Kwieciszewo: Rewitalizacja grobowca Stanisława Mukułowskiego

Na cmentarzu parafialnym w Kwieciszewie grupa społeczników odnawia miejsce pochówku Stanisława Mukułowskiego (1869-1921), dziedzica dworu w Czerniaku, osoby zasłużonej dla Ziemi Mogileńskiej. Stanisław Mukułowski był rolnikiem, hodowcą, urzędnikiem, kolekcjonerem. Na początku 1919 r. prezes rejencji poznańskiej dr Witold Celichowski mianował Stanisława Mukułowskiego członkiem pierwszego polskiego Wydziału Powiatowego w Mogilnie.

W PAŁACU W CZERNIAKU

Folwark w Czerniaku, którego był dziedzicem założyli Prusacy pod koniec XVIII wieku. Kupiła go matka Stanisława Hieronima Mukułowska z Poznania w 1891 r. Jak pisał na łamach Pałuk w 2016 r. oraz 24 listopada 2023 r. w obszernym artykule na swoim blogu, regionalista, prezes Towarzystwa Miłośników Miasta Strzelna Marian Przybylski, Hieronima Mukułowska 3 października 1868 r. wyszła za mąż za Ignacego Mukułowskiego. Ślub odbył się w Szczepanowie (obecnie gm. Dąbrowa). Mieli dwóch synów: Jana Nepomucena i Stanisława Kostkę Ignacego oraz cztery córki: Marię, Celinę, Anielę i Irenę. Nowa właścicielka Czerniaka cieszyła się nowym nabytkiem zaledwie pół roku - zmarła młodo, 21 grudnia 1891 r. i pochowana została w Rzadkwinie, natomiast Ignacy zmarł w 1901 r. i pochowany został w Kotlinie.

Stanisław Mukułowski fot. ze zbiorów Mariana Przybylskiego

Dziedzicem został Stanisław Mukułowski. Stanisław pierwsze nauki pobierał wraz z braćmi w domu. Później pobierał nauki w Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, a ukończył w szkole realnej. Wiedza, jaką dysponował wskazuje na studiowanie na jednej z akademii agronomicznych, jednakże nie posiadamy na tę okoliczność żadnych źródeł - pisał Marian Przybylski. Jak wspomina Marian Przybylski,  dziedzic Mukułowski był kolekcjonerem, członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, gdzie zasiadał w Wydziale Literacko-Historycznym, bibliofilem i archeologiem. W dworze posiadał bogatą bibliotekę oraz kolekcję obrazów, m.in. namalowanych przez Teodorę Dorę Mukułowską. Wśród eksponatów były znaleziska archeologiczne z Czerniaka, w tym naczynia ceramiczne, ludzka czaszka i bransolety z brązu. Po jego śmierci majątkiem zarządzała Aniela, przy pomocy młodszej siostry, Celiny (…) Majątek pod zarządem Mukułowskich liczył 190 ha - pisał Marian Przybylski.

Nieistniejący już dwór w Czerniaku, gdzie dziedzicem był Stanisław Mukułowski fot. ze zbiorów Mariana Przybylskiego

NAPISAŁ PODRĘCZNIK DO CHEMII ROLNEJ

Z chwilą zamieszkania w Czerniaku, tuż po śmierci matki, Stanisław silnie wspierał ojca w prowadzeniu majętności. Rozpoczął również szeroko zakrojoną pracę oświatową. Zdobytą wiedzę wykorzystał do napisania podręcznika chemii rolnej. Nadarzyła się również okazja, by książkę Popularny podręcznik chemji rolniczej (pisownia oryginalna) wydać. Otóż, będąc członkiem Mogileńskiego Towarzystwa Rolniczego działającego w ramach Centralnego Towarzystwa Gospodarczego przystąpił do ogłoszonego w 1896 roku przez CTG konkursu na popularny podręcznik chemii rolnej. Wysłał swój projekt podręcznika do CTG w Poznaniu i niebawem okazało się, że praca została uwieńczona nagrodą. W Mogileńskim Towarzystwie Rolniczym CTG Stanisław Mukułowski piastował stanowisko skarbnika i ściśle współpracował z ziemiaństwem powiatu mogileńskiego i powiatów ościennych. W ramach niesienia oświaty rolniczej na posiedzeniach Towarzystwa w Mogilnie, Żninie i Szubinie prowadził wykłady o różnej tematyce - pisał Marian Przybylski.

DZIAŁALNOŚĆ SPOŁECZNA

W 1908 r. został członkiem Rady Nadzorczej strzeleńskiego Rolnika, a w latach 1909-1916 jego wiceprezesem. Od 1914 r. zasiadał w Radzie Nadzorczej Banku Ziemskiego w Poznaniu. Był także prezesem Kółka Rolniczego w Wylatowie. W swojej działalności politycznej był sekretarzem podczas dorocznych wieców wyborczych, które odbywały się w powiecie mogileńskim. W 1912 r. Stanisław Mikułowski z grupą ziemian z Wielkiego Księstwa Poznańskiego podpisał słynną odezwę przeciwko wywłaszczaniu majętności polskich przez pruską komisję kolonizacyjną. W tym samym roku wchodził w skład Komitetu Wyborczego na Obwód I Mogileński. Również działalność charytatywna nie była mu obcą. W 1913 r. włączył się datkiem pieniężnym w odbudowę spalonych budynków plebańskich w Orchowie - pisał Marian Przybylski. Na początku 1919 r. prezes rejencji poznańskiej dr Witold Celichowski mianował Stanisława Mukułowskiego członkiem pierwszego polskiego Wydziału Powiatowego w Mogilnie. Urząd ten sprawował do śmierci. 

Na płycie nagrobnej brakowało liter i cyfr w napisie. Zostały uzupełnione i odnowione fot. Paweł Lachowicz

Stanisław był kawalerem, nie pozostawił po sobie potomstwa. Zmarł w 1921 r. Razem z nim we dworze mieszkały panny Celina i Aniela. Po jego śmierci majątkiem zarządzała Aniela, przy pomocy młodszej siostry, Celiny. Około 1930 r. przekazały majątek krewnemu Leonowi Mukułowskiemu. Po wybuchu II wojny światowej właściciele zostali zesłani do Generalnej Guberni. Wieś znalazła się pod zarządem niemieckim. Po wojnie stała się typową wsią chłopską. Obecnie dwór już nie istnieje, został rozebrany w 1973 r.

Prace przy renowacji pomnika wykonuje firma Sylwestra Ciejka z Kołodziejewa fot. Paweł Lachowicz

ZNISZCZONY GROBOWIEC

Stanisław Mukułowski pochowany został na cmentarzu parafialnym w Kwieciszewie. Okazały, granitowy grobowiec opisany był mosiężnymi literami i cyframi, z których obecnie pozostało tylko kilka. Zniszczony zębem czasu wymagał odrestaurowania. Już w 2006 r. Marian Przybylski wspominał: Wiele z mosiężnych liter i cyfr zostało zerwanych. Są osoby, które dbają o ten grobowiec i mniemam, że znajdzie się właściwa instytucja, która przywróci temu miejscu należyty wygląd - pamięć o patriocie i wielkim działaczu społecznym.

Trumna z biegiem czasu rozpadła się fot. Paweł Lachowicz

WZIĘLI SPRAWY W SWOJE RĘCE

Po kilkunastu latach znalazły się osoby, które zajęły się rewitalizacją nagrobka Stanisława Mukułowskiego. Inicjatywę w swoje ręce wziął sołtys Goryszewa, które należy do kwieciszewskiej parafii Mirosław Leszczyński, który wraz z radą parafialną podjęli się tego niełatwego zadania. W związku z tym, że grobowiec się zapadł, nowe, boczne płyty wykonał Sylwester Ciejek z Kołodziejewa. Na ten cel Mirosław Leszczyński postarał się  o pieniądze. Inicjatywę rewitalizacyjną poparł burmistrz Leszek Duszyński, który z budżetu miasta przeznaczył na ten cel 6.000 zł.

Prace przy renowacji pomnika wykonuje firma Sylwestra Ciejka z Kołodziejewa fot. Paweł Lachowicz

Natomiast mieszkańcy społecznie podjęli się odnowienia głównej płyty nagrobka. W pierwszym etapie prace polegały na czyszczeniu płyty grobowca, którego dokonali Maciej Gryboś i Jan Gryboś.

Czyszczeniem płyty grobowca zajęli się Maciej Gryboś i Jan Gryboś fot. Paweł Lachowicz

W drugim etapie odnowione zostały litery i cyfry napisu na płycie grobowca. Podczas wykonywanych prac dokonano także czyszczenia i malowania ogrodzenia mogiły. W pracach specjalistycznym sprzętem pomagali Szymon Lewicki, Waldemar Lewicki i Michał Lewicki.

Paweł Lachowicz