary z czego zrobione. Zapraszam można obejrzeć, tylko za bardzo nie dotykać, bo to kłuje - opowiadał Edmund Rutkowski. Monstrancja wykonana jest z esesmańskiego bagnetu i z puszek po konserwowanej kaszance, którą dostawali w paczkach niemieccy esesmani. Monstrancja składa się ze stopy z kołnierzem, trzonu z nodusem i glorii z reservaculum.

Podczas spotkania odbyła się też prezentacja książki "Stanisław Pijanowski - kolekcjoner, pasjonat z Głuchej Puszczy", która jest wynikiem obserwacji i badań leśnika, etnografa, archeologa, historyka i ornitologa autorstwa Marcina Krzepkowskiego.

CO ZNAJDUJE SIĘ NA WYSTAWIE

Na zakończenie spotkania zebrani oglądali wystawę zbiorów, które niegdyś zgromadzone były przez Stanisława Pijanowskiego w muzeum w Głuchej Puszczy. Wśród nich są zbiory pamiątek po Janie Kilińskim (m.in. rękopis) i Tadeuszu Kościuszce (m.in. laska T. Kościuszki, którą naczelnik sam wykonał i używał jej, gdy wyszedł z carskiego więzienia). Jest dział poświęcony męce narodu polskiego w okresie II wojny światowej oraz zbiór fotografii przedstawiających pana Stanisława oraz część biograficzna, gdzie można zobaczyć świadectwo maturalne, portrety, ex libris, slajdy, płyty z muzyką. Jest część z kronikami: wpisy gości, dziennik ze szczegółowymi zapiskami, informacje o mieszkańcach Orchowa i okolic, o odwiedzinach przyjaciół, sąsiadów, życzliwych ludzi, korespondencja: papier listowy, listy przez kalkę pisane, zachowane listy i koperty, telegramy (śmierć), zaproszenia, wycinki prasowe o Głuchej Puszczy i Stanisławie Pijanowskim. Można obejrzeć liczne kroniki oraz zabytki sakralne, rzeźby, album fotograficzny z przełomu XIX/XX w oraz rogi tura. W gablotach umieszczone zostały starodruki: najstarszy z 1772 r. oraz oryginalne księgi inwentarzowe. Jest też ikona, stacja Drogi Krzyżowej ze Strzelna oraz portret Kościuszki, karykatury Stanisława Pijanowskiego jak i szłom, czyli oryginalna tablica z Głuchej Puszczy.

Obecnie zbiory pana Stanisława Pijanowskiego znajdują się w muzeum w Mieścisku. To dzięki uprzejmości i współpracy dyrektora biblioteki w Mieścisku Włodzimierza Naumczyka oraz poprzedniej dyrektor Czesławy Wieczorek, która stanowisko dyrektora piastowała przez 50 lat, można teraz w Orchowie oglądać wystawę.

Towarzystwo Przyjaciół Gminy Orchowo otrzymało dotację ze środków samorządu Województwa Wielkopolskiego w wysokości 10.000 zł w ramach konkursu "Nasza wieś, naszą wspólną sprawą" na realizację zadania pt. "Skarby Głuchej Puszczy - 100.rocznica urodzin kustosza Stanisława Pijanowskiego".

Na wystawie można obejrzeć zbiory Stanisława Pijanowskiego, które zostały wypożyczone z Muzeum Zbiorów z Głuchej Puszczy w Mieścisku fot. Paweł Lachowicz

Celem projektu było upamiętnienie działalności honorowego członka TPGO Stanisława Pijanowskiego poprzez wydanie książki poświęconej życiu i licznym pasjom kustosza. W publikacji zamieszczone są również trzy opowiadania autorstwa pana Stanisława oraz mnóstwo zdjęć z archiwum Głuchej Puszczy. Na zlecenie Towarzystwa książkę napisał Marcin Krzepkowski archeolog, który skatalogował wszystkie zbiory archeologiczne, przekazane po śmierci pana Pijanowskiego do muzeum w Mieścisku.

Każdy z obecnych na spotkaniu mógł nieodpłatnie otrzymać książkę. Przy realizacji projektu bezcenną pomocą służyli Magdalena Pęczkowska oraz Paweł Dragan.

GDZIE TRAFIŁY ZBIORY Z GŁUCHEJ PUSZCZY

Stanisław Pijanowski zmarł 8 czerwca 2010 roku w słupeckim szpitalu i został pochowany w rodzinnym Mieścisku. Głucha Puszcza była zawsze prywatnym Muzeum Stanisława Pijanowskiego i nigdy nie znalazła się w spisie muzeów mimo, że odwiedzali ją państwowi dostojnicy i dyplomaci. Po jego śmierci z różnych stron pojawiały się roszczenia dotyczące jeszcze zachowanej części zbiorów. Zdaniem niektórych, wolą zmarłego było, by zbiory pozostały w Głuchej Puszczy pod opieką gminy Orchowo, czego dowodzić miało nagranie sporządzone w szpitalu w Słupcy. Roszczenia wysuwał również Jan Huptyś - długoletni mieszkaniec leśniczówki i najbliższy współpracownik zmarłego leśnika, powołujący się na rzekomy testament i akt notarialny. Po śmierci Jana Huptysia (w 2011 roku) wyjaśniono kwestię własności zbiorów, które zgodnie z ostatnią wolą spisaną przez Pijanowskiego odziedziczył jego siostrzeniec - Edmund Rutkowski. Ten kolekcję Głuchej Puszczy przekazał do Muzeum Zbiorów z Głuchej Puszczy w Mieścisku.

Wystawa w Domu Kultury i Strażaka w Orchowie będzie dostępna dla zwiedzających od 12 do 25 listopada, w godzinach pracy biblioteki. Zwiedzanie w innych godzinach można umawiać telefonicznie pod numerem 608 680 561.

Paweł Lachowicz, 12 XI 2022